Psalm 112 (111 w Wulgacie): Błogosławiony mąż, który się boi Pana

Psalm 112 czy psalm 111?

Ten psalm nosi numer 112 w Biblii Tysiąclecia i innych współczesnych przekładach, które idą za numeracją hebrajską, a numer 111 w Wulgacie, w Septuagincie, u ks. Wujka i w Brewiarzu. Różnica wynika z tego, że Wulgata łączy psalmy 9 i 10 hebrajskie w jeden. To ten sam Beatus vir qui timet Dominum, a wersety mają te same numery. Pełną tabelę znajdziesz na stronie Księgi Psalmów.

Kto szuka «psalmu 112», może więc trafić na dwa różne teksty:

• psalm 112 współczesnych Biblii = psalm 111 Wulgaty: Beatus vir, „Błogosławiony mąż, który się boi Pana”, na tej stronie;
• psalm 112 Wulgaty = psalm 113 współczesnych Biblii: Laudate, pueri, Dominum, „Chwalcie, słudzy, Pana, chwalcie imię Pańskie!”, który następuje po nim w niedzielnych Nieszporach.

A psalm 111 współczesnych Biblii to w Wulgacie psalm 110, Confitebor tibi: „Będę cię wysławiał, Panie, wszystkim sercem moim”. Naszego psalmu nie należy też mylić z psalmem 1, który również zaczyna się od słów Beatus vir: to dwa portrety sprawiedliwego, na początku Psałterza i w sercu psalmów Alleluja.

Psalm 112 — interpretacja

W tekście hebrajskim psalm jest alfabetyczny: każdy półwiersz zaczyna się kolejną literą alfabetu, jak w psalmie poprzedzającym. Tytuł łaciński, który Wujek oddaje jako „Alleluja! Na powrót Aggeusza i Zachariasza” (w. 1), pochodzi z tradycji greckiej i łączy psalm z dwoma prorokami powrotu z niewoli babilońskiej, z czasów odbudowy świątyni; to dawna wskazówka, nie pewność co do autora. Psalm niczego nie opowiada: rysuje, rys po rysie, człowieka sprawiedliwego.

Bojaźń Boża i błogosławieństwo (w. 1-3)

Wszystko wychodzi od pierwszego wersetu: „Błogosławiony mąż, który się boi Pana, w przykazaniach jego będzie rozmiłowany wielce!” (w. 1). Łacina mówi in mandatis ejus volet nimis: chce ich, pragnie ich bardzo. Ta bojaźń nie jest ciężarem; sprawiedliwy znajduje w niej radość. Błogosławieństwo obejmuje jego potomstwo: „Możne na ziemi będzie potomstwo jego, ród prawych będzie błogosławiony” (w. 2), i jego dom: „Sława i bogactwo w domu jego, a sprawiedliwość jego trwa na wieki wieków” (w. 3). Bogactwo, o którym mowa, nie jest przede wszystkim materialne; dalszy ciąg pokazuje, że polega na dawaniu.

Światło w ciemności (w. 4-6)

„Wzeszła w ciemnościach światłość prawym: Miłościwy, Miłosierny i Sprawiedliwy” (w. 4). Kościół rozpoznał w tym świetle samego Chrystusa i śpiewa je w Nieszporach Bożego Narodzenia (zob. niżej). Sprawiedliwy z kolei staje się światłem przez swoje miłosierdzie: „Miły jest człowiek, który się lituje i pożycza; będzie miarkował mowy swe z rozsądkiem” (w. 5), „bo na wieki nie będzie poruszony” (w. 6).

Mocny w próbie (w. 7-8)

Werset 7 omawiamy osobno, niżej. Jego uzasadnienie przychodzi zaraz: „umocnione jest serce jego; nie poruszy się, aż wzgardzi nieprzyjaciółmi swymi” (w. 8).

Jałmużna, która trwa (w. 9-10)

„Rozproszył, dał ubogim, sprawiedliwość jego trwa na wieki wieków, róg jego podniesie się w chwale” (w. 9). Róg jest w Biblii obrazem siły i godności. Ostatni werset przeciwstawia sprawiedliwemu grzesznika, który patrzy i gryzie się: „Grzesznik ujrzy i będzie się gniewał, będzie zgrzytał zębami swymi i będzie schnął, żądza niezbożnych zaginie” (w. 10).

Psalm 112, 7: nie bać się złych wieści

Wiele osób szuka tego wersetu, bo dotyka lęku bardzo powszechnego: telefonu w nocy, diagnozy, wiadomości, która przewraca życie. U Wujka: „W wiecznej pamięci będzie sprawiedliwy, nie będzie się bał pogłosek złych. Gotowe serce jego nadzieję mieć w Panu” (w. 7); po łacinie ab auditione mala non timebit. Sprawiedliwy nie jest chroniony przed złymi wiadomościami; nie zostaje przez nie zmiażdżony, bo jego serce jest «gotowe nadzieję mieć w Panu». Jego pokój nie jest beztroską, lecz ufnością.

Kościół dał temu wersetowi szczególne miejsce. W Mszy za zmarłych z Mszału z 1962 roku graduał po Requiem aeternam śpiewa właśnie werset 7: In memoria aeterna erit justus: ab auditione mala non timebit. Wobec trumny Kościół wyznaje, że sprawiedliwy nie musi lękać się wyroku sądu, bo jego pamięć jest na zawsze strzeżona przez Boga.

Światło wschodzące w ciemności: lektura Ojców

Beatus vir tworzy parę z psalmem poprzedzającym, psalmem 111 współczesnych Biblii (110 w Wulgacie), który pod koniec mówi: „początkiem mądrości jest bojaźń Pańska”; nasz zaczyna się od «Błogosławiony mąż, który się boi Pana». Pierwszy śpiewa dzieła Boga, drugi człowieka, który Go naśladuje. Oba używają nawet tych samych słów o Bogu i o sprawiedliwym: o obu mówią, że są miłosierni i że ich sprawiedliwość trwa na wieki. Świętość jest podobieństwem.

Wielu Ojców czytało ten portret przede wszystkim jako portret Chrystusa, Sprawiedliwego w pełnym sensie, światła wschodzącego w ciemności, a potem każdego chrześcijanina, który Go naśladuje. Św. Paweł, zbierając jałmużnę dla ubogich Kościoła w Jerozolimie, przytacza werset 9: „jak napisano: «Rozproszył, dał ubogim; sprawiedliwość jego trwa na wiek wieku.»” (2 Kor 9,9). Psalm przygotowuje słowa Pana: „Błogosławieni miłosierni, albowiem oni miłosierdzia dostąpią” (Mt 5,7). Zob. też uczynki miłosierdzia.

Psalm 112 w liturgii z 1962 roku

W niedzielnych Nieszporach. W Brewiarzu Rzymskim z 1962 roku psalm 111 jest trzecim psalmem niedzielnych Nieszporów, między Confitebor tibi a Laudate, pueri, z antyfoną Qui timet Dominum, in mandatis ejus cupit nimis. Należy więc do psalmów najczęściej śpiewanych w tradycji łacińskiej: kto szuka śpiewanego psalmu 112, znajdzie go tam co tydzień, na tonach gregoriańskich. Więcej przeczytasz w przewodniku po Nieszporach, a Oficjum dnia odmówisz w brewiarzu.

Boże Narodzenie. W Nieszporach Bożego Narodzenia psalm wraca z antyfoną, która wyraża jego chrześcijański sens: Exortum est in tenebris lumen rectis corde: misericors, et miserator, et justus Dominus. Światło wschodzące w ciemności to Dziecię z Betlejem.

Święta świętych. W Mszale z 1962 roku traktus Mszy św. Józefa (19 marca) składa się z wersetów 1-3, Beatus vir, qui timet Dominum; ten sam traktus ma Msza św. Jana Chryzostoma (27 stycznia), a graduał św. Mateusza (21 września) zaczyna się tymi samymi słowami. Introit św. Joachima (16 sierpnia) zaczyna się od wersetu 9, Dispersit, dedit pauperibus; graduał św. Hieronima Emilianiego, ojca sierot (20 lipca), śpiewa Jucundus homo, qui miseretur et commodat. Ofertorium Przemienienia Pańskiego (6 sierpnia) podejmuje werset 3: Gloria et divitiae in domo ejus.

Msza za zmarłych. Jak wspomniano wyżej, graduał Mszy żałobnej śpiewa werset 7, In memoria aeterna erit justus.

Jak się modlić psalmem 112?

Wobec złej wiadomości. Powtarzaj werset 7 i proś o serce «gotowe nadzieję mieć w Panu».

Przed jałmużną albo posługą. Wersety 5 i 9 przypominają, że to, co dajesz, nie ginie: sprawiedliwość tego, kto daje, «trwa na wieki wieków».

Za swój dom. Psalm błogosławi dom i potomstwo sprawiedliwego; możesz go odmawiać za rodzinę, za przykładem św. Józefa, któremu liturgia przypisuje jego pierwsze wersety.

W niedzielny wieczór. To jego miejsce w Oficjum: odmówić go z Dixit Dominus i Confitebor to przyłączyć się do Nieszporów Kościoła.

Za zmarłych. Z wersetem 7 z graduału Mszy żałobnej, powierzając Bogu pamięć sprawiedliwych.

Zakończ, jak w Oficjum, modlitwą Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

O czym jest psalm 112?

To portret człowieka, który boi się Boga: kocha przykazania, pożycza i daje ubogim, jest mocny wobec złych wieści. Jego sprawiedliwość trwa, a żądza grzesznika ginie. Ojcowie widzą w nim Chrystusa i chrześcijanina, który Go naśladuje.

Co mówi werset 7 psalmu 112?

U Wujka: „W wiecznej pamięci będzie sprawiedliwy, nie będzie się bał pogłosek złych”. Sprawiedliwy nie jest wolny od prób, ale ufność w Bogu strzeże go przed trwogą. Kościół śpiewa te słowa w graduale Mszy za zmarłych.

Co mówi werset 3 psalmu 112?

„Sława i bogactwo w domu jego, a sprawiedliwość jego trwa na wieki wieków”. Dalszy ciąg psalmu pokazuje, że prawdziwym bogactwem sprawiedliwego jest jego hojność i że jego sprawiedliwość trwa właśnie dlatego, że daje.

Kto napisał psalm 112?

Psalm nie podaje autora. Wulgata daje mu tytuł „Na powrót Aggeusza i Zachariasza”, który umieszcza go w czasach powrotu z wygnania, ale jest to wskazówka tradycji greckiej, nie pewność. Głównym autorem, jak całego Pisma, jest Duch Święty.

Czy psalm 112 to Laudate pueri?

To zależy od numeracji. W Wulgacie i w księgach liturgicznych psalm 112 to Laudate, pueri, Dominum, psalm 113 współczesnych Biblii. Psalm 112 współczesnych Biblii, przedstawiony tutaj, to Beatus vir, psalm 111 Wulgaty; w niedzielnych Nieszporach śpiewa się je jeden po drugim.

Kiedy psalm 112 jest w liturgii?

Co niedzielę w Nieszporach, jako trzeci psalm, oraz w Nieszporach Bożego Narodzenia z antyfoną Exortum est in tenebris. Jego werset 7 tworzy werset graduału Mszy za zmarłych, a wersety 1-3 traktus Mszy św. Józefa.