Psalm 124 (123 w Wulgacie): Gdyby Pan nie był z nami, pieśń ocalonych

Psalm 124 czy psalm 123?

To ten sam psalm pod dwoma numerami. Współczesne Biblie, w tym Biblia Tysiąclecia, idą za numeracją hebrajską i nazywają go psalmem 124. Septuaginta, Wulgata, Biblia ks. Jakuba Wujka i tradycyjna liturgia liczą go jako psalm 123, bo psalmy 9 i 10 hebrajskie łączą w jeden. Numery wersetów są w obu Bibliach takie same: wyszukiwany werset 7 psalmu 124, o duszy wyrwanej jak wróbel z sidła, jest siódmy także na tej stronie. Pełną tabelę znajdziesz na stronie Księgi Psalmów.

A „psalm 123” współczesnych Biblii, Ad te levavi oculos meos, to w Wulgacie psalm 122: „Ku tobie podniosłem oczy moje, który mieszkasz w niebie”.

Psalm 124 — interpretacja

Psalm należy do piętnastu pieśni stopni (psalmy 120-134 hebrajskie, 119-133 Wulgaty), które pielgrzymi śpiewali w drodze do Jerozolimy. Nagłówek brzmi u ks. Wujka: „Pieśń stopni” (w. 1); tekst hebrajski dodaje imię Dawida. To dziękczynienie całego ludu po ocaleniu z niebezpieczeństwa tak wielkiego, że bez Boga nie byłoby ratunku.

Gdyby nie Pan (w. 1-5). „Gdyby Pan nie był z nami - niech powie teraz Izrael - gdyby Pan nie był z nami, gdy na nas ludzie powstali: snadźby nas byli żywych pożarli, gdy płonął gniew ich przeciwko nam” (w. 1-3). Przewodnik intonuje, lud powtarza. Psalm nie opisuje zwycięstwa, tylko to, co by się stało bez Boga: pożarcie żywcem, jak przez dzikie zwierzę, i potop: „snadźby nas była woda zatopiła. Strumień przeszła dusza nasza, snadźby była przeszła dusza nasza wodę nieprzebytą” (w. 4-5). Staropolskie snadź znaczy: zapewne, łatwo mogło się stać. Wdzięczność rodzi się tu z uświadomienia sobie, jak blisko była zguba.

Błogosławiony Pan (w. 6). „Błogosławiony Pan, który nie wydał nas na łup zębom ich!”. Obraz zębów wraca do pierwszego niebezpieczeństwa: lud był już niemal w paszczy.

Wróbel i sidło (w. 7). Najpiękniejszy obraz psalmu (zob. niżej): ptak wyrwany z sidła.

Wyznanie (w. 8). „Wspomożenie nasze w imieniu Pana, który stworzył niebo i ziemię!”. Psalm kończy się wyznaniem, które streszcza wszystko: pomoc nie przyszła od ludzi, tylko od Stwórcy nieba i ziemi. Ten werset Kościół wypowiada codziennie (zob. liturgia).

Psalm 124, 7: „Dusza nasza jak wróbel wyrwana została z sidła”

„Dusza nasza jak wróbel wyrwana została z sidła łowiących; sidło się rozdarło, a myśmy wybawieni!” (w. 7). Po łacinie: Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium; laqueus contritus est, et nos liberati sumus.

Wróbel to najmniejszy i najmniej ceniony ptak, a sidło ptasznika jest na niego zbyt mocne. Ptak nie uwolnił się sam: to sidło się rozdarło. Ocalenie jest więc całkowicie darem. Pan Jezus mówi o tym samym ptaku, gdy uczy ufności: „Czyż nie sprzedają dwóch wróbli za miedziaka? I ani jeden z nich nie spadnie na ziemię bez Ojca waszego?” (Mt 10,29), i dodaje: „Nie bójcie się tedy; lepsi jesteście wy niż wiele wróbli” (Mt 10,31).

Werset mówi do każdego, kto wyszedł z sytuacji bez wyjścia: z nałogu, z grzechu, z choroby, z zależności, która trzymała jak sidło. Nie trzeba udawać, że to była własna zasługa. Wystarczy powiedzieć: sidło się rozdarło.

Ojcowie Kościoła: męczennicy

Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów odnosi ten psalm do Kościoła, a szczególnie do męczenników. Woda, która mogła ich zatopić, to nurt tego świata, porywający wszystko, co nie trzyma się Boga; sidło to pokusa, którą nieprzyjaciel chciał ich zatrzymać: przywiązanie do tego życia i lęk przed śmiercią. Gdy sidło się rozdziera, dusza leci do Boga. Dlatego Kościół śpiewa werset 7 w święta męczenników (zob. niżej): śmierć męczennika, która dla świata jest klęską, jest w oczach wiary rozdarciem sidła.

Pieśni stopni Augustyn rozumie przy tym jako stopnie wstępowania serca ku Bogu. Ten psalm jest stopniem wdzięczności: kto wspina się ku Bogu, musi najpierw uznać, że bez Niego dawno by zginął.

Psalm 124 w liturgii 1962

Nieszpory we wtorek. W Brewiarzu rzymskim 1962, który zachowuje tygodniowy psałterz uporządkowany przez św. Piusa X w 1911 roku, psalm 123 jest drugim psalmem wtorkowych Nieszporów, po psalmie 122, Ad te levavi oculos meos, z antyfoną Adjutorium nostrum in nomine Domini. Zob. Nieszpory i brewiarz.

Na początku Mszy. Werset 8 wypowiada się codziennie u stopni ołtarza we Mszy trydenckiej: po psalmie 42, Judica me, kapłan żegna się i mówi Adjutorium nostrum in nomine Domini, a ministrant odpowiada Qui fecit cælum et terram; następuje Confiteor. Tę samą wymianę słów, przed Confiteor, zna Kompleta, a większość błogosławieństw Rytuału rzymskiego zaczyna się właśnie od niej.

Młodziankowie i męczennicy. W Mszale wersety 7 i 8 tworzą graduał święta Świętych Młodzianków, 28 grudnia: Anima nostra, sicut passer, erepta est de laqueo venantium. V. Laqueus contritus est, et nos liberati sumus: adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit cælum et terram. Ten sam graduał wraca w święto Siedmiu Świętych Braci Męczenników, 10 lipca. Dzieci zabite przez Heroda, które nie zdążyły nic powiedzieć, śpiewają ustami Kościoła pieśń ptaków uwolnionych z sidła.

Jak się modlić psalmem 124

Po ocaleniu. To psalm na dzień po wypadku, którego się uniknęło, po wyzdrowieniu, po wyjściu z poważnych kłopotów. Dobrze łączy się z modlitwą dziękczynną: pierwsze wersety pomagają uświadomić sobie, co by się stało bez Boga.

Na początku każdego dzieła. Werset 8, Adjutorium nostrum in nomine Domini, jest krótką modlitwą przed pracą, podróżą czy trudną rozmową; Kościół zaczyna nim Mszę i błogosławieństwa. Odpowiedź „który stworzył niebo i ziemię” przypomina, że ten, kto pomaga, jest wszechmocny.

W wyjściu z grzechu. Po dobrej spowiedzi werset 7 jest dziękczynieniem: „sidło się rozdarło, a myśmy wybawieni”.

Za prześladowanych. W święto Młodzianków i męczenników psalm staje się modlitwą za chrześcijan, którzy dziś cierpią za wiarę.

Na zakończenie dodaje się, jak w Oficjum, Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Czy psalm 124 i psalm 123 to ten sam psalm?

To ten sam psalm. Numer 124 pochodzi z numeracji hebrajskiej, używanej przez współczesne Biblie; numer 123 z Septuaginty i Wulgaty, za którą idą ks. Wujek i tradycyjna liturgia. Psalm rozpoznasz po początku: Nisi quia Dominus, „Gdyby Pan nie był z nami”.

O czym jest psalm 124?

To dziękczynienie ludu ocalonego z niebezpieczeństwa, w którym bez Boga by zginął: pożarty przez wrogów albo porwany przez wody. Lud porównuje się do wróbla wyrwanego z sidła i kończy wyznaniem: „Wspomożenie nasze w imieniu Pana, który stworzył niebo i ziemię!”.

Co znaczy psalm 124, 7?

Werset mówi: „Dusza nasza jak wróbel wyrwana została z sidła łowiących; sidło się rozdarło, a myśmy wybawieni!”. Ptak nie uwolnił się sam: to sidło się rozdarło. Ocalenie jest darem Boga. Kościół śpiewa ten werset w święto Świętych Młodzianków i męczenników.

Skąd pochodzi „Wspomożenie nasze w imieniu Pana”?

Z ostatniego wersetu tego psalmu. Po łacinie Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit cælum et terram wypowiada się u stopni ołtarza we Mszy trydenckiej przed Confiteor, w Komplecie i na początku większości błogosławieństw Rytuału rzymskiego.

Kto napisał psalm 124?

Tekst hebrajski przypisuje go Dawidowi; w Wulgacie, którą tłumaczy ks. Wujek, nagłówek brzmi tylko „Pieśń stopni”, Canticum graduum. Tradycja wiąże więc psalm z Dawidem, choć nie wiadomo, o jakie konkretne ocalenie chodzi.

Kiedy Kościół modli się psalmem 124?

W Brewiarzu 1962 psalm odmawia się we wtorkowych Nieszporach. Jego ostatni werset wraca codziennie na początku Mszy, a wersety 7-8 tworzą graduał święta Świętych Młodzianków, 28 grudnia.