Psalm 123 (122 w Wulgacie): Ku tobie podniosłem oczy moje

Psalm 123 czy psalm 122?

Numer 123 to numer Biblii hebrajskiej, Biblii Tysiąclecia i innych współczesnych przekładów. Łacińska Wulgata i grecka Septuaginta, którymi Kościół przez wieki modlił się w liturgii, łączą w jeden psalm hebrajskie psalmy 9 i 10: od tego miejsca ich numer jest o jeden niższy i ten psalm staje się w nich psalmem 122. Tak numeruje go też Biblia ks. Wujka. Tekst jest ten sam; rozpoznasz go po pierwszych łacińskich słowach, Ad te levavi oculos meos. Wersety mają w obu numeracjach te same numery.

Uważaj na sąsiadów:

• psalm 122 współczesnych Biblii to Laetatus sum, pieśń pielgrzymów, którzy dochodzą do Jeruzalem: „Uweseliłem się z tego, co mi powiedziano: «Pójdziemy do domu Pańskiego»!” (Ps 121, 1); w Wulgacie to psalm 121;
• psalm 123 Wulgaty to Nisi quia Dominus, „Gdyby Pan nie był z nami”; we współczesnych Bibliach to psalm 124, na stronie psalmu 124 (123 w Wulgacie);
• również słynny psalm o oczach podniesionych „na góry” to inny tekst: psalm 121 (120 w Wulgacie), Levavi oculos.

Wszystkie odpowiedniości znajdziesz na stronie Księgi Psalmów.

Psalm 123 — interpretacja

To jedna z piętnastu pieśni stopni, psalmów 119-133 Wulgaty (120-134 Biblii Tysiąclecia), które pielgrzymi śpiewali, wstępując do Jeruzalem na święta. Wszystko jest w niej zebrane w jednym spojrzeniu.

Spojrzenie ku niebu (w. 1)

„Pieśń stopni. Ku tobie podniosłem oczy moje, który mieszkasz w niebie” (w. 1). Dwie pieśni wcześniej pielgrzym patrzył jeszcze na góry: „Podniosłem oczy moje na góry, skąd przyjdzie mi pomoc” (Ps 120, 1). Teraz wzrok wznosi się wyżej, aż do Tego, który mieszka w niebie: nawet świątynia nie jest ostatecznym celem, Bóg jest ponad swoim domem.

Sługa i służebnica (w. 2)

Werset 2 rozwija proste i dokładne porównanie: „Oto jak oczy sług w rękach panów swoich, jak oczy służebnicy w rękach pani swej, tak oczy nasze ku Panu Bogu naszemu, aż się zmiłuje nad nami” (w. 2). Sługa w starożytnym domu nie mówi: patrzy na rękę, która rozkazuje, daje chleb albo karci. Wierny czyni tak samo: wszystkiego oczekuje od Boga i nie odwraca wzroku, „aż się zmiłuje nad nami”. To wytrwałość modlitwy.

Wołanie wzgardzonego ludu (w. 3-4)

Modlitwa staje się błaganiem: „Zmiłuj się nad nami, Panie, zmiłuj się nad nami, bośmy bardzo napełnieni wzgardą” (w. 3). Miserere nostri pada dwa razy, w liczbie mnogiej: to głos ludu, nie jednego człowieka. Werset 4 nazywa przyczynę: dusza jest „bardzo napełniona […] pośmiewiskiem bogatych i wzgardą pysznych” (w. 4). Psalm nie prosi o pomstę; prosi tylko o Boże zmiłowanie.

Oczy sługi: Ojcowie i Ewangelia

Święty Augustyn w Enarrationes in Psalmos czyta pieśni stopni jako stopnie wstępowania serca: wstępuje się miłością, nie nogami. Zauważa, że Bóg mieszka w niebie, ale także w świętych, którzy są Jego niebem; i że sługa oczekuje od ręki pana zarówno skarcenia, jak i pomocy: ręka, która uderza, by leczyć, jest tą samą ręką, która okazuje miłosierdzie. Wzgarda „bogatych” i „pysznych” to dla niego wzgarda, jaką szczęśliwcy tego świata okazują tym, którzy oczekują innego dobra.

Ewangelia daje temu psalmowi twarze. Celnik w świątyni „nie chciał ani oczu podnieść w niebo; ale bił się w piersi, mówiąc: Boże, bądź miłościw mnie grzesznemu!” (Łk 18, 13). Dwaj ślepi spod Jerycha wołali: „Panie, zmiłuj się nad nami, synu Dawidów!” (Mt 20, 30).

Służebnica, która nie odrywa oczu od rąk swojej pani, zapowiada Tę, która odpowiedziała aniołowi: „Oto ja służebnica Pańska” (Łk 1, 38). W Magnificat Maryja opiewa właśnie to odwrócenie losu, na które czeka psalm: Bóg „wejrzał na niskość służebnicy swojej” (Łk 1, 48) i „Strącił mocarzy ze stolicy, a podwyższył pokornych” (Łk 1, 52). Święty Jakub wyprowadza z tego regułę: „Bóg pysznym się sprzeciwia, a pokornym łaskę daje” (Jk 4, 6).

Psalm 123 w liturgii 1962 roku

Nieszpory wtorkowe. W Brewiarzu rzymskim z 1962 roku, z psałterzem uporządkowanym przez św. Piusa X, psalm 122 Wulgaty otwiera Nieszpory wtorku. Jego antyfona streszcza całą modlitwę: Qui habitas in caelis, miserere nobis, Ty, który mieszkasz w niebie, zmiłuj się nad nami. Po nim tego samego wieczoru idą cztery kolejne pieśni stopni, psalmy 123-126 Wulgaty, aż do Nisi Dominus. Tę Godzinę możesz odmówić w brewiarzu na dziś; jej budowę wyjaśnia artykuł o Nieszporach.

Wielki Post. Mszał z 1962 roku daje mu dwa miejsca w Wielkim Poście. Introit poniedziałku pierwszego tygodnia śpiewa werset 2, Sicut oculi servorum in manibus dominorum suorum: ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec misereatur nostri, z wersetem 1 jako wersetem psalmowym. Traktus trzeciej niedzieli Wielkiego Postu, Ad te levavi oculos meos, podaje wersety 1-3. Na początku postu i w jego pełni Kościół staje przed Bogiem jak sługa przed swoim panem.

Te Deum. Wołanie z wersetu 3 rozbrzmiewa też w ostatnich wersetach hymnu Te Deum: Miserere nostri, Domine, miserere nostri. Wielki hymn uwielbienia kończy się błaganiem ubogich.

Jak się modlić psalmem 123?

• Na początku pracy. Sługa patrzy na rękę pana, zanim zacznie działać: powtarzać werset 2 to pytać Boga, czego od nas oczekuje.
• W szyderstwie i pogardzie. Kiedy ktoś nie liczy się z tobą z powodu twojej wiary, wersety 3 i 4 dają słowa, które nie są ani buntem, ani goryczą, tylko wołaniem o miłosierdzie.
• W długim oczekiwaniu. Słowa „aż się zmiłuje nad nami” z wersetu 2 uczą nie odwracać wzroku, nawet gdy odpowiedź się opóźnia.
• We wtorek wieczorem, z Kościołem. To jego miejsce w Nieszporach: podnosi się oczy na koniec dnia.

Dobrze modlić się nim razem z psalmem 130 (129 w Wulgacie), De profundis, inną pieśnią stopni, w której dusza czeka na Pana: „Od straży porannej aż do nocy niechaj nadzieję ma Izrael w Panu”. Zakończ modlitwą Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Jak brzmi psalm 123?

U Wujka zaczyna się tak: „Pieśń stopni. Ku tobie podniosłem oczy moje, który mieszkasz w niebie”. Porównuje wiernego do sługi, który patrzy na rękę pana, a potem dwa razy błaga: „Zmiłuj się nad nami, Panie”. Cały tekst, po polsku i po łacinie, znajdziesz na tej stronie.

O czym jest psalm 123? Interpretacja

To modlitwa pokornej ufności. Wierny wszystkiego oczekuje od Boga, jak sługa od swego pana, i wytrwa, aż Bóg się zmiłuje. Wersety 3 i 4 wyrażają skargę ludu wzgardzonego przez bogatych i pysznych, który powierza swoją sprawę Bogu, nie prosząc o pomstę.

Kto napisał psalm 123?

Tytuł brzmi tylko „Pieśń stopni”, w tekście hebrajskim i w Wulgacie: nie podaje imienia Dawida. Tradycja przypisuje Dawidowi Psałterz jako całość, ale nie czyni z tej pieśni psalmu Dawidowego w sensie tytułu. Głównym autorem jest Duch Święty.

Czy psalm 123 to psalm o oczach podniesionych na góry?

Nie. Tamten psalm to psalm 121 współczesnych Biblii, psalm 120 Wulgaty, Levavi oculos meos in montes. Zaczyna się od tego samego gestu, ale patrzy na góry i na Stróża Izraela; ten patrzy wprost na Tego, który mieszka w niebie.

Co to są pieśni stopni?

To piętnaście krótkich psalmów, 119-133 w Wulgacie i 120-134 we współczesnych Bibliach, z tytułem „Pieśń stopni”. Tradycja łączy je z pielgrzymkami do Jeruzalem: śpiewano je, wstępując ku świątyni. Ojcowie widzieli w nich stopnie wstępowania duszy ku Bogu.

Kiedy odmawia się psalm 123?

Kościół śpiewa go na początku Nieszporów wtorku. Można go odmawiać zawsze, gdy czujesz się upokorzony albo wzgardzony, na początku pracy, by stanąć pod spojrzeniem Boga, a także w intencji prześladowanych chrześcijan.