Psalm 138 (137 w Wulgacie): Sławić cię będę, Panie, przed obliczem aniołów

Psalm 138 czy psalm 137?

To ten sam psalm pod dwoma numerami. Współczesne Biblie, w tym Biblia Tysiąclecia, idą za numeracją hebrajską i nazywają go psalmem 138. Septuaginta, Wulgata, Biblia ks. Jakuba Wujka i tradycyjna liturgia liczą go jako psalm 137, bo psalmy 9 i 10 hebrajskie łączą w jeden. Numery wersetów są w obu Bibliach takie same. Pełną tabelę numeracji znajdziesz na stronie Księgi Psalmów.

Tutaj pomyłki są szczególnie częste, bo sąsiednie psalmy są bardzo znane:

• psalm 137 (hebr.) = psalm 136 (Wulgata): Super flumina Babylonis, „Nad rzekami babilońskiej ziemi”;
• psalm 138 (hebr.) = psalm 137 (Wulgata): Confitebor tibi, na tej stronie;
• psalm 139 (hebr.) = psalm 138 (Wulgata): Domine, probasti me, „Panie, doświadczyłeś mnie i poznałeś mię”.

Kto szuka psalmu o Bogu, który zna człowieka od łona matki, znajdzie go pod numerem 138 Wulgaty.

Psalm 138 — interpretacja

Psalm ma krótki nagłówek: „Dawidowy” (w. 1). To dziękczynienie po wysłuchanej modlitwie, w którym osobista wdzięczność rozszerza się na wszystkich królów ziemi, a kończy się ufnością, że Bóg dokończy swego dzieła.

Dziękczynienie całym sercem (w. 1-3). „Sławić cię będę, Panie, ze wszystkiego serca mego, żeś wysłuchał słów ust moich. Przed obliczem aniołów będę ci śpiewał” (w. 1). Łacińskie confitebor znaczy dosłownie: będę wyznawał; w Piśmie wyznanie to nie tylko przyznanie się do grzechów, ale przede wszystkim wyznanie chwały Boga. Psalmista dziękuje „ze wszystkiego serca”, bez podziału, i wymienia dwa przymioty Boga, które wracają w całym Psałterzu: „będę wysławiał imię twoje dla miłosierdzia twego i dla prawdy twojej” (w. 2). Powód dziękczynienia jest prosty: „W którykolwiek dzień wzywać cię będę, wysłuchaj mię: pomnożysz moc w duszy mojej” (w. 3). Bóg nie zawsze usuwa trudność, ale umacnia duszę, by ją uniosła.

Królowie ziemi (w. 4-6). Dziękczynienie jednego człowieka staje się wezwaniem dla wszystkich: „Niech cię wysławiają, Panie, wszyscy królowie ziemi, bo słyszeli wszystkie słowa ust twoich” (w. 4). Wielkość Boga objawia się paradoksem: „Albowiem wysoki jest Pan, a na niskich spogląda i wysokich z daleka poznaje” (w. 6). Najwyższy pochyla się nad pokornymi, a pysznych trzyma na dystans. Tę samą naukę śpiewa Magnificat: „wejrzał na niskość służebnicy swojej” (Łk 1,48); zob. Magnificat.

Ufność w ucisku (w. 7-8). „Jeśli będę chodził wpośród utrapienia, zachowasz mnie przy życiu i wbrew gniewowi nieprzyjaciół moich wyciągnąłeś rękę twoją, i zbawiła mię prawica twoja” (w. 7). Ostatni werset łączy ufność z prośbą: „Pan odpłaci za mnie; Panie, miłosierdzie twoje na wieki, nie gardź dziełami rąk twoich!” (w. 8). Człowiek jest dziełem rąk Bożych; prosi Boga, by nie porzucił tego, co sam stworzył.

„Przed obliczem aniołów będę ci śpiewał”

Tekst hebrajski ma w tym miejscu słowo, które można rozumieć jako bogowie albo istoty niebieskie; Septuaginta i Wulgata zrozumiały je jako in conspectu angelorum, i tak tłumaczy ks. Wujek. Wyraża to stałą prawdę wiary: modlitwa Kościoła na ziemi łączy się z liturgią nieba, a aniołowie są obecni przy tych, którzy chwalą Boga.

Św. Benedykt wyciągnął z tego wersetu regułę modlitwy chórowej. W rozdziale 19 Reguły, mówiąc o tym, jak odmawiać psalmy, przytacza słowa In conspectu angelorum psallam tibi i wzywa mnichów, by pamiętali, jak należy stać przed obliczem Boga i Jego aniołów, i by tak śpiewali psalmy, aby umysł zgadzał się z głosem. Kto odmawia brewiarz w samotności, nigdy nie modli się sam.

Kościół łączy ten werset ze świętami aniołów (zob. niżej). O świętych aniołach zob. Archaniołowie.

Ojcowie Kościoła: wyznanie chwały

Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów zauważa przy słowie confitebor, że w Piśmie wyznanie, confessio, ma dwa znaczenia: wyznanie grzechów i wyznanie chwały Boga. Ten psalm jest czystym wyznaniem chwały. W tym podwójnym sensie trzeba też czytać jego Wyznania: sam Augustyn pisał później, że ich trzynaście ksiąg chwali Boga sprawiedliwego i dobrego zarówno za jego zło, jak i za jego dobro.

W świetle Ewangelii werset 6 o Bogu, który „na niskich spogląda”, opisuje także Wcielenie: Najwyższy zstąpił do pokornych. A prośba „nie gardź dziełami rąk twoich” jest modlitwą stworzenia, które wie, że istnieje tylko dzięki temu, iż Bóg nie przestaje go chcieć.

Psalm 138 w liturgii 1962

Nieszpory w czwartek. W Brewiarzu rzymskim 1962, który zachowuje tygodniowy psałterz uporządkowany przez św. Piusa X w 1911 roku, psalm 137 Wulgaty jest piątym i ostatnim psalmem czwartkowych Nieszporów, zaraz po Super flumina Babylonis, z antyfoną Confitebor nomini tuo, Domine, super misericordia et veritate tua. Zestawienie jest wymowne: na pieśń wygnania odpowiada wdzięczność tego, kogo Bóg podniósł „wpośród utrapienia”. Zob. też Nieszpory.

Oficjum za zmarłych. Psalm zamyka Nieszpory za zmarłych. Antyfona wzięta jest z wersetu 8: Opera manuum tuarum, Domine, ne despicias, „nie gardź dziełami rąk twoich”. Kościół powierza zmarłego jego Stwórcy; zob. modlitwa za zmarłych.

W Mszale. Offertorium XIX niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego, a także czwartku po III niedzieli Wielkiego Postu, to werset 7: Si ambulavero in medio tribulationis, vivificabis me, Domine. Słowa In conspectu angelorum psallam tibi śpiewa się w Mszy św. Rafała Archanioła, 24 października.

Jak się modlić psalmem 138

Po wysłuchanej modlitwie. To przede wszystkim psalm wdzięczności. Kto otrzymał łaskę, o którą prosił, może odmówić go „ze wszystkiego serca”, nazywając przed Bogiem konkretny dar; dobrze łączy się z modlitwą dziękczynną.

Przed modlitwą liturgiczną. Werset 1 przypomina, że modlimy się „przed obliczem aniołów”. Można go powtarzać przed Mszą albo przed odmówieniem godziny brewiarza, jak radzi św. Benedykt, by umysł zgadzał się z głosem.

W utrapieniu. Werset 7 jest modlitwą tego, kto mówi: „Jeśli będę chodził wpośród utrapienia”; nie prosi o natychmiastowe wyjście, ale o życie i ochronę prawicy Bożej w samym środku próby.

Za zmarłych. Ostatnie słowa psalmu, „nie gardź dziełami rąk twoich”, są krótką i piękną modlitwą za tych, którzy odeszli.

Na zakończenie dodaje się, jak w Oficjum, Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Czy psalm 138 i psalm 137 to ten sam psalm?

To ten sam psalm. Numer 138 pochodzi z numeracji hebrajskiej, używanej przez współczesne Biblie; numer 137 z Septuaginty i Wulgaty, za którą idą ks. Wujek i tradycyjna liturgia. Psalm rozpoznasz po początku: Confitebor tibi, „Sławić cię będę, Panie, ze wszystkiego serca mego”.

Czy psalm 138 to Panie, przenikasz i znasz mnie?

Nie. Psalm o Bogu, który zna człowieka od łona matki, to psalm 139 współczesnych Biblii, a w Wulgacie psalm 138. Psalm 138 hebrajski, opisany na tej stronie, jest dziękczynieniem po wysłuchanej modlitwie. Pomyłka bierze się z przesunięcia numeracji o jeden.

O czym jest psalm 138?

To dziękczynienie Dawida po wysłuchanej modlitwie. Wysławia miłosierdzie i prawdę Boga, zapowiada, że królowie ziemi będą Go chwalić, i kończy się ufnością, że Bóg nie porzuci dzieła swoich rąk. Św. Augustyn słyszy w nim wyznanie chwały, odrębne od wyznania grzechów.

Co znaczy „przed obliczem aniołów będę ci śpiewał”?

Że modlitwa na ziemi łączy się z liturgią nieba, a aniołowie są obecni przy tych, którzy chwalą Boga. Św. Benedykt w rozdziale 19 Reguły przytacza ten werset, ucząc mnichów, by śpiewali psalmy tak, jakby stali przed Bogiem i Jego aniołami.

Kiedy Kościół modli się psalmem 138?

W Brewiarzu 1962 psalm kończy Nieszpory w czwartek i Nieszpory za zmarłych. W Mszale jego werset 7 jest offertorium XIX niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego, a werset 1 śpiewa się w Mszy św. Rafała Archanioła.

Kto napisał psalm 138?

Nagłówek mówi krótko: „Dawidowy”, po łacinie Ipsi David. Tradycja przypisuje go więc Dawidowi. Psalm nie podaje okoliczności, w których powstał, poza tym, że jest odpowiedzią na wysłuchaną prośbę.