Psalm 141 (140 w Wulgacie): Niech modlitwa moja wstępuje jak kadzenie

Psalm 141 czy psalm 140?

Ten psalm ma dwa numery, zależnie od Biblii, którą otworzysz. Numer 141 to numer tekstu hebrajskiego, za którym idą Biblia Tysiąclecia i inne współczesne przekłady; łacińska Wulgata i grecka Septuaginta, którymi Kościół modlił się w Mszale i Brewiarzu, a za nimi Biblia ks. Wujka, liczą go jako psalm 140, ponieważ łączą w jeden psalm hebrajskie psalmy 9 i 10. Tekst jest ten sam, a po łacinie zaczyna się od słów Domine, clamavi ad te, exaudi me. Pełna tabela odpowiedniości jest na stronie Księgi Psalmów.

Kto szuka «psalmu 140» we współczesnej Biblii, znajdzie tam Eripe me, Domine, modlitwę przeciw człowiekowi złemu i jadowitemu językowi, który w Wulgacie jest psalmem 139 i w Brewiarzu bezpośrednio poprzedza nasz psalm. Z kolei psalm 140 Wulgaty ma swojego następcę w psalmie 142 (141 w Wulgacie), zatytułowanym „Wyrozumienie Dawida, gdy był w jaskini. Modlitwa”.

U Wujka tytuł, „Psalm Dawidowy”, jest połączony z pierwszym wersetem; werset o kadzidle to werset 2 zarówno u Wujka, jak i we współczesnych Bibliach. Szukane «psalm 141, 2», «141, 3» czy «141, 8» to więc wersety 2, 3 i 8 na tej stronie.

Psalm 141 — interpretacja

To modlitwa Dawida wieczorem, w czasie próby. Sprowadza się do dwóch próśb: aby Bóg przyjął modlitwę jak ofiarę i aby strzegł modlącego się od zła, cudzego i własnego.

Modlitwa jak kadzidło (w. 1-2)

Po wołaniu o wysłuchanie, „Panie, wołałem do ciebie, wysłuchaj mię! Posłuchaj głosu mego, gdy wołać będę ku tobie!” (w. 1), werset 2 nadaje psalmowi jego charakter: „Niech modlitwa moja wstępuje jak kadzenie przed oblicze twoje, a podnoszenie rąk moich - ofiara wieczorna!” (w. 2).

W świątyni jerozolimskiej co wieczór składano kadzidło razem z ofiarą wieczorną. Psalmista, może daleko od świątyni, ofiaruje to, co ma: swój głos i podniesione ręce. Modlitwa staje się jego ofiarą. Święty Augustyn w Enarrationes in Psalmos odczytuje tę ofiarę wieczorną w Chrystusie, który ofiarował się na krzyżu pod koniec dnia, u kresu czasów; a kadzidło, które się wznosi, to modlitwa Jego Ciała, Kościoła. Apokalipsa ukazuje ten sam obraz: „I wstąpił dym kadzidła z modlitw świętych z ręki anioła przed Boga” (Ap 8, 4).

Straż ustom (w. 3-4)

Druga prośba zaskakuje: zanim psalmista poprosi o ochronę przed innymi, prosi o ochronę przed samym sobą. „Postaw, Panie, straż ustom moim i drzwi osadzone wargom moim!” (w. 3). Prosi dalej: „Nie nachylaj serca mego ku słowom złośliwym, ku szukaniu wymówek w grzechach” (w. 4). Wymówka jest najsubtelniejszym sposobem grzeszenia słowem: nie zaprzecza winie, tylko ją usprawiedliwia. Łacina mówi ad excusandas excusationes in peccatis, a Kościół każe kapłanowi powtarzać te słowa za każdym razem, gdy okadza ołtarz.

Upomnienie sprawiedliwego (w. 5)

Werset 5 czyni z upomnienia braterskiego łaskę: „Będzie mię karcił sprawiedliwy w dobroci i będzie mię łajał; lecz olejek złośnika niechaj nie namaszcza głowy mojej” (w. 5). Lepsza nagana sprawiedliwego niż pochlebstwo grzesznika: wonny olejek wylewany na głowę był znakiem czci, a pochwała z ust tego, kto pochwala zło, jest olejkiem, który psuje.

Do końca drogi (w. 6-10)

Wersety 6 i 7 są niejasne we wszystkich przekładach, dawnych i nowych; widać w nich upadek niegodziwych sędziów i kości rozrzucone „koło otchłani” (w. 7). Zakończenie jest natomiast jasne: „Bo ku tobie, Panie, Panie, oczy moje; w tobie nadzieję miałem, nie zabieraj duszy mojej!” (w. 8). Modlący się prosi, by Bóg strzegł go „od sidła, które na mnie zastawili” (w. 9), i przyjmuje samotność sprawiedliwego: „ja sam jeden jestem, aż przejdę mimo” (w. 10). Ostatnie słowo to przejście, po łacinie transeam: życie jak Pascha, aż do ostatecznego wieczoru.

Psalm wieczoru we wszystkich Kościołach

Ze względu na werset 2 ten psalm od starożytności stał się wieczorną modlitwą par excellence. Święty Jan Chryzostom, objaśniając go, pisze, że Ojcowie postanowili, by śpiewano go codziennie wieczorem, tak jak psalm 63 (62 w Wulgacie) rano. Liturgie Wschodu śpiewają go co wieczór na początku Nieszporów, podczas okadzania świątyni; także w rycie rzymskim należy, jak zobaczymy, do Oficjum wieczornego. Kiedy zachodzi słońce i zapala się światło, Kościół ofiaruje Bogu miniony dzień jako ofiarę, tak jak świątynia ofiarowała kadzidło.

Psalm 141 w liturgii 1962 roku

Nieszpory piątkowe. W psałterzu Brewiarza rzymskiego z 1962 roku psalm 140 Wulgaty śpiewa się w Nieszporach piątku. Poprzedza go Eripe me (139 w Wulgacie), a następuje po nim Voce mea ad Dominum clamavi (141 w Wulgacie), modlitwa Dawida w jaskini. W piątkowy wieczór, w dniu Męki, „ofiara wieczorna” jest ofiarą krzyża. Tę Godzinę możesz odmówić w brewiarzu na dziś, a jej budowę przedstawia artykuł o Nieszporach.

Werset Nieszporów niedzielnych. Werset 2 rozbrzmiewa także w Nieszporach niedzielnych jako werset po hymnie: V. Dirigatur, Domine, oratio mea. R. Sicut incensum in conspectu tuo. Co niedzielę wieczorem Kościół powtarza więc przynajmniej to słowo psalmu.

Okadzenie ołtarza. We Mszy uroczystej z kadzidłem, przy ofiarowaniu, kapłan po okadzeniu darów okadza ołtarz, odmawiając wersety 2-4: Dirigatur, Domine, oratio mea, sicut incensum, in conspectu tuo: elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum. Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis: ut non declinet cor meum in verba malitiae, ad excusandas excusationes in peccatis. Dym, który unosi się z ołtarza, czyni widzialnym werset psalmu. Przebieg tej Mszy opisuje artykuł o Mszy trydenckiej.

Graduał. Werset 2 tworzy także graduał Dirigatur oratio mea dziewiętnastej niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego.

Jak się modlić psalmem 141?

Wieczorem. To jego właściwa pora. Każdą modlitwę wieczorną można otworzyć wersetem 2, ze złożonymi albo podniesionymi rękami, ofiarując Bogu miniony dzień: pracę, trudy, także winy, za które prosisz o przebaczenie.

Przeciw grzechom języka. Werset 3, „Postaw, Panie, straż ustom moim”, można mówić rano, przed trudną rozmową albo zebraniem. Werset 4 pomaga zdemaskować wymówki, którymi się usprawiedliwiamy.

Aby przyjąć upomnienie. Werset 5 uczy przyjmować słuszną naganę jako miłosierdzie i nie ufać pochwałom, które schlebiają.

Na Mszy uroczystej. Kto uczestniczy w Mszy uroczystej, może w milczeniu połączyć się ze słowami kapłana podczas okadzania i pozwolić, by jego modlitwa wznosiła się razem z kadzidłem.

Można go odmawiać razem z psalmem 134 (133 w Wulgacie), Ecce nunc benedicite, psalmem Komplety, i z psalmem 63 (62 w Wulgacie), w którym wierny także podnosi ręce ku Bogu: „w imię twoje będę podnosił ręce moje”. Zakończ modlitwą Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Dlaczego psalm 141 ma też numer 140?

Bo Wulgata i Septuaginta, za którymi idą liturgia łacińska i Biblia ks. Wujka, łączą w jeden psalm hebrajskie psalmy 9 i 10. Psalm 141 współczesnych Biblii, Domine, clamavi, to więc psalm 140 Wulgaty. We współczesnych Bibliach psalm 140 to natomiast Eripe me, Domine.

Co znaczy werset „Niech modlitwa moja wstępuje jak kadzenie”?

To werset 2. Psalmista prosi, by jego modlitwa wznosiła się do Boga jak woń kadzidła składanego co wieczór w świątyni, a jego podniesione ręce miały wartość ofiary wieczornej. Dla Ojców tą ofiarą jest Chrystus na krzyżu.

Co mówi psalm 141, werset 3?

„Postaw, Panie, straż ustom moim i drzwi osadzone wargom moim!”. To prośba, by Bóg strzegł nas od grzechów języka, obmowy, kłamstwa, gorzkiego słowa, i od wymówek, którymi usprawiedliwia się zło. To jedna z najbardziej praktycznych modlitw Psałterza.

Dlaczego kapłan odmawia ten psalm przy okadzaniu ołtarza?

Bo werset o kadzidle towarzyszy gestowi okadzania. We Mszy uroczystej według Mszału z 1962 roku, przy ofiarowaniu, kapłan okadza ołtarz, odmawiając wersety 2-4, od Dirigatur aż do ad excusandas excusationes in peccatis.

Kto napisał psalm 141?

Tytuł brzmi „Psalm Dawidowy” i tradycja przypisuje go królowi Dawidowi, może z czasu, gdy był daleko od świątyni. Głównym autorem, jak całego Pisma, jest Duch Święty.

Kiedy odmawia się psalm 141?

W Brewiarzu z 1962 roku w każdy piątek w Nieszporach; jego werset 2 wraca jako werset w Nieszporach niedzielnych i w każdej Mszy uroczystej przy okadzaniu ołtarza. W modlitwie osobistej to wieczorna modlitwa par excellence.