Psalm 57 (56 w Wulgacie): Zmiłuj się nade mną, Boże, zmiłuj się nade mną

Psalm 57 czy psalm 56?

To ten sam psalm. Biblia Tysiąclecia i inne nowe przekłady liczą psalmy według tekstu hebrajskiego i nazywają go psalmem 57; Septuaginta, Wulgata, ks. Wujek i liturgia łacińska psalmem 56. Różnica pochodzi z początku Psałterza, gdzie Wulgata łączy hebrajskie psalmy 9 i 10 w jeden, a potem przez większą część księgi liczy o jeden mniej.

Uwaga na sąsiadów: psalm 56 nowych Biblii, Miserere mei, Deus, quoniam conculcavit me homo, który zaczyna się tak samo jak ten, to w tym czytniku psalm 55. Psalm 57 Wujka, Si vere utique justitiam, to psalm 58 nowych przekładów. I trzecia możliwa pomyłka: wielki psalm pokutny Miserere to psalm 51 (50 w Wulgacie), który zaczyna się podobnie, ale jest innym tekstem. Numery wersetów są w obu numeracjach polskich takie same.

Psalm 57 — interpretacja

Tytuł jest długi: „Na koniec. «Nie zatracaj.» Dawidowy. Na napis pomnika, gdy uciekał przed Saulem do jaskini” (w. 1). Słowa „Nie zatracaj” (ne disperdas) stoją także w tytule kilku sąsiednich psalmów; prawdopodobnie wskazywały melodię, na którą je śpiewano. Jaskinia może być grotą Odollam, gdzie Dawid schronił się na początku ucieczki (1 Sm 22,1), albo jaskinią na pustyni Engaddi, w której mógł zabić Saula, a oszczędził go (I Księga Królewska, rozdział 24); komentatorzy wskazują jedną albo drugą.

Psalm ma dwie części, a każda kończy się tym samym refrenem: „Wznieś się nad niebiosa, Boże, i po wszystkiej ziemi niech brzmi chwała twoja!” (w. 6 i w. 12). Pierwsza jest modlitwą w niebezpieczeństwie, druga pieśnią poranną.

W cieniu skrzydeł twoich (w. 2-4)

„Zmiłuj się nade mną, Boże, zmiłuj się nade mną! Albowiem w tobie ufa dusza moja i w cieniu skrzydeł twoich nadzieję mieć będę, aż przeminie nieprawość” (w. 2). Uciekinier w jaskini ma nad głową skałę, ale wie, że prawdziwym schronieniem jest Bóg, jak ptak, który okrywa skrzydłami pisklęta. Obraz wraca w wielu psalmach, a w psalmie 91 (90 w Wulgacie) stanie się obietnicą: pod Jego skrzydłami nadzieję mieć będziesz.

Nie jest to ufność bierna. Psalmista woła: „Będę wołał do Boga najwyższego, Boga, który mi dobrze uczynił” (w. 3), i już widzi odpowiedź: „Posłał z nieba i wybawił mię [...]. Zesłał Bóg miłosierdzie swoje i prawdę swoją” (w. 4). Miłosierdzie i prawda, dwa przymioty Boga Przymierza, są tu jak dwaj posłańcy wysłani z nieba na ratunek.

Wśród lwów, z językiem jak miecz (w. 5-7)

„I wyrwał duszę moją spośród szczeniąt lwich; spałem strwożony” (w. 5). Wrogowie to ludzie, ale psalm mówi o nich jak o drapieżnikach: ich zęby to „oręże i strzały”, ich język „miecz ostry”. Najgroźniejszą bronią jest tu słowo: oszczerstwo, które rani i zabija dobre imię. Zastawili sidła i wykopali dół, „i wpadli weń” (w. 7): zło obraca się przeciw temu, kto je przygotował.

Gotowe serce moje (w. 8-12)

Druga część jest jednym z najpiękniejszych porannych śpiewów Psałterza: „Gotowe serce moje, Boże, gotowe serce moje, będę śpiewał i grał” (w. 8). „Powstań, chwało moja, powstań, harfo i cytro, wstanę na świtaniu!” (w. 9). Ten, kto w jaskini zasypiał w trwodze, wstaje o świcie do pieśni.

Wersety 8-12 powtarzają się prawie dosłownie na początku psalmu 108 (107 w Wulgacie), który zaczyna się od tych samych słów, „Gotowe serce moje, Boże, gotowe serce moje”. Uwielbienie wychodzi poza Izraela: „Będę cię wysławiał między ludem, Panie, i będę ci grał między narodami” (w. 10), bo miłosierdzie Boga sięga „aż do niebios”, a Jego prawda „aż pod obłoki” (w. 11).

Psalm 57 i Chrystus: Ojcowie Kościoła

Ojcowie, jak św. Augustyn w Enarrationes in Psalmos, słyszeli w tym psalmie głos Chrystusa. W słowach „spałem strwożony” słyszeli śmierć Pana, a w zawołaniu „wstanę na świtaniu” poranek Zmartwychwstania. Taka lektura nie jest dowolną alegorią: wynika z tego, że psalm przechodzi od nocy do świtu, od lęku do pieśni, tak jak Wielki Piątek przechodzi w Wielkanoc. Kościół modli się więc tym psalmem razem z Chrystusem, który przeszedł tę drogę pierwszy.

Psalm 57 w liturgii 1962

W brewiarzu. W Brewiarzu rzymskim 1962 psalm 56 odmawia się w sekście środy, między psalmami 55 i 57, pod jedną antyfoną In Deo speravi, non timebo quid faciat mihi homo. Godzinę dnia odmówisz w brewiarzu.

W mszale. Wersety 2 i 4 tworzą graduał Środy Popielcowej: Miserere mei, Deus, miserere mei: quoniam in te confidit anima mea, z wersetem Misit de caelo, et liberavit me, dedit in opprobrium conculcantes me. Pierwszy dzień Wielkiego Postu Kościół zaczyna więc od wołania Dawida z jaskini: nie od lęku przed karą, ale od ufności w miłosierdzie. O tym dniu przeczytasz w artykule o Środzie Popielcowej.

Jak modlić się psalmem 57?

• W strachu i niebezpieczeństwie. Werset 2 jest krótką modlitwą na każdą trudną chwilę: zmiłuj się nade mną, w cieniu Twoich skrzydeł się schronię. Więcej podobnych modlitw znajdziesz w artykule modlitwa w trudnej sytuacji.
• Gdy ktoś cię oczernia. Wersety 5 i 7 nazywają ranę zadaną językiem i oddają ją Bogu, zamiast odpowiadać tym samym.
• Rano. Wersety 8-9 są gotową modlitwą poranną: gotowe serce moje, wstanę na świtaniu.
• W Wielkim Poście. Psalm uczy pokuty zaczynającej się od ufności, jak graduał Środy Popielcowej.
• Po nocy cierpienia. Kiedy przyjdzie ulga, refren z wersetów 6 i 12 jest dziękczynieniem za to, że Bóg się okazał.

Często zadawane pytania

Czy psalm 57 to ten sam psalm co psalm 56?

Tak: psalm Dawida z jaskini to psalm 57 w Biblii Tysiąclecia i psalm 56 w Wulgacie i u ks. Wujka. Psalm 56 nowej Biblii to inny tekst, który zaczyna się podobnie, Miserere mei, Deus, quoniam conculcavit me homo, czyli psalm 55 Wulgaty.

Jak zaczyna się psalm 57?

U ks. Wujka, po tytule: „Zmiłuj się nade mną, Boże, zmiłuj się nade mną! Albowiem w tobie ufa dusza moja i w cieniu skrzydeł twoich nadzieję mieć będę, aż przeminie nieprawość”. Po łacinie Miserere mei, Deus, miserere mei.

Czy psalm 57 to Miserere?

Nie. Miserere, wielki psalm pokutny Dawida po grzechu, to psalm 51 (50 w Wulgacie). Psalm 57 zaczyna się podobnym wołaniem o zmiłowanie, ale jest modlitwą prześladowanego w niebezpieczeństwie, nie wyznaniem grzechu.

O czym jest psalm 57?

O Dawidzie ukrytym przed Saulem w jaskini, który w śmiertelnym niebezpieczeństwie ufa Bogu jak pisklę pod skrzydłami. Psalm przechodzi od lęku nocy do porannej pieśni: „Gotowe serce moje, Boże”, i kończy się uwielbieniem Boga wśród narodów.

Kto napisał psalm 57?

Tytuł przypisuje go Dawidowi i łączy z ucieczką przed Saulem do jaskini, opisaną w I Księdze Królewskiej (1 Księdze Samuela). Tradycja Kościoła przyjmuje go jako psalm Dawidowy.

Kiedy odmawia się psalm 57?

W Brewiarzu rzymskim 1962 w sekście środy. W mszale jego wersety tworzą graduał Środy Popielcowej, Miserere mei, Deus, miserere mei.