Psalm 108 (107 w Wulgacie): Gotowe serce moje, Boże

Psalm 108 czy psalm 107?

To, co współczesne Biblie, w tym Biblia Tysiąclecia, nazywają psalmem 108, w Wulgacie, u ks. Wujka i w brewiarzu nosi numer 107. Obie numeracje rozchodzą się o jeden od psalmu 9, który Wulgata zachowuje w całości, a tekst hebrajski dzieli na dwa. Tekst jest ten sam; po łacinie zaczyna się od słów Paratum cor meum, Deus.

Uwaga na najpoważniejsze nieporozumienie:

• psalm 108 Wulgaty i ksiąg liturgicznych to zupełnie inny psalm, Deus, laudem meam ne tacueris: „Boże, na chwałę moją nie milcz” (Ps 108), długie złorzeczenie prześladowanego sprawiedliwego, które św. Piotr w Dziejach Apostolskich odnosi do Judasza; w Biblii Tysiąclecia to psalm 109. Kto szuka «psalm 108» w dawnej książce do nabożeństwa, znajduje więc tamten psalm, nie ten;
• psalm 107 Biblii Tysiąclecia to psalm 106 Wulgaty, „Wysławiajcie Pana, bo dobry jest” (Ps 106).

Numery wersetów są w obu Bibliach te same. Pełna tabela jest na stronie Księgi Psalmów.

Psalm 108 — interpretacja

Ten psalm ma szczególną cechę: jest złożony z dwóch innych. Wersety 2-6 powtarzają niemal słowo w słowo koniec psalmu 57 współczesnych Biblii, 56 w Wulgacie, który także mówi: „Gotowe serce moje, Boże, gotowe serce moje, będę śpiewał i grał”; wersety 7-14 to druga połowa psalmu 60 współczesnych Biblii, 59 w Wulgacie. Chwała jednego i błaganie drugiego łączą się w jedną modlitwę, pod tytułem „Pienie Psalmu Dawida” (w. 1).

Poranna chwała (w. 2-6)

Psalm otwiera się wyznaniem gotowości: „Gotowe serce moje, Boże, gotowe serce moje, będę śpiewał i grał w chwale mojej” (w. 2). Dawid budzi swoje instrumenty i uprzedza dzień: „Powstań, chwało moja, powstań, harfo i cytro, wstanę na świtaniu!” (w. 3). „Chwała”, którą wzywa do przebudzenia, to jego dusza, to, co w nim najszlachetniejsze. Jego chwała wychodzi poza Izrael i zwraca się do ludów: „Będę cię wysławiał między ludem, Panie, i będę ci śpiewał między narodami” (w. 4), „albowiem wielkie jest nad niebiosa miłosierdzie twoje i aż pod obłoki prawda twoja” (w. 5).

Wyrocznia Boga (w. 7-10)

Potem „Bóg mówił w świątyni swojej” (w. 8) i upomina się o swoją ziemię, imię po imieniu: Sychem i „dolinę Namiotów”, Galaad i Manasses, „Efraim obroną głowy mojej” (w. 9), i Judę, króla. Sąsiednie ludy, Moab i Idumea, zostają Mu z kolei poddane: „Nad Idumeą wyciągnę but mój” (w. 10). Te imiona przypominają zwycięstwa, które Druga Księga Królewska u Wujka (2 Księga Samuela) opisuje w rozdziale 8, gdy Dawid podbił Moab i umieścił załogi w Idumei: „zaczęła wszystka Idumea służyć Dawidowi” (2 Sm 8, 14).

Prośba o pomoc (w. 11-14)

Król wie jednak, że zwycięstwo nie pochodzi od niego: „Któż mię doprowadzi do miasta obronnego?” (w. 11). Odpowiedź jest pokorna: tylko Bóg, nawet wtedy, gdy zdaje się, że ich odrzucił (w. 12). Dwa ostatnie wersety są najczęściej przytaczane: „Daj nam ratunek w utrapieniu, bo omylne wybawienie człowiecze!” (w. 13) i „Z Bogiem pokażemy moc, i on wniwecz obróci nieprzyjaciół naszych” (w. 14).

Najważniejsze wersety psalmu 108

• Werset 2: „Gotowe serce moje, Boże”, Alleluja XX niedzieli po Zielonych Świątkach.
• Werset 3: „wstanę na świtaniu!”, modlitwa poranka; kto szuka «psalm 108 3», znajdzie go tu pod tym samym numerem.
• Werset 5: miłosierdzie wyższe niż niebiosa, antyfona Jutrzni Najświętszego Serca.
• Werset 13: „omylne wybawienie człowiecze”, ufność w Bogu, nie w ludziach.
• Werset 14: „Z Bogiem pokażemy moc”, akt zaufania przed trudnym zadaniem.

Lektura Ojców Kościoła

Św. Augustyn, widząc, że ten psalm powtarza dwa psalmy, które już objaśnił, odsyła do swoich wcześniejszych komentarzy i zatrzymuje się nad jednością całości. Tradycja czytała werset 3 w świetle Paschy: Chrystus powstał „na świtaniu”, w poranek zmartwychwstania, i odtąd Jego chwała rozszerza się „między narodami”. Ziemie, które Bóg dzieli, stają się figurą Kościoła, dziedzictwa Chrystusa pośród wszystkich ludów; nawet obcy, o których łacina mówi amici facti, są z Nim teraz złączeni: „mnie cudzoziemcy stali się przyjaciółmi” (w. 10).

Werset 13 streszcza stałą naukę Pisma. Psalm 146 (145 w Wulgacie), Lauda, anima mea, przestrzega: „Nie miejcie ufności w książętach, w synach człowieczych, w których nie masz zbawienia!”. A psalm 118 (117 w Wulgacie) dodaje: „Lepiej jest zaufać Panu, niźli ufać człowiekowi”.

Psalm 107 w liturgii 1962

Pryma soboty. W Brewiarzu rzymskim 1962 psalm 107 Wulgaty odmawia się w Prymie soboty, jako trzeci psalm, po dwóch częściach psalmu 93, Deus ultionum, pod antyfoną Exaltare, Domine, qui judicas terram. Pryma to Godzina, która uświęca początek dnia i pracy: serce „gotowe” z wersetu 2 znajduje w niej swoje naturalne miejsce. Oficjum dnia znajdziesz w brewiarzu.

Najświętsze Serce. Psalm zamyka Jutrznię święta Najświętszego Serca Pana Jezusa, z antyfoną wziętą z wersetów 4 i 5: Psallam tibi in nationibus, quia magna est super caelos misericordia tua. Miłosierdzie wyższe niż niebiosa to właśnie to, które święto kontempluje w Sercu Odkupiciela.

Msza. W Mszale 1962 werset 2, Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum, jest wersetem Alleluja XX niedzieli po Zielonych Świątkach.

Jak się modlić psalmem 108?

• Rano. To modlitwa świtu: ofiaruje się Bogu serce „gotowe” i chwali Go, zanim o cokolwiek się poprosi. Dobrze łączy się z modlitwą poranną i z psalmem 63 (62 w Wulgacie), drugim wielkim psalmem jutrzenki: „Boże, Boże mój, do ciebie się zrywam na świtaniu”.
• W godzinach walki. Gdy zadanie wydaje się przerastać siły, wersety 13 i 14 oddają przedsięwzięcie w ręce Boga; to dobra modlitwa przed pracą.
• Przeciw źle ulokowanej ufności w ludziach, w pieniądzach albo we własnych zdolnościach: „omylne wybawienie człowiecze”.

Często zadawane pytania

O czym jest psalm 108?

To pieśń Dawida, która zaczyna się poranną chwałą, a kończy prośbą o pomoc w walce. Łączy koniec psalmu 57 i drugą połowę psalmu 60 współczesnych Biblii. Jej naukę zawiera werset 13: zbawienie nie pochodzi od człowieka, lecz od Boga.

Co mówią wersety 13 i 14 psalmu 108?

U Wujka: „Daj nam ratunek w utrapieniu, bo omylne wybawienie człowiecze!” oraz „Z Bogiem pokażemy moc, i on wniwecz obróci nieprzyjaciół naszych”. To akt ufności króla, który powierza Bogu powodzenie swojego przedsięwzięcia.

Kto napisał psalm 108?

Tytuł przypisuje go Dawidowi: „Pienie Psalmu Dawida”. Powtarza dwa psalmy, które tradycja również przypisuje Dawidowi, 57 i 60 współczesnych Biblii.

Czy psalm 108 to psalm złorzeczący?

Nie, jeśli mowa o psalmie 108 współczesnych Biblii, który jest chwałą i ufnym błaganiem. Psalm złorzeczeń to psalm 108 Wulgaty, czyli 109 współczesnych Biblii, Deus, laudem meam ne tacueris. Żaden z nich nie jest formułą, by komuś zaszkodzić: Kościół zawsze czytał złorzeczenia psalmów jako potępienie grzechu i powierzenie sprawiedliwości Bogu.

Czy psalm 108 przynosi sukces?

Nie w sensie magicznej formuły. Niektóre strony przedstawiają psalmy jako przepisy na powodzenie: to zabobon. Psalm mówi coś przeciwnego: oddaje chwałę Bogu i wyznaje, że człowiek bez Niego nic nie może, a „Z Bogiem pokażemy moc”.

Kiedy psalm 108 odmawia się w brewiarzu?

W Brewiarzu 1962 w Prymie soboty, jako trzeci psalm, oraz na zakończenie Jutrzni święta Najświętszego Serca Pana Jezusa.