Psalm 146 (145 w Wulgacie): Chwal, duszo moja, Pana! Nie miejcie ufności w książętach

Psalm 146 czy psalm 145?

To ten sam psalm pod dwoma numerami. Biblia Tysiąclecia i inne współczesne przekłady idą za tekstem hebrajskim i nazywają go psalmem 146; Wulgata, liturgia łacińska i Biblia ks. Wujka liczą go jako psalm 145, ponieważ łączą w jeden psalm hebrajskie psalmy 9 i 10. Po łacinie zaczyna się od słów Lauda, anima mea, Dominum. Pełna tabela jest na stronie Księgi Psalmów.

Możliwe są dwie pomyłki. Psalm 145 współczesnych Biblii to Exaltabo te, „Wywyższać cię będę, Boże, królu mój” (Ps 144, 1), który poprzedza nasz psalm. A „psalm 146” w książkach z numeracją łacińską to Laudate Dominum, quoniam bonus est psalmus, „Chwalcie Pana, bo dobry jest psalm” (Ps 146, 1), czyli pierwsza część hebrajskiego psalmu 147.

Uwaga na wersety. U Wujka tytuł stanowi osobny werset 1, a werset 2 zawiera zarówno wezwanie do chwały, jak i początek przestrogi przed książętami. Dlatego szukane «psalm 146, 3» z Biblii Tysiąclecia, przestroga przed ufaniem książętom, to u Wujka koniec wersetu 2 i werset 3; od wersetu 4 numeracja znów się pokrywa.

Psalm 146 — interpretacja

Wulgata daje mu zaskakujący tytuł: „Alleluja! Aggeusza i Zachariasza” (w. 1). Tekst hebrajski nie podaje imion; Septuaginta i Wulgata łączą psalm z dwoma prorokami, którzy po niewoli babilońskiej zachęcali Żydów do odbudowy świątyni, jak opowiada Księga Ezdrasza: „A Aggeusz prorok i Zachariasz, syn Adda, prorokowali Żydom, którzy byli w Żydowskiej ziemi i w Jeruzalem” (Ezd 5, 1). Tradycja widziała w nim przynajmniej pieśń odbudowanej świątyni. Psalm otwiera ostatnią serię Psałterza, psalmy zaczynające się od Alleluja, które zamykają księgę czystym uwielbieniem.

Chwalić Boga przez całe życie (w. 2)

„Chwal, duszo moja, Pana! Będę chwalił Pana za życia mego, będę śpiewał Bogu memu, póki mnie staje” (w. 2). Dusza zachęca siebie, zanim zachęci innych. Uwielbienie nie jest jedną chwilą życia, tylko jego miarą: „póki mnie staje”.

Możni tej ziemi (w. 2-4)

Zaraz potem przychodzi najsłynniejsza przestroga psalmu: „Nie miejcie ufności w książętach, w synach człowieczych, w których nie masz zbawienia!” (w. 2-3). Łacina mówi Nolite confidere in principibus. Powód jest prosty i straszny: „Wyjdzie duch jego, a wróci się do ziemi swej, w ten dzień zginą wszystkie myśli ich” (w. 4). Najpotężniejszy człowiek umiera, a jego zamysły umierają razem z nim, tego samego dnia. Jeremiasz mówi to samo jeszcze ostrzej: „Przeklęty człowiek, który ufa w człowieku i czyni ciało ramieniem swoim” (Jr 17, 5).

Bóg Jakuba (w. 5-6)

Wobec oparcia, które się wali, psalmista wskazuje Tego, który nie przemija: „Błogosławiony, którego pomocnikiem Bóg Jakuba, którego nadzieja w Panu, Bogu jego” (w. 5), Bogu, „który stworzył niebo i ziemię, morze i wszystko, co w nich jest” (w. 6). Apostołowie podejmą tę formułę w modlitwie po pierwszym prześladowaniu: „Panie, tyś jest, któryś stworzył niebo i ziemię, morze i wszystko, co w nich jest” (Dz 4, 24). Wobec przywódców ludu, którzy im grozili, wiedzieli, gdzie złożyć nadzieję.

Dzieła Pana (w. 7-9)

Psalm wylicza, co czyni wierny Bóg, „który strzeże prawdy na wieki”: „czyni sprawiedliwość pokrzywdzonym, daje pokarm łaknącym. Pan rozwiązuje spętanych” (w. 7). Werset 8 idzie dalej rytmem litanii: „Pan oświeca ślepych, Pan podnosi upadłych, Pan miłuje sprawiedliwych” (w. 8). A werset 9 wymienia najsłabszych w starożytnym społeczeństwie: „Pan strzeże przychodniów, sierotę i wdowę wspomoże, a drogi grzeszników zagubi” (w. 9). Święty Jakub uczyni z tej troski znak prawdziwej pobożności: „Nawiedzać sieroty i wdowy w ich ucisku” (Jk 1, 27).

Królestwo bez końca (w. 10)

„Będzie królował Pan na wieki, Bóg twój, Syjonie, z pokolenia na pokolenie!” (w. 10). Po książętach, którzy przemijają, Król, który nie przemija.

Psalm 146, 8: „Pan oświeca ślepych”

Werset 8 jest jednym z najczęściej szukanych i Ewangelia pokazuje go wypełnionym. Gdy Jan Chrzciciel z więzienia posyła zapytać Jezusa, czy On jest Tym, który ma przyjść, Pan odpowiada, wyliczając swoje dzieła: „Ślepi widzą, chromi chodzą, trędowaci bywają oczyszczeni, głusi słyszą, umarli zmartwychwstają, ubogim ewangelię opowiadają” (Mt 11, 5). To lista z psalmu w czasie teraźniejszym. Ojcowie widzieli w niej portret Mesjasza: dzieła, które psalm przypisuje Panu, Jezus spełnia osobiście i po nich daje się rozpoznać.

Pan, który „rozwiązuje spętanych” i „podnosi upadłych”, dokonuje także dzieła głębszego: uwalnia od grzechu, oświeca ślepotę duszy, podnosi tego, kto upadł. Dlatego ten psalm chętnie odmawia się za chorych, ale też za grzeszników i za tych, którzy jeszcze nie widzą światła wiary.

Nadzieja w Bogu, nie w możnych: lektura katolicka

Psalm nie uczy pogardzać ludźmi ani odrzucać ich pomocy. Komentatorzy wyjaśniają, że złem nie jest przyjmowanie pomocy od człowieka, tylko składanie w nim nadziei, która należy się samemu Bogu. To cnota teologalna nadziei: ufne oczekiwanie życia wiecznego i środków, które do niego prowadzą, oparte nie na naszych siłach ani na protekcji możnych, tylko na wierności Boga. Akt nadziei z katechizmu wyraża to prostymi słowami; znajdziesz go wśród aktów wiary, nadziei i miłości, a o samej cnocie przeczytasz w artykule o cnotach teologalnych.

Ta sama nauka wraca w psalmie 118 (117 w Wulgacie): „Lepiej jest mieć nadzieję w Panu, niźli mieć nadzieję w książętach”. A Ewangelia przekłada ją na przypowieść: bogaczowi, który gromadził na wiele lat, Bóg mówi: „Szalony! Tej nocy duszy twojej zażądają od ciebie” (Łk 12, 20), tak jak psalm mówił o zamysłach możnych, które giną w dniu śmierci.

Psalm 146 w liturgii 1962 roku

Laudesy środowe. W Brewiarzu rzymskim z 1962 roku psalm 145 jest ostatnim psalmem Laudesów środy, zarówno w zwykłym układzie, jak i w układzie okresów pokutnych. Rano, zanim zaczną się sprawy dnia, Kościół przypomina, gdzie jest jedyne pewne oparcie. Tę Godzinę możesz odmówić w brewiarzu na dziś.

W Mszale. Werset 2 tworzy ofertorium trzeciej niedzieli po Wielkanocy: Lauda, anima mea, Dominum: laudabo Dominum in vita mea: psallam Deo meo, quamdiu ero, alleluia. To samo ofertorium wraca w piątek Suchych Dni po Zesłaniu Ducha Świętego. W okresie wielkanocnym pieśń duszy, która chwali Boga przez całe życie, staje się pieśnią nowego życia w Zmartwychwstałym.

Jak się modlić psalmem 146?

• Rano. Werset 2 otwiera dzień uwielbieniem, zanim pojawi się jakakolwiek prośba.
• Kiedy za bardzo liczysz na ludzi. Przychylność przełożonego, opinia innych, protekcja, pieniądze: wersety 2-4 stawiają nadzieję na właściwym miejscu.
• Za słabych. Wersety 7-9 odmawia się za chorych, więźniów, cudzoziemców, sieroty i wdowy; można je połączyć z modlitwą za chorych.
• Wobec śmierci kogoś możnego albo końca jakiejś epoki: psalm przypomina, że tylko królestwo Boże nie ma następców.

Zakończ, jak w Oficjum, modlitwą Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Co znaczy „nie miejcie ufności w książętach”?

Psalm uczy, że władza i przychylność ludzi nie zbawiają, bo człowiek jest śmiertelny, a jego zamysły umierają razem z nim. Nie zabrania szanować władzy ani przyjmować jej pomocy, tylko składać w niej nadzieję, która należy się samemu Bogu. U Wujka ta przestroga zaczyna się pod koniec wersetu 2 i kończy w wersecie 3; w Biblii Tysiąclecia to werset 3.

Co mówi psalm 146, werset 8?

U Wujka: „Pan oświeca ślepych, Pan podnosi upadłych, Pan miłuje sprawiedliwych”. To dzieła, które Jezus spełnia w Ewangelii i które wskazuje uczniom Jana Chrzciciela jako znaki swojego posłania.

Dlaczego psalm 146 ma też numer 145?

Bo Wulgata i Septuaginta, za którymi idzie liturgia łacińska i Biblia ks. Wujka, łączą hebrajskie psalmy 9 i 10, a potem liczą o jeden mniej. «Psalm 146» w numeracji łacińskiej to natomiast Laudate Dominum, quoniam bonus est psalmus, pierwsza część hebrajskiego psalmu 147.

Kto napisał psalm 146?

Tekst hebrajski nie podaje imion. Septuaginta i Wulgata przypisują go Aggeuszowi i Zachariaszowi, prorokom powrotu z niewoli; tradycja widzi w nim przynajmniej pieśń z ich czasów, z odbudowanej świątyni. Jak całe Pismo Święte, ma on za głównego autora Ducha Świętego.

Kiedy odmawia się psalm 146?

W Brewiarzu rzymskim z 1962 roku śpiewa się go w każdą środę w Laudesach. Jest więc modlitwą poranną, ale pasuje do każdej chwili, w której ufność w ludzi słabnie albo staje się nadmierna.