Psalm 94 (93 w Wulgacie): Bóg pomsty, Pan

Psalm 94 czy psalm 93?

Numer 94 oznacza dwa różne psalmy, zależnie od tego, jaką Biblię otwierasz; to pierwsza rzecz, którą trzeba wiedzieć. W Biblii Tysiąclecia i innych współczesnych przekładach, które idą za tekstem hebrajskim, psalm 94 to Deus ultionum, Bóg pomsty: psalm z tej strony, który w Wulgacie, u ks. Wujka i w księgach liturgicznych nosi numer 93. W Wulgacie i w liturgii psalm 94 to natomiast Venite, exsultemus Domino, psalm wezwania (invitatorium), który otwiera Jutrznię i który współczesne Biblie nazywają psalmem 95; znajdziesz go na stronie psalmu 95 (94 w Wulgacie): „Pójdźcie, śpiewajmy z radością Panu”.

Różnica bierze się stąd, że Wulgata łączy psalmy 9 i 10 hebrajskie w jeden. Wynika z tego druga pomyłka: psalm 93 współczesnej Biblii to krótki Dominus regnavit, „Pan jest królem, oblókł się w ozdobę”, w Wulgacie psalm 92. Wersety naszego psalmu mają w obu numeracjach te same numery: szukany «psalm 94, 19» to werset 19 tej strony. Pełną tabelę znajdziesz na stronie Księgi Psalmów.

Psalm 94 — interpretacja

Tytuł łaciński przypisuje psalm Dawidowi i przeznacza go na środę: „Psalm Dawidowy. Na czwarty dzień sabatu” (w. 1). To modlitwa, która odwołuje się do trybunału Boga i powoli przemienia się w wyznanie ufności.

Sędzia ziemi (w. 1-7)

Psalm otwiera imię, które zaskakuje: „Bóg pomsty, Pan, Bóg pomsty otwarcie poczynał” (w. 1). Nie chodzi o urazę. Pomsta w języku Biblii to czyn sędziego, który przywraca prawo, gdy nikt inny nie może tego zrobić. Stąd wezwanie: „Podnieś się, który sądzisz ziemię, oddaj zapłatę pysznym!” (w. 2). I pytanie, które przechodzi przez tyle psalmów: „Dokądże grzesznicy, Panie, dokąd grzesznicy będą się chlubić?” (w. 3).

Psalmista opisuje ucisk: możni „Wdowę i przychodnia zabili, i sieroty pomordowali” (w. 6), a więc właśnie tych, których Prawo stawiało pod bezpośrednią opieką Boga. Ich zbrodnia opiera się na kłamstwie: „Nie ujrzy Pan, i Bóg Jakuba nie będzie wiedział” (w. 7).

Ten, który utworzył ucho (w. 8-11)

Przeciw temu kłamstwu psalm stawia najprostszy argument: „Czyż ten, który utworzył ucho, nie słyszy? albo który uformował oko, nie ujrzy?” (w. 9). Ten, który dał człowiekowi zdolność widzenia, nie może być ślepy. Dalej: „Pan zna myśli człowieka, że są marne” (w. 11). Św. Paweł przytacza ten werset, by zawstydzić mądrość świata: „Pan zna myśli mędrców, że są próżne” (1 Kor 3,20).

Błogosławione wychowanie (w. 12-15)

Przychodzi niespodziewane błogosławieństwo: „Błogosławiony człowiek, którego ty, Panie, wyćwiczysz i nauczysz go zakonu swego” (w. 12). Łacińskie erudieris oznacza wychowanie, które przechodzi przez karcenie. Próba sprawiedliwego nie jest opuszczeniem, lecz pedagogią, „aby mu ulżyć od złych dni” (w. 13), jak przypomina List do Hebrajczyków o Ojcu, który karci synów: „Albowiem kogo Pan miłuje, tego karci” (Hbr 12,6). Przychodzi pewność: „Bo nie odrzuci Pan ludu swego i dziedzictwa swego nie opuści” (w. 14).

Mój Bóg obroną mojej nadziei (w. 16-23)

Ostatnia część staje się osobista. „Któż mi powstanie przeciw złym ludziom, albo kto przy mnie stanie przeciw czyniącym nieprawość?” (w. 16). I odpowiedź: „Gdyby był Pan mnie nie wspomógł, o mało nie zamieszkałaby dusza moja w otchłani!” (w. 17). Psalm kończy się wyznaniem ufności: „A Pan stał mi się ucieczką, i Bóg mój obroną nadziei mojej” (w. 22).

Psalm 94, 18-19: «pociechy twoje uweseliły duszę moją»

To dwa wersety najczęściej szukane i warto się przy nich zatrzymać:

„Jeśli mówiłem: «Zachwiała się noga moja,» miłosierdzie twoje, Panie, wspomagało mię” (w. 18).

„Według mnóstwa boleści moich w sercu moim, pociechy twoje uweseliły duszę moją” (w. 19).

Ruch jest decydujący. Po niesprawiedliwości z zewnątrz sprawiedliwy odkrywa walkę wewnętrzną. Bóg nie odpowiada najpierw zmianą okoliczności, lecz nawiedzeniem duszy. Można tu zauważyć trzy rzeczy. Ból nie jest zaprzeczony: jest go «mnóstwo» i jest «w sercu». Pocieszenie nie przychodzi od ludzi, lecz od Boga: to «pociechy twoje». A owocem nie jest tylko spokój, ale wesele: Bóg nie tylko uspokaja duszę, On ją raduje. Miarą pocieszenia jest miara bólu: «według mnóstwa boleści». Św. Paweł powie to samo: „Albowiem jak w nas obfitują cierpienia Chrystusowe, tak i przez Chrystusa obfita jest nasza pociecha” (2 Kor 1,5).

Kościół dał wersetowi 19 szczególne miejsce: w Jutrzni święta Najświętszego Serca Pana Jezusa jest on antyfoną tego psalmu, Secundum multitudinem dolorum meorum in Corde meo, consolationes tuae laetificaverunt animam meam. Boleści serca stają się boleściami Serca Chrystusa.

Ojcowie Kościoła o psalmie 94

Św. Augustyn, komentując ten psalm w Objaśnieniach Psalmów, przestrzega przed nieporozumieniem: prosić Boga o sąd nie znaczy pragnąć zguby grzesznika, ale pragnąć zniszczenia zła; a człowiek zły, jeśli się nawróci, pierwszy zostaje od niego uwolniony. Bóg zwleka nie dlatego, że nie wie, ale by zostawić czas na pokutę.

Tradycja słyszała też w sprawiedliwym z psalmu głos Chrystusa, Sprawiedliwego, przeciw któremu źli „Zasadzać się będą na duszę sprawiedliwego, i krew niewinną potępią” (w. 21), a który oddał swoją sprawę Ojcu. Tę samą walkę wewnętrzną opisuje psalm 73 (72 w Wulgacie), a tę samą cierpliwość wobec złych psalm 37 (36 w Wulgacie).

Psalm 94 w liturgii z 1962 roku

W sobotniej Prymie. W Brewiarzu Rzymskim z 1962 roku psalm 93 odmawia się w sobotę w Prymie, podzielony na dwie części (w. 1-11 i 12-23), z antyfoną Exaltare, Domine, qui judicas terram: redde retributionem superbis, wziętą z wersetu 2. Po nim następuje psalm 107 Wulgaty. Na początku dnia pracy, w ostatnim dniu tygodnia, Kościół oddaje Sędziemu ziemi ciężar niesprawiedliwości świata i prosi o siłę, by nie mścić się samemu. Godzinę tę odmówisz w brewiarzu.

W Wielki Piątek. Psalm jest ostatnim psalmem Jutrzni Wielkiego Piątku, w trzecim nokturnie, z antyfoną z wersetu 21: Captabunt in animam justi, et sanguinem innocentem condemnabunt. Kościół słyszy w nim wyrok wydany na Niewinnego.

W święta Męki. Oprócz Jutrzni Najświętszego Serca, o której była mowa wyżej, psalm należy też do Jutrzni święta Najdroższej Krwi Pana Jezusa (1 lipca).

Jak się modlić psalmem 94?

Wobec krzywdy słabych. Wersety 5-7 pozwalają powierzyć Bogu los wdów, sierot, obcych i wszystkich, których nikt nie broni.

Gdy chwieje się noga. Werset 18 jest krótką modlitwą na chwilę, gdy wydaje się, że wszystko się wali.

W wielkim smutku. Werset 19 możesz powtarzać powoli, jak akt strzelisty, prosząc nie o to, by ból zniknął, lecz by Bóg pocieszył duszę.

W pokusie zemsty. Wersety 22-23 zostawiają sąd Bogu: „A Pan stał mi się ucieczką”.

Psalm dobrze łączy się z modlitwą w trudnej sytuacji. Zakończ modlitwą Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Dlaczego psalm 94 to w Wulgacie psalm 93?

Bo Wulgata i Septuaginta, za którymi idzie liturgia i ks. Wujek, liczą psalmy 9 i 10 hebrajskie jako jeden. Deus ultionum, psalm 94 współczesnych Biblii, ma więc numer 93. Tekst jest ten sam.

Co mówi psalm 94, werset 19?

U Wujka: „Według mnóstwa boleści moich w sercu moim, pociechy twoje uweseliły duszę moją”. Werset mówi, że Bóg mierzy pociechę miarą bólu: im większa trwoga, tym obfitsza pomoc wewnętrzna. Razem z wersetem 18 tworzy jedną z najbardziej ukochanych modlitw ufności Psałterza.

Czy «Dziś, jeśli głos jego usłyszycie» to psalm 94?

Tylko w numeracji Wulgaty. Te słowa pochodzą z Venite, który liturgia numeruje 94, a współczesne Biblie 95: „Dziś, jeśli głos jego usłyszycie, nie zatwardzajcie serc waszych” (Ps 94,8 Wulgaty). Psalm 94 współczesnych Biblii to Deus ultionum z tej strony.

Co znaczy «Bóg pomsty» w psalmie 94?

Pomsta w Biblii to czyn sędziego, który przywraca sprawiedliwość, gdy nikt inny nie może tego zrobić. Psalmista oddaje sprawiedliwość Bogu, jedynemu sędziemu, właśnie po to, by nie wymierzać jej samemu. To modlitwa ufności, nie urazy.

Kto napisał psalm 94?

Tekst hebrajski nie ma tytułu; Wulgata zatytułowała go „Psalm Dawidowy. Na czwarty dzień sabatu”. Tradycja przyjmuje go więc jako psalm Dawidowy, wiedząc, że jego głównym autorem jest Duch Święty.

Kiedy Kościół odmawia psalm 94?

W Brewiarzu z 1962 roku co sobotę w Prymie, w Jutrzni Wielkiego Piątku oraz w Jutrzni Najświętszego Serca Pana Jezusa i Najdroższej Krwi.