Psalm 58 (57 w Wulgacie): Jeśli po prawdzie sprawiedliwość głosicie

Psalm 58 czy psalm 57?

Biblia Tysiąclecia i inne współczesne przekłady idą za tekstem hebrajskim i liczą ten psalm jako 58; Wulgata i Septuaginta, a za nimi ks. Wujek i liturgia łacińska, jako 57, bo łączą psalmy 9 i 10 hebrajskie w jeden. To ten sam tekst, Si vere utique, a wersety mają w obu wydaniach te same numery. Pełną tabelę znajdziesz na stronie Księgi Psalmów.

Kto szuka «psalmu 58» w książce idącej za Wulgatą, znajdzie tam inny psalm: Eripe me de inimicis meis, psalm 59 współczesnych Biblii, który u Wujka zaczyna się od słów „Wyzwól mię od nieprzyjaciół moich, Boże mój” (psalm 59, 58 w Wulgacie). Natomiast psalm 57 współczesnych Biblii to Miserere mei, Deus, miserere mei, w Wulgacie psalm 56: „Zmiłuj się nade mną, Boże, zmiłuj się nade mną!”.

Psalm 58 — interpretacja

Tytuł (w. 1)

„Na koniec. «Nie zatracaj.» Dawidowy. Na napis pomnika” (w. 1). Słowa «Nie zatracaj» (Ne disperdas) to najpewniej wskazówka melodii; wracają w tytułach sąsiednich psalmów. «Napis pomnika» oddaje łacińskie in tituli inscriptionem, jak o tekście, który się ryje w kamieniu, by pozostał. Dokładny sens tych dawnych tytułów jest niepewny i komentatorzy objaśniali go różnie.

Wezwanie do sędziów (w. 2-3)

Psalm zwraca się do możnych, którym powierzono sądzenie: „Jeśli po prawdzie sprawiedliwość głosicie, sądźcież sprawiedliwie, synowie człowieczy!” (w. 2). Odpowiedź jest już w pytaniu: „Albowiem w sercu popełniacie nieprawości, na ziemi ręce wasze układają niesprawiedliwości” (w. 3). Mówią o sprawiedliwości, a w sercu knują krzywdę. Pan Jezus postawi to samo wymaganie: „Nie sądźcie według pozorów, ale sądźcie sądem sprawiedliwym” (J 7,24).

Zatwardziałość (w. 4-6)

„Odstępcami są grzesznicy od łona, pobłądzili od żywota, mówili kłamstwo” (w. 4). Ich jad jest „jak żmija głucha i stulająca uszy swoje” (w. 5), „która nie posłucha głosu zaklinaczów, i czarownika zaklinającego mądrze” (w. 6). Obraz mówi o złu chcianym: żmija nie jest głucha z natury, sama zatyka sobie uszy.

Obrazy kary (w. 7-10)

Obrazy następują jeden po drugim: połamane zęby, zgruchotane szczęki lwów, woda, która spływa, wosk, który się rozpływa, ciernie strawione, zanim urosną. Nie opisują zemsty człowieka, lecz kruchość złego wobec Boga: „Wniwecz się obrócą, jak woda spływająca” (w. 8); „Jak wosk który się rozpływa, zniesieni będą” (w. 9). Werset 10, „Pierwej, niźli ciernie wasze poczuły tarń, jako żywych pochłonie ich w gniewie” (w. 10), należy do najtrudniejszych w Psałterzu; jego sens jest ten, że sąd przychodzi szybciej, niż zło zdąży dojrzeć.

Radość sprawiedliwego i sąd Boga (w. 11-12)

Werset 11 razi współczesnego czytelnika: „Będzie się weselił sprawiedliwy, kiedy ujrzy pomstę; ręce swe umyje we krwi grzesznika” (w. 11). Ostatni werset podaje jego sens: „I rzecze człowiek: «Zaprawdę, jest pożytek dla sprawiedliwego; zaprawdę jest Bóg, który sądzi na ziemi.»” (w. 12). Radość sprawiedliwego nie jest okrucieństwem: to radość z tego, że niesprawiedliwość się kończy, a Bóg zostaje uznany za sędziego.

Jak czytać psalm złorzeczący?

Psalm 58 jest psalmem złorzeczącym: wzywa na złych sądu Bożego. Brewiarz Rzymski zachowuje go co tydzień w Oficjum, podczas gdy posoborowa Liturgia Godzin z 1971 roku usunęła go ze swojego psałterza. Klucz dają Ojcowie. Te słowa nie są wzorem urazy: są proroctwem sądu i oddaniem pomsty jedynie Bogu. Kto się tak modli, wyrzeka się wymierzania sprawiedliwości samemu sobie, zgodnie ze słowem Apostoła: „nie brońcie samych siebie, najmilsi, ale dajcie miejsce gniewowi; napisano bowiem: «Mnie pomsta; ja oddam, mówi Pan.»” (Rz 12,19).

Św. Augustyn w Objaśnieniach Psalmów przytacza dawne wierzenie, że żmija, by nie słyszeć zaklinacza, przyciska jedno ucho do ziemi, a drugie zatyka ogonem. Widzi w tym grzesznika, który nie chce słuchać słowa Bożego, bo boi się, że musiałby zmienić życie. Sprawiedliwy natomiast nie nienawidzi grzesznika; nienawidzi grzechu i pragnie, by grzesznik nawrócił się przed sądem. Pewność Sądu Ostatecznego nie wyklucza miłosierdzia ofiarowanego do ostatniej chwili.

Sędzia z ostatniego wersetu

Czytany w świetle Ewangelii, psalm mówi także o Męce. Wśród «synów człowieczych» wezwanych, by sądzili sprawiedliwie, chrześcijanin nie może nie zobaczyć sędziów Pana, którzy mówili o sprawiedliwości i skazali Niewinnego. Bóg, „który sądzi na ziemi”, ma oblicze: „Ojciec bowiem nikogo nie sądzi, lecz wszystek sąd dał Synowi” (J 5,22). Ten, którego osądzono niesprawiedliwie, wróci sądzić świat.

Wołanie psalmu o sprawiedliwość rozbrzmiewa aż w Apokalipsie, na ustach męczenników pod ołtarzem: „Dokądże, Panie (święty i prawdziwy), nie wydajesz wyroku i nie mścisz krwi naszej nad tymi, co mieszkają na ziemi?” (Ap 6,10). Ten sam temat podejmuje psalm 82 (81 w Wulgacie) o Bogu sądzącym sędziów i psalm 94 (93 w Wulgacie), Deus ultionum.

Psalm 58 w liturgii z 1962 roku

W Brewiarzu Rzymskim z 1962 roku psalm 57 Wulgaty odmawia się w środę w Sekście, po psalmach 55 i 56 (56 i 57 hebrajskich), z antyfoną In Deo speravi, non timebo quid faciat mihi homo, «W Bogu zaufałem, nie będę się bał, co mi uczyni człowiek». W południe, w pełni dnia pracy, Kościół oddaje Bogu niesprawiedliwości ludzi. Godzinę tę odmówisz w brewiarzu; o tradycyjnym Oficjum przeczytasz w artykule Divinum Officium.

Mszał z 1962 roku nie czerpie z tego psalmu śpiewów Mszy.

Jak się modlić psalmem 58?

Wobec niesprawiedliwości. Gdy krzywda pochodzi od tych, którzy powinni bronić prawa, psalm pozwala powiedzieć Bogu wszystko, a potem zostawić Mu sąd.

Jako rachunek sumienia. Wersety 2-3 są także pytaniem do ciebie: czy sądzisz innych sprawiedliwie? czy nie zatykasz uszu jak żmija, gdy Bóg mówi przez sumienie?

W oczekiwaniu na sąd. Werset 12 jest aktem wiary: „zaprawdę jest Bóg, który sądzi na ziemi”. Można go odmawiać razem z modlitwą za prześladowców, by się nawrócili.

Psalm dobrze łączy się z modlitwą w trudnej sytuacji. Zakończ, jak w Oficjum, modlitwą Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Dlaczego psalm 58 nazywa się też psalmem 57?

Bo Wulgata i Septuaginta, za którymi idzie liturgia katolicka i ks. Wujek, w prawie całym Psałterzu mają numer o jeden niższy niż Biblie tłumaczone z hebrajskiego. Si vere utique to psalm 57 Wulgaty i psalm 58 Biblii Tysiąclecia.

O czym jest psalm 58?

To wezwanie do sprawiedliwości Boga przeciw niesprawiedliwym sędziom. Psalm demaskuje zepsucie tych, którzy powinni sądzić prawo, zapowiada ich upadek i kończy wyznaniem, że jest Bóg, który sądzi na ziemi.

Co znaczy «żmija głucha i stulająca uszy swoje»?

To obraz grzesznika, który nie chce słuchać. Starożytni wierzyli, że żmija zatyka uszy, by nie słyszeć zaklinacza; św. Augustyn widzi w niej człowieka, który odrzuca słowo Boże, by nie musieć się nawrócić.

Czy chrześcijanin może modlić się psalmem złorzeczącym?

Tak, tak jak modli się nim Kościół. Tradycja nie czyta go jako osobistej nienawiści, lecz jako zapowiedź sądu Bożego i oddanie wszelkiej pomsty w Jego ręce. Kto się nim modli, wyrzeka się zemsty i pragnie, by zło zostało zniszczone, a grzesznik się nawrócił.

Kto napisał psalm 58?

Tytuł przypisuje go Dawidowi, a tradycja przyjmuje to przypisanie. Głównym autorem, jak całego Pisma, jest Duch Święty.