Psalm 92 (91 w Wulgacie): Dobrze jest wysławiać Pana, pieśń na dzień sobotni

Psalm 92 czy psalm 91?

Oba numery oznaczają tę samą pieśń. Współczesne Biblie, w tym Biblia Tysiąclecia, idą za tekstem hebrajskim i nazywają ją psalmem 92; łacińska Wulgata, za którą idą liturgia rzymska i przekład ks. Wujka, nazywa ją psalmem 91, bo łączy w jeden psalmy 9 i 10 tekstu hebrajskiego. Po łacinie zaczyna się od słów Bonum est confiteri Domino. Pełna tabela jest na stronie Księgi Psalmów.

Ta różnica rodzi dwa częste nieporozumienia:

• psalm 91 Biblii Tysiąclecia to Qui habitat, wielka modlitwa o Bożą opiekę, która w Wulgacie jest psalmem 90: „Kto mieszka we wspomożeniu Najwyższego” (Ps 90). Kto szuka «psalm 91», szuka niemal zawsze jego;
• psalm 92 Wulgaty to Dominus regnavit, psalm o królowaniu Boga, w Biblii Tysiąclecia psalm 93: „Pan jest królem, oblókł się w ozdobę” (Ps 92).

Numery wersetów pokrywają się w obu numeracjach, bo i Wulgata, i tekst hebrajski liczą tytuł jako werset 1: werset 13, o palmie, jest wersetem 13 i w Biblii Tysiąclecia, i u Wujka. Inaczej jest w Bibliach angielskich, które tytułu nie liczą: tam ten sam werset ma numer 12.

Psalm 92 — interpretacja

Klucz daje tytuł: „Psalm pienia, na dzień sobotni” (w. 1). W świątyni jerozolimskiej każdy dzień tygodnia miał swój psalm, a tradycja żydowska, zebrana w Misznie, poświadcza, że lewici śpiewali ten psalm w szabat; Wulgata zachowuje ślad tego samego zwyczaju w tytułach innych psalmów, jak psalm 24 (23 w Wulgacie), „W dzień pierwszy sabatu”. W dniu odpoczynku poświęconym Bogu Izrael nie skarży się i nie prosi: chwali. Dotyka jednak bolesnego pytania: dlaczego bezbożnym się wiedzie?

Chwała rano i w nocy (w. 2-6)

Pierwsze słowo jest spokojnym stwierdzeniem: „Dobrze jest wysławiać Pana i śpiewać imieniu twemu, Najwyższy” (w. 2). Następny werset wyznacza dwie pory tej chwały: „aby było opowiadane rano miłosierdzie twoje i prawda twoja przez noc” (w. 3). Miłosierdzie opiewa się o świcie, gdy dzień otwiera się jak dar; prawdę, czyli wierność Boga, opiewa się nocą, gdy trzeba wierzyć, nie widząc. Chwale towarzyszy muzyka: „na instrumencie o dziesięciu strunach, na harfie, ze śpiewaniem na cytrze” (w. 4).

Potem radość wobec stworzenia: „Bo mię uweseliłeś, Panie, czynami twoimi, i będę się radował dziełami rąk twoich” (w. 5). Zdumienie przechodzi zaraz od dzieł do myśli Boga: „O, jak wspaniałe są, Panie, dzieła twoje! O, nazbyt głębokie są myśli twoje!” (w. 6).

Głupi i pomyślność bezbożnych (w. 7-12)

„Mąż bezrozumny nie pozna, a głupi nie zrozumie tego” (w. 7). Czego głupi nie rozumie? Sposobu, w jaki Bóg prowadzi dzieje. Widzi, że grzesznicy wyrastają „jak trawa” (w. 8), i wnioskuje, że zło się opłaca. Psalm odpowiada obrazem łąki: trawa rośnie szybko i jeszcze szybciej usycha; bezbożni rosną, „aby zginęli na wieki wieków” (w. 8). Wobec tej kruchości stoi jeden półwiersz, środek psalmu: „a ty jesteś Najwyższy na wieki, Panie!” (w. 9).

Sprawiedliwy otrzymuje natomiast nową siłę: „A mój róg będzie wywyższony jak jednorożców i starość moja obfitować będzie w miłosierdzie” (w. 11). «Jednorożec» Wulgaty, unicornis, oddaje dzikie zwierzę o potężnych rogach, być może tura: to obraz siły, nie stworzenie z bajki.

Palma i cedr (w. 13-16)

Psalm kończy się obrazem, który go rozsławił: „Sprawiedliwy jak palma rozkwitnie, rozmnoży się jak cedr na Libanie” (w. 13). Trawie jednego dnia przeciwstawia dwa długowieczne drzewa. Palma rośnie prosto, nosi owoc wysoko i znosi suszę pustyni; cedr to nieskażone drewno, z którego Salomon budował świątynię. Ci sprawiedliwi są „Zasadzeni w domu Pańskim” (w. 14): ich płodność nie pochodzi od nich samych, lecz z miejsca, w którym zapuścili korzenie. „Rozmnożą się jeszcze w kwitnącej starości” (w. 15), „by opowiadać, iż prawy Pan, Bóg nasz, a nieprawości w nim nie masz” (w. 16). Samo życie sprawiedliwego staje się chwałą.

Ten kontrast to kontrast psalmu 1, gdzie sprawiedliwy „będzie jak drzewo, które zasadzone jest nad ściekaniem wód”. Niepokój wobec szczęścia bezbożnych powraca z większą trwogą w psalmie 73 (72 w Wulgacie), gdzie psalmista wyznaje: „Ale moje nogi mało się nie potknęły”.

Najważniejsze wersety psalmu 92

• Werset 2: „Dobrze jest wysławiać Pana i śpiewać imieniu twemu, Najwyższy”, ofertorium Niedzieli Siedemdziesiątnicy.
• Werset 3: miłosierdzie rano, prawda w nocy: dwie pory modlitwy.
• Werset 6: „O, jak wspaniałe są, Panie, dzieła twoje!”, antyfona sobotnich Laudesów.
• Werset 13: „Sprawiedliwy jak palma rozkwitnie”, śpiew mszy o świętych wyznawcach.

Ojcowie Kościoła: szabat serca

Św. Augustyn, objaśniając ten psalm w Objaśnieniach psalmów, pokazuje, że prawdziwy szabat to nie bezczynność jednego dnia, lecz odpoczynek serca w prawym sumieniu. Kto ma pokój Boży, już obchodzi szabat, i z tego pokoju wznosi się chwała psalmu. Szabat chrześcijan, wypełniony w odpoczynku Chrystusa w grobie i w Jego Zmartwychwstaniu, odsyła wreszcie do odpoczynku wiecznego.

Tradycja rozpoznała w sprawiedliwym z psalmu najpierw Chrystusa, potem Jego świętych, zasadzonych w domu Bożym, którym jest Kościół. Palma, która wznosi się ku niebu i nosi owoc wysoko, wyobraża duszę wznoszącą się od ziemi ku Bogu; jest też w Apokalipsie znakiem wybranych, ubranych na biało przed tronem, „przyodziani w szaty białe i palmy w ręku ich” (Ap 7, 9).

Psalm 91 w liturgii 1962

W sobotnich Laudesach. Brewiarz rzymski 1962, który zachowuje tygodniowy psałterz św. Piusa X (1911), daje ten psalm Laudesom soboty, zarówno w układzie zwykłym, z antyfoną Quam magnificata sunt opera tua, Domine (w. 6), jak i w układzie na czasy pokuty, z antyfoną Rectus Dominus, Deus noster, et non est iniquitas in eo (w. 16). Kościół spełnia w ten sposób dosłownie werset 3: opowiada „rano” miłosierdzie Boga, i to w sobotę, dzień odpowiadający szabatowi Starego Prawa. Nazajutrz, w niedzielnych Laudesach, zaśpiewa Dominus regnavit, królowanie Stwórcy. Te Godziny znajdziesz w brewiarzu.

W mszach o świętych. Werset 13 stał się śpiewem właściwym świętych wyznawców. We wspólnej mszy o wyznawcy niebędącym biskupem, Os justi, graduał brzmi Justus ut palma florebit: sicut cedrus Libani multiplicabitur in domo Domini, z wersetem Ad annuntiandum mane misericordiam tuam (w. 3); druga msza tego samego formularza wspólnego bierze nazwę od tego wersetu, Justus ut palma, a jej introit tworzą wersety 13-14 z psalmem Bonum est confiteri. Kościół odnosi więc do świętego obraz palmy; zob. artykuł o świętych katolickich.

W mszale w ciągu roku. Ofertorium Niedzieli Siedemdziesiątnicy to werset 2, Bonum est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Altissime. Ten sam werset, z wersetem 3, tworzy graduał XV niedzieli po Zielonych Świątkach i soboty II tygodnia Wielkiego Postu, a także jest psalmem introitu De ventre matris meae w Narodzenie św. Jana Chrzciciela, 24 czerwca.

Jak się modlić psalmem 92?

• Po przebudzeniu. To modlitwa porannej chwały w najpełniejszym sensie. Odmów przynajmniej wersety 2 i 3, które ofiarują Bogu dzień, w duchu modlitwy porannej.
• W sobotę. Modlić się nim w sobotę to łączyć się z Kościołem, który w ten sposób uświęca koniec tygodnia i przygotowuje niedzielę.
• W dziękczynieniu. Po dobrodziejstwie, uzdrowieniu, przebytej próbie daje słowa wdzięczności, jak modlitwa dziękczynna.
• Gdy niepokoi cię powodzenie złych. Wróć do wersetu 9: trawa przemija, Najwyższy trwa.
• W starości. Wersety 11 i 15 obiecują temu, kto jest zasadzony w Bogu, płodną starość: można się nimi modlić za siebie albo za swoich starszych.

Kończy się go, jak w Oficjum, modlitwą Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Dlaczego psalm 92 nazywa się też psalmem 91?

Z powodu dwóch numeracji Psałterza. Wulgata i Septuaginta, a za nimi liturgia Kościoła, liczą go jako psalm 91; numeracja hebrajska, przyjęta w większości współczesnych Biblii, jako psalm 92. To ten sam tekst, Bonum est confiteri Domino. Psalm 91 współczesnych Biblii to natomiast Qui habitat.

O czym jest psalm 92?

To pieśń dziękczynna na dzień szabatu. Chwali miłosierdzie i wierność Boga, zdumiewa się Jego dziełami, a potem przeciwstawia bezbożnych, którzy wyrastają jak trawa, by zginąć, sprawiedliwemu, który kwitnie jak palma i trwa jak cedr. Jego nauka: pomyślność bezbożnych przemija, trwa tylko Bóg.

Co mówi psalm 92, werset 13?

U Wujka: „Sprawiedliwy jak palma rozkwitnie, rozmnoży się jak cedr na Libanie”. Następny werset wyjaśnia, skąd ta siła: sprawiedliwi są „Zasadzeni w domu Pańskim”. Po łacinie, Justus ut palma florebit, śpiewa się go w mszach o świętych wyznawcach. W Bibliach angielskich ten werset ma numer 12.

Kto napisał psalm 92?

Tytuł nie wymienia autora; podaje tylko przeznaczenie, „na dzień sobotni”. Ani Wulgata, ani tekst hebrajski nie przypisują go Dawidowi: przyjmuje się go, wraz z całym Psałterzem, jako natchnioną pieśń kultu Izraela, nie znając jego ludzkiego autora. Głównym autorem, jak całego Pisma, jest Duch Święty.

Kiedy modlić się psalmem 92?

Najlepiej rano, skoro Kościół śpiewa go w sobotnich Laudesach. Jego werset 2 jest ofertorium Niedzieli Siedemdziesiątnicy, a werset 13 śpiewem mszy o świętych wyznawcach.

Co znaczy Justus ut palma florebit?

To werset 13 po łacinie: „Sprawiedliwy jak palma rozkwitnie”. Msza tradycyjna śpiewa go we wspólnych formularzach o wyznawcy niebędącym biskupem, jako graduał mszy Os justi i jako introit mszy Justus ut palma, bo palma, prosta i owocująca nawet na pustyni, wyobraża świętość, która wznosi się ku Bogu i wydaje owoc do końca.