Psalm 24 (23 w Wulgacie): Pańska jest ziemia, Król chwały

Psalm 24 czy psalm 23?

Ten psalm ma dwa numery. Współczesne Biblie, w tym Biblia Tysiąclecia, idą za tekstem hebrajskim i nazywają go psalmem 24; Wulgata, Septuaginta, ks. Wujek i księgi liturgiczne Kościoła liczą go jako psalm 23, bo łączą w jeden psalmy 9 i 10 tekstu hebrajskiego. To ten sam tekst, który po łacinie zaczyna się od słów Domini est terra, et plenitudo ejus. Pełna tabela odpowiedniości jest na stronie Księgi Psalmów.

Ta różnica rodzi dwa nieporozumienia, bo każdy z dwóch numerów oznacza też inny psalm:

• psalm 23 w Biblii Tysiąclecia to psalm 22 Wulgaty, psalm o dobrym pasterzu, który Wujek oddaje słowami „Pan mną rządzi” (Ps 22). Kto szuka «psalm 23», szuka niemal zawsze właśnie jego;
• psalm 24 Wulgaty to psalm 25 Biblii Tysiąclecia, Ad te, Domine, levavi: „Do ciebie, Panie, podniosłem duszę moją” (Ps 24), z którego pochodzi introit pierwszej niedzieli Adwentu. W starym mszaliku «psalm 24» to on.

Numery wersetów natomiast się pokrywają: werset 7 Biblii Tysiąclecia to werset 7 u Wujka, a wersety 3-5, o które często się pyta, to ten sam fragment w obu Bibliach.

Psalm 24 — interpretacja

Tytuł psalmu w Wulgacie brzmi: „W dzień pierwszy sabatu. Psalm Dawidowy” (w. 1), prima sabbati. W świątyni każdy dzień tygodnia miał swój psalm, a ten śpiewano w dniu pierwszym, tym, który chrześcijanie nazywają niedzielą, dniem Zmartwychwstania. Tradycja łączy go z dniem, w którym Dawid wprowadził arkę przymierza na górę Syjon. Psalm postępuje jak procesja w trzech etapach: cała ziemia, święta góra, bramy miasta.

Pańska jest ziemia (w. 1-2)

Psalm otwiera się twierdzeniem bez granic: „Pańska jest ziemia i napełnienie jej, okrąg ziemi i wszyscy, którzy mieszkają na nim” (w. 1). Bóg, który ma wejść do swojego przybytku, nie jest bogiem jednego miejsca: to On „go nad morzami utwierdził i nad rzekami umocnił go” (w. 2). Św. Paweł przytacza ten werset, aby pouczyć Koryntian, że wszelki pokarm pochodzi od Boga: „Pańska jest ziemia i jej napełnienie” (1 Kor 10, 26).

Kto wstąpi na górę Pańską? (w. 3-6)

U stóp góry orszak pyta: „Któż wstąpi na górę Pańską, albo kto będzie stał na świętym miejscu jego?” (w. 3). Odpowiedź nie jest obrzędowa, lecz moralna: „Niewinnych rąk i czystego serca, który nie użył do próżności duszy swojej ani przysięgał zdradliwie bliźniemu swemu” (w. 4). Ręce to czyny, serce to intencje; nie „użył do próżności duszy swojej” ten, kto nie roztrwonił na marności życia danego przez Boga. Nagrodą jest dar, nie zapłata: „Ten weźmie błogosławieństwo od Pana i miłosierdzie od Boga zbawiciela swego” (w. 5).

To samo pytanie stawia psalm 15 (14 w Wulgacie): „Panie, któż będzie mieszkał w przybytku twoim, albo kto odpocznie na górze twojej świętej?”. Chrystus dopełni je w szóstym błogosławieństwie: „Błogosławieni czystego serca, albowiem oni Boga oglądać będą” (Mt 5, 8). Psalm dodaje: „Taki jest ród szukających go, szukających oblicza Boga Jakubowego” (w. 6).

Bramy i Król (w. 7-10)

Orszak stoi teraz przed bramami. Głos wzywa je, aby się otworzyły: „Podnieście, książęta, bramy wasze, i podnieście się, bramy wieczne, a wnijdzie król chwały!” (w. 7). Strażnicy odpowiadają pytaniem: „Któryż to jest król chwały?”, a odpowiedź brzmi: „Pan mocny i potężny, Pan potężny w walce!” (w. 8). Dialog się powtarza, a druga odpowiedź podaje imię w pełni: „Pan zastępów, ten to jest król chwały!” (w. 10). Bramy nazwane są „wiecznymi”: starszymi niż miasto, jakby psalm mówił już o innych bramach niż bramy Jerozolimy.

Kim jest Król chwały?

Ojcowie odpowiadają jednym głosem: to Chrystus. Św. Justyn Męczennik w II wieku, w Dialogu z Żydem Tryfonem, odnosi już ten psalm do Wniebowstąpienia: bramy wieczne to bramy nieba, które otwierają się przed zmartwychwstałym Panem, a moce niebieskie pytają, kim jest ten Król, który wstępuje z ludzkim ciałem. Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów czyni z niego wyzwanie wobec prześladowców: Ten, którego mieli za słabego, jest Panem mocnym i potężnym; Ten, którego mieli za pokonanego, jest Panem potężnym w walce, zwycięzcą śmierci. Opis z Dziejów Apostolskich, w którym „obłok zakrył go przed ich oczami” (Dz 1, 9), znajduje tu swoją pieśń powitalną; dlatego pobożność łączy ten psalm ze świętem Wniebowstąpienia.

Św. Paweł daje Chrystusowi tytuł z psalmu, gdy pisze, że książęta tego świata, gdyby poznali mądrość Bożą, „nigdyby Pana chwały nie ukrzyżowali” (1 Kor 2, 8). Król „potężny w walce” to Ukrzyżowany zwycięzca, którego Kościół czci w święto Chrystusa Króla.

Liturgia dodaje jeszcze jedno wejście: zstąpienie do otchłani. W Wielką Sobotę, jak niżej, Kościół śpiewa Elevamini, portae aeternales: umarły Chrystus kruszy bramy krainy umarłych i wyprowadza z niej sprawiedliwych, którzy Go oczekiwali. Tradycja duchowa czyta wreszcie wejście najbardziej osobiste, Chrystusa do duszy, według słowa Apokalipsy: „Oto stoję u drzwi i kołaczę; jeśli kto usłyszy głos mój i otworzy mi drzwi, wejdę do niego” (Ap 3, 20). Bramy, które trzeba podnieść, to wtedy bramy serca, a niewinne ręce i czyste serce są warunkiem, by Go przyjąć.

Psalm 23 w liturgii 1962

W brewiarzu. Brewiarz rzymski 1962, który zachowuje tygodniowy psałterz św. Piusa X (1911), odmawia psalm 23 w Prymie poniedziałku, z antyfoną Innocens manibus et mundo corde ascendet in montem Domini, wziętą z wersetu 4; po nim następują dwie części psalmu 19 (18 w Wulgacie), Caeli enarrant, innej pieśni o Stwórcy. Możesz się nim modlić o jego godzinie w brewiarzu.

Psalm należy też do najczęściej używanych w Jutrzni świąt. W Wielką Sobotę otwiera drugi nokturn Ciemnych Jutrzni z antyfoną Elevamini, portae aeternales, et introibit Rex gloriae; ta sama antyfona towarzyszy mu w oktawę Bożego Narodzenia (1 stycznia, dawne święto Obrzezania Pańskiego) i w święto Chrystusa Króla. Wraca w Jutrzni Wszystkich Świętych, z antyfoną Haec est generatio quaerentium Dominum, w Jutrzni Niepokalanego Poczęcia, Wniebowzięcia i św. Michała Archanioła.

W mszale. Msza Wigilii Bożego Narodzenia bierze z psalmu werset introitu, Domini est terra, i ofertorium Tollite portas, principes, vestras: et elevamini, portae aeternales: et introibit Rex gloriae. Ten sam werset 7 jest graduałem po pierwszym czytaniu w środę Suchych Dni Adwentu. Antyfona na Komunię w poniedziałek tygodnia Męki Pańskiej to werset 10: Dominus virtutum ipse est Rex gloriae.

Niedziela Palmowa. W obrzędzie 1962, gdy rozdaje się poświęcone palmy, śpiewa się antyfonę Pueri Hebraeorum, portantes ramos olivarum, obviaverunt Domino na przemian z wersetami tego psalmu: Domini est terra, potem Attollite portas i pytanie o Króla chwały. Król, który wjeżdża do Jerozolimy, jest Królem z psalmu; zob. artykuł o Niedzieli Palmowej.

Konsekracja kościoła. W tradycyjnym Pontyfikale rzymskim biskup puka do zamkniętych jeszcze drzwi nowego kościoła, mówiąc Attollite portas, principes, vestras, a dialog psalmu toczy się między tymi, którzy są na zewnątrz, i tymi wewnątrz, zanim drzwi się otworzą: Król chwały obejmuje w posiadanie dom, który zostaje Mu poświęcony.

Jak się modlić psalmem 24?

Rano. To pora, którą daje mu brewiarz. Odmówić go po przebudzeniu to otworzyć Bogu bramy dnia, który ze wszystkim, co przyniesie, jest Pański; dobrze łączy się z modlitwą poranną.

Przed wejściem do kościoła albo przed Komunią. Pytanie z wersetu 3 to najkrótszy rachunek sumienia: czy mam niewinne ręce i czyste serce, by wstąpić do Boga? Wersety 7-10 przygotowują potem do przyjęcia w Eucharystii Króla chwały.

W niedzielę. Tytuł przeznacza go na pierwszy dzień tygodnia: modlić się nim w niedzielę rano to witać Zmartwychwstałego w dniu Jego zwycięstwa.

Razem z psalmem 27. Pragnienie, by szukać „oblicza Boga Jakubowego”, wraca w psalmie 27 (26 w Wulgacie): „oblicza twego, Panie, szukać będę!”.

Kończy się go, jak w Oficjum, modlitwą Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Dlaczego psalm 24 nazywa się też psalmem 23?

Bo Wulgata i Septuaginta, a za nimi liturgia katolicka, łączą w jeden psalmy 9 i 10 tekstu hebrajskiego. Psalm 24 współczesnych Biblii to więc psalm 23 Wulgaty, Domini est terra. Psalm 23 współczesnych Biblii, o dobrym pasterzu, jest w Wulgacie psalmem 22.

Co mówią wersety 3-5 psalmu 24?

Pytają, kto może wstąpić na górę Pańską i stanąć w Jego świętym miejscu, i odpowiadają: kto ma niewinne ręce i czyste serce, kto nie oddał duszy marności i nie przysięgał zdradliwie bliźniemu. Taki „weźmie błogosławieństwo od Pana i miłosierdzie od Boga zbawiciela swego”. To ta sama obietnica co w błogosławieństwie czystego serca: oglądać Boga.

Co mówi psalm 24, werset 7?

U Wujka: „Podnieście, książęta, bramy wasze, i podnieście się, bramy wieczne, a wnijdzie król chwały!”. Biblie tłumaczone z hebrajskiego mówią o bramach, które podnoszą swoje nadproża. Ojcowie widzą tu bramy nieba, otwierające się przed Chrystusem we Wniebowstąpieniu.

Kim jest Król chwały z psalmu 24?

Psalm sam odpowiada: Pan mocny i potężny, Pan zastępów. Dla tradycji chrześcijańskiej to Chrystus, zwycięzca śmierci, który wstępuje do nieba i zstępuje do otchłani, aby wyzwolić sprawiedliwych. Św. Paweł nazywa Go Panem chwały (1 Kor 2, 8).

Kto napisał psalm 24?

Tytuł przypisuje go Dawidowi: „W dzień pierwszy sabatu. Psalm Dawidowy”. Tradycja łączy go z przeniesieniem arki na górę Syjon. Jak całe Pismo, jest natchniony przez Ducha Świętego.

Kiedy psalm 24 odmawia się w liturgii?

W Brewiarzu 1962 w Prymie poniedziałku i w Jutrzni wielu świąt, między innymi w Wielką Sobotę, we Wszystkich Świętych i w święto Chrystusa Króla. W mszale w Wigilię Bożego Narodzenia, w Suche Dni Adwentu i przy rozdawaniu palm w Niedzielę Palmową.