Psalm 61 (60 w Wulgacie): Wysłuchaj, Boże, prośbę moją, wołanie od krańców ziemi

Psalm 61 czy psalm 60?

To ten sam psalm pod dwoma numerami. Współczesne Biblie, w tym Biblia Tysiąclecia, idą za numeracją hebrajską i nazywają go psalmem 61. Septuaginta, Wulgata, Biblia ks. Jakuba Wujka i tradycyjna liturgia liczą go jako psalm 60, bo psalmy 9 i 10 hebrajskie łączą w jeden. Numery wersetów są w obu Bibliach takie same, bo obie liczą nagłówek jako werset 1: wyszukiwany werset 2 psalmu 61, „Wysłuchaj, Boże, prośbę moją”, to werset 2 na tej stronie. Pełną tabelę znajdziesz na stronie Księgi Psalmów.

A „psalm 60” współczesnych Biblii, lament po klęsce, Deus, repulisti nos, to w Wulgacie psalm 59.

Psalm 61 — interpretacja

Psalm ma nagłówek: „Na koniec, w pieśniach. Dawidowy” (w. 1). Jest krótki i prosty: modlitwa człowieka, który czuje się daleko, prosi o schronienie i kończy obietnicą wierności.

Wołanie z daleka (w. 2-3). „Wysłuchaj, Boże, prośbę moją, wejrzyj na modlitwę moją! Od krańców ziemi wołałem do ciebie; gdy było zatrwożone serce moje, na skałę podniosłeś mię” (w. 2-3). Krańce ziemi mogą oznaczać dosłowne wygnanie, daleko od Jerozolimy i jej świątyni, ale także stan duszy, która czuje się na krańcu sił. Zatrwożone serce, dum anxiaretur cor meum, to serce ściśnięte lękiem. Odpowiedzią Boga jest skała: miejsce wysokie i pewne, na którym fala już nie sięga.

Wieża i namiot (w. 3-5). Psalmista wylicza obrazy schronienia: „Prowadziłeś mię, boś się stał nadzieją moją, wieżą mocną przeciw nieprzyjacielowi” (w. 3-4). Potem wyraża pragnienie: „Będę mieszkał w przybytku twoim na wieki, ochroniony będę pod zasłoną skrzydeł twoich” (w. 5). Przybytek to namiot Boży, świątynia; skrzydła to obraz, który wraca w wielu psalmach, matczyna opieka Boga nad tymi, którzy się do Niego uciekają.

Dziedzictwo i król (w. 6-8). „Bo ty, Boże mój, wysłuchałeś modlitwę moją, dałeś dziedzictwo bojącym się imienia twego” (w. 6). Prośba już została wysłuchana. Potem psalm modli się za króla: „Dni do dni królewskich przyczynisz, lata jego od pokolenia do pokolenia. Mieszka na wieki przed obliczem Bożym” (w. 7-8). Dla Izraela był to król z rodu Dawida; w lekturze chrześcijańskiej to Chrystus, Syn Dawida, którego królestwo nie będzie miało końca i który „mieszka na wieki przed obliczem Bożym”.

Obietnica (w. 9). „Tak będę psalm śpiewał imieniu twemu na wieki wieków, abym oddawał śluby moje od dnia do dnia”. Wysłuchany odpowiada wiernością codzienną: chwałą „od dnia do dnia”.

Św. Augustyn: jeden człowiek woła od krańców ziemi

Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów stawia pytanie: kto woła „od krańców ziemi”? Jeden człowiek nie może być naraz na wszystkich krańcach świata. Odpowiada: woła cały Chrystus, Głowa i członki, Kościół rozproszony po całej ziemi, który wzdycha na wygnaniu, z dala od ojczyzny. Każdy, kto modli się tym psalmem, gdziekolwiek jest, nigdy nie modli się sam: jego głos jest częścią jednego wołania.

Skałą, na którą Bóg podnosi zatrwożone serce, jest w lekturze chrześcijańskiej sam Chrystus. Św. Paweł mówi to wprost o skale na pustyni: „a skałą był Chrystus” (1 Kor 10,4). Kto stoi na Nim, stoi wyżej niż fale lęku.

Psalm 61 w liturgii 1962

Kompleta w środę. W Brewiarzu rzymskim 1962, który zachowuje tygodniowy psałterz uporządkowany przez św. Piusa X w 1911 roku, psalm 60 odmawia się w Komplecie środowej, po dwóch częściach psalmu 34 (33 w Wulgacie), pod antyfoną Immittet Angelus Domini in circuitu timentium eum: et eripiet eos, wziętą z psalmu 33: „Rozłoży się anioł Pański wokoło bojących się go, i wyrwie ich”. Wybór tłumaczy się sam: wieczorem dusza zmęczona czuje się daleko, „od krańców ziemi”, i oddaje się pod skrzydła Boże. Zob. Kompleta i brewiarz.

Święta. Psalm wraca w Jutrzni kilku świąt, z antyfonami wziętymi z jego wersetów:

• Najświętsze Serce Pana Jezusa, w drugim nokturnie: Dum anxiaretur Cor meum, in petra exaltasti me (w. 3), Serce Chrystusa w trwodze wyniesione na skałę;
• wspólne oficjum Apostołów, w drugim nokturnie: Dedisti hereditatem timentibus nomen tuum, Domine (w. 6);
• Wszystkich Świętych, w trzecim nokturnie: Domine, spes Sanctorum et turris fortitudinis eorum (w. 4 i 6).

Jak się modlić psalmem 61

W trudnej sytuacji. To psalm na chwilę, gdy serce jest „zatrwożone” i człowiek czuje się na krańcu sił. Pierwsze dwa wersety wystarczą jako modlitwa; zob. też modlitwa w trudnej sytuacji.

Na emigracji i w samotności. Kto żyje daleko od domu, od rodziny albo od kościoła, znajduje w wołaniu „od krańców ziemi” własne słowa. Za św. Augustynem może pamiętać, że jego głos łączy się z głosem całego Kościoła.

Wieczorem. Skoro Kościół odmawia go w Komplecie, dobrze nadaje się na modlitwę przed snem: oddanie się Bogu na noc ze słowami „ochroniony będę pod zasłoną skrzydeł twoich”.

Jako odnowienie przyrzeczeń. Ostatni werset, „abym oddawał śluby moje od dnia do dnia”, przypomina o wierności codziennej: przyrzeczeniach chrzcielnych, ślubach zakonnych, przysiędze małżeńskiej.

Na zakończenie dodaje się, jak w Oficjum, Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Czy psalm 61 i psalm 60 to ten sam psalm?

To ten sam psalm. Numer 61 pochodzi z numeracji hebrajskiej, używanej przez współczesne Biblie; numer 60 z Septuaginty i Wulgaty, za którą idą ks. Wujek i tradycyjna liturgia. Psalm rozpoznasz po początku: Exaudi, Deus, deprecationem meam.

O czym jest psalm 61?

O człowieku, który woła do Boga z daleka, „od krańców ziemi”, z zatrwożonym sercem. Prosi o schronienie na skale, w wieży, w przybytku i pod skrzydłami Bożymi, modli się za króla i obiecuje codzienną wierność. Św. Augustyn słyszy w nim wołanie całego Kościoła rozproszonego po świecie.

Co znaczy „od krańców ziemi wołałem do ciebie”?

Dosłownie: z daleka od Jerozolimy i świątyni, może z wygnania. Duchowo: z krańca sił, z poczucia oddalenia od Boga. Dla św. Augustyna woła tu jeden Chrystus w swoich członkach, obecny na wszystkich krańcach ziemi.

Kto napisał psalm 61?

Nagłówek mówi: „Na koniec, w pieśniach. Dawidowy”, po łacinie In finem. In hymnis David. Tradycja przypisuje go więc Dawidowi; niektórzy komentatorzy łączą go z czasem jego ucieczki przed Absalomem, ale psalm tego nie mówi.

Kiedy Kościół modli się psalmem 61?

W Brewiarzu 1962 psalm odmawia się w środowej Komplecie. Wraca też w Jutrzni święta Najświętszego Serca, we wspólnym oficjum Apostołów i w święto Wszystkich Świętych.

Jaki psalm odmawiać, gdy serce jest zatrwożone?

Psalm 61 jest właśnie taką modlitwą: „gdy było zatrwożone serce moje, na skałę podniosłeś mię”. Podobną ufność wyrażają psalm 23 (22 w Wulgacie) i psalm 91 (90 w Wulgacie). Nie są zaklęciami, lecz zawierzeniem Bogu, który jest skałą i schronieniem.