Psalm 68 (67 w Wulgacie): Niech powstanie Bóg, psalm Wniebowstąpienia i Zesłania Ducha

Psalm 68 czy psalm 67?

To ten sam psalm pod dwoma numerami. Współczesne Biblie, w tym Biblia Tysiąclecia, idą za numeracją hebrajską i nazywają go psalmem 68. Septuaginta, Wulgata, Biblia ks. Jakuba Wujka i tradycyjna liturgia liczą go jako psalm 67, bo psalmy 9 i 10 hebrajskie łączą w jeden. Numery wersetów są w obu Bibliach takie same, bo obie liczą nagłówek jako werset 1: wyszukiwany werset 20 psalmu 68 to werset 20 na tej stronie. Pełną tabelę znajdziesz na stronie Księgi Psalmów.

A „psalm 67” współczesnych Biblii, krótka modlitwa o błogosławieństwo dla wszystkich narodów, to w Wulgacie psalm 66, Deus misereatur nostri.

Psalm 68 — interpretacja

Trzeba to powiedzieć uczciwie: to jeden z najtrudniejszych psalmów całego Psałterza. Hebrajski tekst jest w wielu miejscach niejasny, przekłady starożytne różnią się między sobą, a niektóre wersety (13-15, 31) pozostają zagadką także dla uczonych. Ogólny ruch psalmu jest jednak wyraźny: to wielki pochód zwycięskiego Boga, który wyprowadza swój lud z Egiptu, prowadzi go przez pustynię, objawia się na Synaju i wstępuje na górę Syjon, do swego przybytku, gdzie hołd składają Mu narody. Nagłówek brzmi u ks. Wujka: „Na koniec. Psalm pieśni. Dawidowy” (w. 1).

Bóg powstaje (w. 2-4). „Niech powstanie Bóg i niech się rozproszą nieprzyjaciele jego, i niech uciekają, którzy go nienawidzą, od oblicza jego!” (w. 2). Prawie tymi samymi słowami modlił się Mojżesz, ilekroć Arka wyruszała w drogę na pustyni: „Powstań, Panie, a niech się rozproszą nieprzyjaciele twoi” (Lb 10,35). Złych porywa wiatr jak dym, topi ogień jak wosk (w. 3), a sprawiedliwi świętują: „A sprawiedliwi niech ucztują i weselą się przed oczyma Bożymi” (w. 4).

Ojciec sierot (w. 5-7). Bóg, który kroczy w chwale, jest najbliżej najsłabszych; psalm mówi o złych: „zatrwożą się od oblicza jego, ojca sierot i sędziego wdów” (w. 5-6). „Bóg, który osadza jednomyślnych w domu, który wywodzi więźniów w mocy” (w. 7): daje dom samotnym i wolność uwięzionym.

Od Synaju do ziemi obiecanej (w. 8-15). Psalm wspomina wędrówkę przez pustynię: „Boże, gdy wychodziłeś przed ludem twym, gdy ciągnąłeś przez puszczę, ziemia się trzęsła, niebiosa też kropiły przed obliczem Boga Synaju” (w. 8-9). Bóg zsyła deszcz na swoje dziedzictwo, a „Pan da słowo zwiastującym nowinę, mocą wielką” (w. 12); łacina mówi tu evangelizantibus, ewangelizującym. Wersety 13-15, z gołębicą o posrebrzanych piórach i śniegiem na Selmonie, są najciemniejszym miejscem psalmu; komentatorzy widzą w nich echo zwycięstw nad królami Kanaanu, ale szczegóły pozostają niepewne.

Góra, którą Bóg wybrał (w. 16-19). Wysokie góry patrzą z zazdrością na niewielki Syjon: „To góra, na której się Bogu podoba mieszkać; albowiem Pan będzie mieszkał na wieki” (w. 17). Pan przychodzi tam z Synaju z niezliczonym orszakiem: „Wozów Bożych wiele dziesiątków tysięcy” (w. 18), i wstępuje na wysokość jako zwycięzca, prowadząc jeńców (w. 19; zob. niżej).

Bóg, który zbawia (w. 20-24). W środku psalmu stoi codzienne błogosławieństwo (zob. niżej) i zdanie o niezwykłej głębi: „Bóg nasz Bogiem zbawiającym, i u Pana, u Pana jest wyjście ze śmierci” (w. 21). Łacina mówi Domini, Domini exitus mortis: do Pana należą wyjścia ze śmierci. Tylko Bóg ma klucze do bram śmierci.

Procesja w świątyni (w. 25-28). „Widzieli pochód twój, Boże, pochód Boga mego, króla mojego, który jest w świątyni” (w. 25): idą książęta i śpiewacy, dziewczęta z bębenkami, pokolenia Izraela, od najmłodszego Beniamina po Judę, Zabulona i Neftalego (w. 28).

Hołd narodów (w. 29-36). Psalm kończy się prośbą i wizją: „Przykaż, Boże, mocy twojej, umocnij to, Boże, coś w nas sprawił!” (w. 29); „Przyjdą posłowie z Egiptu, Etiopia spiesznie wyciągnie swe ręce do Boga” (w. 32); „Królestwa ziemi, śpiewajcie Bogu, grajcie Panu!” (w. 33). Ostatnie słowo należy do świętych: „Dziwny jest Bóg w świętych swoich, Bóg izraelski; ten da moc i siłę ludowi swemu. Błogosławiony Bóg!” (w. 36).

Psalm 68, 19: „Wstąpiłeś na wysokość”

„Wstąpiłeś na wysokość, pojmałeś pojmanych, nabrałeś darów między ludźmi” (w. 19); po łacinie Ascendisti in altum, cepisti captivitatem, accepisti dona in hominibus. W psalmie to obraz Boga-zwycięzcy, który po bitwie wstępuje na Syjon, prowadząc jeńców i przyjmując daninę.

Św. Paweł odczytuje ten werset jako zapowiedź Wniebowstąpienia i przytacza go tak: „Wstąpiwszy na wysokość, przywiódł więźniów pojmanych, dał dary ludziom” (Ef 4,8). Apostoł zmienia „nabrałeś darów” na „dał dary”: zwycięski Chrystus nie zatrzymuje łupu dla siebie, lecz rozdziela go swojemu ludowi. Tymi darami są, jak mówi dalej list, apostołowie, prorocy, ewangeliści, pasterze i nauczyciele, czyli dary Ducha, który zstąpił na Kościół po Wniebowstąpieniu. Jeńcami, których prowadzi, są ludzie wyrwani z niewoli grzechu i śmierci.

Psalm 68, 20: „Błogosławiony Pan na każdy dzień”

„Błogosławiony Pan na każdy dzień! Szczęśliwą uczyni nam drogę Bóg zbawienia naszego” (w. 20); po łacinie Benedictus Dominus die quotidie. Pośrodku psalmu pełnego bitew i procesji stoi werset, który da się odmawiać każdego ranka. Błogosławić Boga „na każdy dzień” to przyjąć każdy dzień jako Jego dar i Jemu powierzyć jego drogę. Dobry początek modlitwy porannej.

Wniebowstąpienie i Zesłanie Ducha Świętego: lektura chrześcijańska

Za św. Pawłem Kościół odczytał cały psalm w świetle tajemnic paschalnych. Exsurgat Deus, „Niech powstanie Bóg”, brzmi jak zapowiedź Zmartwychwstania; św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów rozumie te słowa jako już spełnione: Chrystus powstał, a Jego nieprzyjaciele zostali rozproszeni. „Wyjście ze śmierci”, które należy do Pana, to Jego zwycięstwo nad grobem. Wstąpienie na wysokość to Wniebowstąpienie, a słowo dane „zwiastującym nowinę”, evangelizantibus, to Ewangelia głoszona przez Apostołów mocą Ducha. Deszcz obfity, którym Bóg orzeźwia swoje dziedzictwo (w. 10), chętnie odnoszono do łaski darmo danej.

Prośba z wersetu 29, „umocnij to, Boże, coś w nas sprawił!”, jest modlitwą Kościoła po Zesłaniu Ducha: o wytrwanie w tym, co Bóg już zaczął. A werset 36, „Dziwny jest Bóg w świętych swoich”, streszcza to, co Duch czyni w ludziach: świętość jest dziełem Boga, w którym On sam okazuje się godny podziwu; zob. święci katoliccy.

Psalm 68 w liturgii 1962

Jutrznia w czwartek. W Brewiarzu rzymskim 1962, który zachowuje tygodniowy psałterz uporządkowany przez św. Piusa X w 1911 roku, psalm 67 odmawia się w Jutrzni czwartkowej, podzielony na trzy części z trzema antyfonami: Exsurgat Deus, et dissipentur inimici ejus; Deus noster, Deus salvos faciendi: et Domini sunt exitus mortis; In ecclesiis benedicite Domino Deo. Po nich następuje werset Mirabilis Deus in sanctis suis. Znajdziesz go w brewiarzu tego dnia.

W Mszale. Psalm zajmuje poczesne miejsce w wielkich świętach okresu wielkanocnego:

• Wniebowstąpienie. Drugie Alleluja śpiewa wersety 18-19, Dominus in Sina in sancto, ascendens in altum, captivam duxit captivitatem; antyfona na Komunię to wersety 33-34, Psallite Domino, qui ascendit super cælos cælorum ad Orientem.
• Zesłanie Ducha Świętego. Introit Spiritus Domini replevit orbem terrarum ma jako werset psalmowy werset 2, Exsurgat Deus; offertorium podejmuje wersety 29-30: Confirma hoc, Deus, quod operatus es in nobis: a templo tuo, quod est in Jerusalem, tibi offerent reges munera. Kościół prosi Boga, by umocnił to, czego dokonał w nim przez zstąpienie Ducha. W środę Suchych Dni po Zesłaniu introit to Deus, dum egredereris coram populo tuo (w. 8-9).
• XI niedziela po Zesłaniu Ducha Świętego. Introit Deus in loco sancto suo bierze wersety 6-7 i 36, z wersetem psalmowym Exsurgat Deus.
• Święci. Werset 4, Justi epulentur, et exsultent in conspectu Dei, i werset 36, Mirabilis Deus in sanctis suis, wracają w Mszy męczenników świętych Mariusza, Marty i Towarzyszy (19 stycznia, w kalendarzu 1962 roku wspomnienie, którego Mszę można odprawić w dzień powszedni), której introit zaczyna się od Justi epulentur, a werset Alleluja po graduale brzmi Mirabilis Deus noster in Sanctis suis: sprawiedliwy, który ucztuje przed obliczem Boga, to święty, który wszedł do chwały.

Jak się modlić psalmem 68

Fragmentami. Psalm jest długi i trudny; nie trzeba go od razu rozumieć w całości. Dobrze jest wybrać jeden fragment: wersety 2-4 na początek dnia walki duchowej, werset 20 rano, werset 29 po Komunii, werset 36 w święto świętego.

W okresie wielkanocnym. Między Wniebowstąpieniem a Zesłaniem Ducha Świętego psalm łączy modlitwę osobistą z modlitwą Kościoła, który w tych dniach śpiewa jego wersety. Werset 29, Confirma hoc, Deus, jest dobrą modlitwą o wytrwanie, także dla bierzmowanych.

W pokusie i niepokoju. „Niech powstanie Bóg i niech się rozproszą nieprzyjaciele jego” to krótkie wołanie do Boga, by sam stanął do walki. Nie jest zaklęciem, tylko prośbą, by Bóg okazał swoją moc tam, gdzie człowiek czuje się słaby.

Na zakończenie dodaje się, jak w Oficjum, Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Czy psalm 68 i psalm 67 to ten sam psalm?

To ten sam psalm. Numer 68 pochodzi z numeracji hebrajskiej, używanej przez współczesne Biblie; numer 67 z Septuaginty i Wulgaty, za którą idą ks. Wujek i tradycyjna liturgia. Psalm rozpoznasz po początku: Exsurgat Deus, „Niech powstanie Bóg”.

O czym jest psalm 68?

O zwycięskim pochodzie Boga, który wyprowadza swój lud, prowadzi go przez pustynię, objawia się na Synaju i wstępuje na Syjon, gdzie hołd składają Mu narody. Kościół, za św. Pawłem, odczytuje go jako zapowiedź Zmartwychwstania, Wniebowstąpienia i darów Ducha Świętego.

Dlaczego psalm 68 jest tak trudny?

Bo tekst hebrajski jest w wielu miejscach niejasny, a starożytne przekłady różnią się między sobą. Niektóre wersety, jak 13-15, pozostają zagadką dla komentatorów. Ogólny sens psalmu jest jednak jasny i Kościół modli się nim od wieków, zwłaszcza w okresie wielkanocnym.

Co znaczy „Wstąpiłeś na wysokość” w psalmie 68?

W psalmie to obraz Boga-zwycięzcy, który wstępuje na Syjon z jeńcami. Św. Paweł w Liście do Efezjan odnosi ten werset do Wniebowstąpienia Chrystusa, który „dał dary ludziom” (Ef 4,8), czyli rozdzielił swemu Kościołowi dary Ducha Świętego.

Co znaczy „Dziwny jest Bóg w świętych swoich”?

„Dziwny” znaczy w staropolszczyźnie godny podziwu, zadziwiający. Werset 36 mówi, że Bóg okazuje swoją moc i chwałę w ludziach, których uświęca. Kościół śpiewa go w wersecie Alleluja Mszy świętych męczenników Mariusza, Marty i Towarzyszy (19 stycznia) i jako werset czwartkowej Jutrzni.

Kto napisał psalm 68?

Nagłówek mówi: „Psalm pieśni. Dawidowy”, po łacinie Psalmus cantici ipsi David. Tradycja przypisuje go więc Dawidowi, a wielu komentatorów łączy go z przeniesieniem Arki na Syjon. Nie wiadomo tego jednak na pewno.