Psalm 79 (78 w Wulgacie): Boże, przyszli poganie do dziedzictwa twego

Psalm 79 czy psalm 78?

Biblia Tysiąclecia i inne współczesne przekłady, które idą za tekstem hebrajskim, numerują ten psalm 79; Wulgata, którą Kościół posługiwał się w liturgii, a za nią ks. Wujek, liczy go jako psalm 78, bo łączy psalmy 9 i 10 w jeden. To ten sam tekst, Deus, venerunt gentes, a wersety mają te same numery. Pełną tabelę znajdziesz na stronie Księgi Psalmów.

Uwaga na dwa numery:

• psalm 78 współczesnych Biblii to długi psalm historyczny Asafa, w Wulgacie psalm 77: „Słuchajcie, ludu mój, zakonu mego, nakłońcie ucha swego ku słowom ust moich”;
• psalm 79 Wulgaty to Qui regis Israel, psalm 80 współczesnych Biblii, o winnicy spustoszonej: „Który rządzisz Izraelem, posłuchaj!” (psalm 80, 79 w Wulgacie).

Psalm 79 — interpretacja

Tytuł brzmi: „Psalm Asafowy” (w. 1). To pieśń ruiny, która przechodzi od lamentu do wyznania, a od wyznania do ufności.

Miasto zbezczeszczone (w. 1-4)

Psalmista widzi święte miasto wydane poganom: „Boże, przyszli poganie do dziedzictwa twego, splugawili kościół twój święty, obrócili Jeruzalem w budkę na chowanie jabłek” (w. 1). Miasto Boże stało się szałasem stróża sadu, czymś opuszczonym i nędznym. Zmarli leżą bez pogrzebu: „Porzucili trupy sług twoich na strawę ptakom powietrznym, ciała świętych twoich zwierzętom ziemi” (w. 2); „Rozlali krew ich jak wodę dokoła Jeruzalem, a nie było, kto by pogrzebał” (w. 3). A lud stał się „wzgardą sąsiadom naszym” (w. 4).

Dokądże? (w. 5-7)

Przychodzi pytanie wszystkich udręczonych: „Dokądże, Panie, gniewać się będziesz do końca, pałać będzie jak ogień zapalczywość twoja?” (w. 5). Psalmista prosi, by gniew zwrócił się przeciw narodom, które nie znają Boga, i tę prośbę prorok Jeremiasz powtarza niemal dosłownie: „Wylej rozgniewanie twoje na narody, które cię nie znały, i na krainy, które imienia twego nie wzywały” (Jr 10,25).

Wyznanie (w. 8-9)

To serce psalmu, omówione niżej: Izrael nie uważa się za niewinnego, prosi o przebaczenie win swoich i ojców.

Ufność (w. 10-13)

Argument jest godny uwagi: nie zasługi ludu, lecz cześć imienia Bożego, „aby snadź nie mówiono wśród narodów: «Gdzież jest Bóg ich?»” (w. 10). Po prośbie o sprawiedliwość za przelaną krew i o to, by przyszło przed oblicze Boga „wzdychanie związanych” (w. 11), psalm kończy się chwałą: „A my, lud twój i owce pastwiska twego, będziemy cię wysławiać na wieki, od pokolenia w pokolenie będziemy opowiadać chwałę twoją” (w. 13).

Psalm 79, 8-9: «Wspomóż nas, Boże, zbawicielu nasz»

„Nie wspominaj starych nieprawości naszych, niech nas rychło uprzedzą litości twoje, bośmy się stali bardzo ubogimi!” (w. 8). I dalej: „Wspomóż nas, Boże, zbawicielu nasz, i dla sławy imienia twego, Panie, wybaw nas, a bądź miłościw grzechom naszym dla imienia twego” (w. 9).

Lud nie tłumaczy się, nie szuka winnych gdzie indziej: przyznaje się do grzechów, także «starych», czyli grzechów ojców, i prosi, by miłosierdzie go «uprzedziło», przyszło szybciej niż kara. Ubóstwo, «bośmy się stali bardzo ubogimi», jest tu jedynym tytułem do łaski. To postawa każdej prawdziwej skruchy: nie przynosić Bogu zasług, lecz swoją nędzę i Jego imię.

Te dwa wersety stały się jedną z najbardziej znanych modlitw pokutnych Kościoła łacińskiego (zob. niżej, traktus Wielkiego Postu).

Kiedy zburzono Jerozolimę? Tło psalmu

Tradycja łączy psalm ze zdobyciem Jerozolimy przez Babilończyków na początku VI wieku przed Chrystusem albo z prześladowaniem Antiocha Epifanesa w II wieku przed Chrystusem; tekst nie pozwala rozstrzygnąć tego z pewnością. Pierwsza Księga Machabejska przytacza wersety 2 i 3 przy opisie zabicia sześćdziesięciu wiernych: „Ciała świętych twoich i krew ich wylali wokoło Jeruzalem, a nie było, kto by pogrzebał” (1 Mch 7,17). Psalm jest bratem psalmu 74 (73 w Wulgacie), innego lamentu Asafa nad spalonym sanktuarium, i psalmu 137 (136 w Wulgacie), Super flumina Babylonis.

Lektura chrześcijańska

Ojcowie czytali ten psalm jako modlitwę Kościoła prześladowanego. Krew «świętych» przelana wokół Jerozolimy to krew męczenników, a ich wołanie łączy się z wołaniem dusz, które św. Jan widzi pod ołtarzem: „Dokądże, Panie (święty i prawdziwy), nie wydajesz wyroku i nie mścisz krwi naszej nad tymi, co mieszkają na ziemi?” (Ap 6,10). Św. Augustyn uczy, że takie prośby o pomstę zapowiadają sprawiedliwość Bożą, a nie wyrażają nienawiści: chrześcijanin modli się nimi przeciw złu, nie przeciw duszom.

Liturgia potwierdza tę lekturę: werset 2 i 11 tworzą antyfonę na Komunię Posuerunt mortalia servorum tuorum w święto świętych Kosmy i Damiana (27 września), męczenników.

Psalm 79 w liturgii z 1962 roku

W piątkowej Jutrzni. W psałterzu Brewiarza Rzymskiego z 1962 roku psalm 78 jest siódmym psalmem Jutrzni piątku, zaraz po sześciu częściach długiego psalmu 77, z antyfoną Adjuva nos, Deus, salutaris noster: et propitius esto peccatis nostris. Oficjum dnia znajdziesz w brewiarzu.

Traktus Wielkiego Postu. Wersety 8 i 9 mają w Mszale z 1962 roku słynne miejsce. Traktus Domine, non secundum, śpiewany w Środę Popielcową, a potem w poniedziałki, środy i piątki Wielkiego Postu, zaczyna się od wersetu psalmu 103 (102 w Wulgacie) i prowadzi dalej słowami Domine, ne memineris iniquitatum nostrarum antiquarum oraz Adjuva nos, Deus, salutaris noster. Przy tym ostatnim wersecie wszyscy klękają. Lament stał się pokutnym błaganiem Kościoła.

Inne Msze. Wersety 9 i 10, Propitius esto, Domine, peccatis nostris: ne quando dicant gentes: Ubi est Deus eorum?, tworzą graduał IV niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego i wracają w sobotę Suchych Dni Wielkiego Postu i we wrześniową sobotę Suchych Dni.

Jak się modlić psalmem 79?

Za Kościół prześladowany. Módl się nim za chrześcijan, którzy cierpią za wiarę i są wypędzani ze swoich ziem.

W Wielkim Poście. Z wersetem Adjuva nos proś o przebaczenie swoich grzechów i grzechów swojego narodu, łącząc go z aktem skruchy.

Za ojczyznę. Lud, który widzi swoje miasto zburzone i przyznaje się do win, uczy modlitwy za naród w godzinie próby.

Za zmarłych bez pogrzebu. Werset 3 przypomina o tych, których nikt nie pogrzebał: grzebanie umarłych jest uczynkiem miłosierdzia, a modlitwa za nich go dopełnia.

Zakończ modlitwą Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

O czym jest psalm 79?

To lament Izraela nad Jerozolimą zdobytą i świątynią zbezczeszczoną, który staje się wyznaniem grzechów i prośbą o przebaczenie. Lud przywołuje cześć imienia Bożego bardziej niż własne zasługi i kończy obietnicą chwały.

Kto napisał psalm 79?

Tytuł przypisuje go Asafowi, jak całą serię sąsiednich psalmów. Ponieważ mówi o zburzeniu Jerozolimy, wielu komentatorów myśli o potomku Asafa, z rodu śpiewaków, który nosił jego imię. Głównym autorem, jak całego Pisma, jest Duch Święty.

Skąd pochodzi «Wspomóż nas, Boże, zbawicielu nasz»?

To werset 9 tego psalmu: „Wspomóż nas, Boże, zbawicielu nasz, i dla sławy imienia twego, Panie, wybaw nas”. Po łacinie, Adjuva nos, Deus, salutaris noster, jest wersetem wielkopostnego traktusu Domine, non secundum, śpiewanego na klęczkach.

Co znaczy «obrócili Jeruzalem w budkę na chowanie jabłek»?

To obraz zupełnego spustoszenia. Łacina mówi in pomorum custodiam: miasto Boże stało się jak szałas stróża w sadzie, lekka budka, którą zostawia się po zbiorach. Święte miasto zostało poniżone do rzeczy marnej i opuszczonej.

Czy psalm 79 to psalm o winnicy?

Nie. Psalm o spustoszonej winnicy to psalm 80 współczesnych Biblii, w Wulgacie psalm 79, Qui regis Israel. Oba psalmy następują po sobie w Psałterzu i oba są przypisane Asafowi.