Psalm 74 (73 w Wulgacie): Czemużeś, Boże, odegnał na zawsze

Psalm 74 czy psalm 73?

To ten sam psalm: 74 w Biblii Tysiąclecia i współczesnych przekładach, które idą za tekstem hebrajskim, 73 w Wulgacie, u ks. Wujka i w brewiarzu rzymskim, które łączą w jeden psalmy 9 i 10. Wersety mają te same numery. Wszystkie odpowiedniości są na stronie Księgi Psalmów.

Numer 73 wskazuje jednak dwa różne psalmy:

• psalm 74 (hebrajski) = psalm 73 (Wulgata): Ut quid, Deus, opisany na tej stronie;
• psalm 73 (hebrajski) = psalm 72 (Wulgata): Quam bonus Israel Deus, rozmyślanie o powodzeniu bezbożnych, zakończone słynnym wersetem 28: „Ale mnie dobrze jest trwać przy Bogu” (psalm 73 (72 w Wulgacie)).

Psalm 74 — interpretacja

Tytuł brzmi „Wyrozumienie Asafowe” (w. 1), czyli psalm pouczenia, łac. Intellectus Asaph. To skarga zbiorowa, wypowiedziana w imieniu ludu po zburzeniu świątyni. Brewiarz dzieli go na trzy części.

Dlaczego? Wspomnij! (w. 1-9)

Psalm zaczyna się od pytania: „Czemużeś, Boże, odegnał na zawsze, rozgniewała się zapalczywość twoja na owce pastwiska twego?” (w. 1). Lud przypomina Bogu, co do Niego należy: „Wspomnij na zgromadzenie twoje, które posiadłeś od początku; odkupiłeś pręt dziedzictwa twego, górę Syjon, na której zamieszkałeś” (w. 2). „Pręt dziedzictwa” to miara, którą odmierzano ziemię: Izrael jest działką samego Boga.

Następuje opis uderzająco dokładny. Nieprzyjaciel zatknął swoje znaki w świątyni (w. 4); jak drwale w lesie, „wraz drzwi jego wyrąbali, toporem i oskardem obalili je” (w. 6). „Spalili ogniem świątynię twą, na ziemi splugawili przybytek imienia twego” (w. 7). Chciał znieść kult: „«Uczyńmy, żeby ustały wszystkie święta Boże na ziemi!»” (w. 8). A najgorsze jest milczenie Boga: „Znaków naszych nie widzieliśmy, już nie masz proroka” (w. 9).

Bóg Stwórca (w. 10-17)

„Dokądże, Boże, nieprzyjaciel urągać będzie?” (w. 10). Pośród skargi lud przywołuje pamięć: „Ale Bóg, król nasz przed wiekami, sprawił zbawienie pośród ziemi” (w. 12). Przychodzą wielkie dzieła Boże: morze utwierdzone, głowy smoków starte w wodach (w. 13-14), źródła otwarte, dzień i noc, lato i wiosna: „Twój jest dzień i twoja jest noc, ty utworzyłeś zorzę i słońce” (w. 16). Bóg, który pokonał chaos przy stworzeniu i przy wyjściu z Egiptu, może pokonać nieprzyjaciela, który pustoszy Jego dom.

Wołanie o przymierze (w. 18-23)

Psalm kończy się szeregiem błagań: „Nie wydawaj zwierzętom dusz wyznających ciebie” (w. 19); „Wejrzyj na przymierze twoje” (w. 20); „Niech się nie wraca nędzny zawstydzony; ubogi i niedostatni będą chwalić imię twoje!” (w. 21). Sprawa ludu jest sprawą Boga: „Powstań, Boże, rozsądź sprawę twoją” (w. 22).

O jakim wydarzeniu mówi psalm 74?

Komentatorzy dzielą się między dwa tradycyjne odczytania. Większość widzi tu spalenie świątyni Salomona przez Chaldejczyków Nabuchodonozora, gdy jego wódz „spalił dom Pański i dom królewski” (2 Krl 25,9; u Wujka IV Księga Królewska). Inni, opierając się na zniesieniu świąt i braku proroków, myślą o zbezczeszczeniu świątyni za Antiocha Epifanesa, opisanym w Księgach Machabejskich: Juda Machabeusz zastanie „świątynię spustoszoną i ołtarz zbezczeszczony, i bramy popalone” (1 Mch 4,38). Tekst nie pozwala rozstrzygnąć tego z pewnością.

Ojcowie Kościoła o psalmie 74

Lektura patrystyczna rozpoznała w nim Kościół prześladowany, którego świątynie się burzy, ale którego wiara trwa i który woła do Boga o cześć Jego imienia. Wersety 13 i 14, w których psalmista mówi do Boga: „pokruszyłeś głowy smoków w wodach” i „Ty starłeś głowy smokowi”, czytano często o chrzcie: św. Cyryl Jerozolimski w katechezie o chrzcie odnosi je do zstąpienia Chrystusa w wody Jordanu. W wodzie chrzcielnej Chrystus kruszy moc złego.

Św. Augustyn w Enarrationes in Psalmos czyta w nim lekcję ludu, który otrzymał dobra doczesne, ziemię, królestwo, świątynię, i traci je, aby nauczyć się pragnąć dóbr wiecznych: to jest „wyrozumienie” zapowiedziane w tytule. Świątynią, której nikt już nie zburzy, jest ciało Chrystusa: „Ale on mówił o świątyni ciała swojego” (J 2,21).

Psalm należy do grupy psalmów Asafa: w Wulgacie to psalm 49 oraz psalmy 72-82 (w Biblii Tysiąclecia 50 i 73-83). Asaf był jednym z przełożonych śpiewaków, których Dawid wyznaczył do służby przy świątyni; Księga Kronik (u Wujka Paralipomenon) mówi, że Dawid odłączył „synów Asafa, Hemana i Idituna, aby prorokowali na cytrach i na harfach” (1 Krn 25,1). Ponieważ psalm 74 opisuje zburzoną świątynię, wielu komentatorów przypisuje go śpiewakom z rodu Asafa żyjącym znacznie później niż Dawid. Psalmy tej grupy często mówią w imieniu całego ludu i przypominają Bogu Jego dawne dzieła.

Psalm dobrze czytać razem z psalmem 79 (78 w Wulgacie), „Boże, przyszli poganie do dziedzictwa twego”, inną skargą Asafa nad zbezczeszczoną Jerozolimą, i z psalmem 137 (136 w Wulgacie), Super flumina Babylonis, pieśnią wygnania.

Psalm 73 w liturgii 1962 roku

Seksta czwartku. W psałterzu brewiarza rzymskiego 1962 roku psalm 73 sam wypełnia sekstę czwartku, w trzech częściach (wersety 1-9, 10-17, 18-23), pod antyfoną z wersetu 2: Memor esto congregationis tuae, Domine, quam possedisti ab initio. Możesz się nim modlić w południe w brewiarzu.

Wielki Czwartek. W jutrzni Wielkiego Czwartku, w Ciemnej Jutrzni, psalm jest drugim psalmem drugiego nokturnu, z antyfoną Exsurge, Domine, et judica causam meam: skarga nad zburzoną świątynią staje się skargą Chrystusa, którego ciało jest prawdziwą świątynią.

W Mszale. Introit XIII niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego pochodzi z tego psalmu: Respice, Domine, in testamentum tuum, et animas pauperum tuorum ne derelinquas in finem (wersety 20, 19 i 23), z wersetem Ut quid, Deus, repulisti in finem. Także graduał tej niedzieli, powtarzany w czwartek IV tygodnia Wielkiego Postu, to Respice, Domine. Werset 21, Pauper et inops laudabunt nomen tuum, śpiewa się we Mszy św. Jana Bosko, 31 stycznia, apostoła ubogiej młodzieży.

Jak się modlić psalmem 74?

Za Kościół w czasie próby. Psalm odmawia się za Kościół w czasach prześladowania, profanacji albo upadku: zbezczeszczone świątynie, porzucone święta, brak powołań. Hasło wrogów, „Uczyńmy, żeby ustały wszystkie święta Boże na ziemi”, opisuje każdą epokę, która chce wymazać dzień Pański.

Z pamięcią o dziełach Bożych. Psalm uczy przypominać Bogu Jego dawne dzieła i przymierze, zamiast zatrzymywać się na ruinach. Wersety 12-17 można odmawiać jako akt wiary w Boga, który jest Panem dziejów.

W jedności ze sprawą Boga. Nie oddzielać nigdy własnej sprawy od sprawy Boga: „Powstań, Boże, rozsądź sprawę twoją”. Kończy się go doksologią Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

O czym jest psalm 74?

To skarga ludu nad świątynią spaloną i zbezczeszczoną przez nieprzyjaciela. Lud przypomina, że Bóg jest Królem i Stwórcą, i prosi Go, by powstał w obronie własnej sprawy.

Kto napisał psalm 74?

Tytuł przypisuje go Asafowi: „Wyrozumienie Asafowe”. Imię oznacza śpiewaka Dawida albo ród śpiewaków, który od niego pochodził; ponieważ psalm mówi o zburzeniu świątyni, wielu myśli o jego potomku.

Co mówi psalm 74, werset 14?

U ks. Wujka: „Ty starłeś głowy smokowi, dałeś go na pokarm ludom Etiopii”. Smok wyobraża nieprzyjaciela Izraela, często Egipt pokonany nad Morzem Czerwonym. Ojcowie widzieli tu zwycięstwo Chrystusa nad szatanem, zwłaszcza w chrzcie.

Jakie wydarzenie opisuje psalm 74?

Większość komentatorów odnosi go do spalenia świątyni przez Babilończyków w 587 roku przed Chrystusem; inni do zbezczeszczenia świątyni przez Antiocha Epifanesa w czasach machabejskich. Tekst nie pozwala rozstrzygnąć tego z pewnością.

Czy psalm 74 ma werset 28?

Nie, liczy tylko 23 wersety. Słynny werset 28, „Ale mnie dobrze jest trwać przy Bogu”, należy do psalmu poprzedniego, psalmu 73 Biblii Tysiąclecia (72 w Wulgacie).

Kiedy Kościół modli się psalmem 74?

W brewiarzu 1962 roku co czwartek w sekscie, a także w Ciemnej Jutrzni Wielkiego Czwartku. W Mszale daje introit XIII niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego, Respice, Domine.