Psalm 132 (131 w Wulgacie): Pomnij, Panie, na Dawida

Psalm 132 czy psalm 131?

Współczesne polskie Biblie idą za numeracją hebrajską i nazywają ten psalm psalmem 132; Wulgata, liturgia łacińska i Biblia ks. Wujka, które łączą hebrajskie psalmy 9 i 10, numerują go jako psalm 131. Tekst jest ten sam, a wersety mają te same numery. Pełna tablica jest na stronie Księgi Psalmów.

Ten sam numer w drugiej numeracji oznacza inny psalm:

• psalm 132 (hebr.) = psalm 131 (Wulgata): Memento, Domine, David, na tej stronie;
• psalm 133 (hebr.) = psalm 132 Wulgaty: Ecce quam bonum, „Oto jak dobra i jak wdzięczna rzecz, mieszkać braciom społem!”, który otwiera Nieszpory czwartku;
• psalm 131 (hebr.) = psalm 130 Wulgaty: bardzo krótkie Domine, non est exaltatum cor meum, które go poprzedza.

Psalm 132 — interpretacja

To najdłuższa z piętnastu pieśni stopni (psalmy 119-133 Wulgaty), pieśni pielgrzymów wstępujących do świątyni. Tytuł mówi tylko: „Pieśń stopni” (w. 1). Odpowiadają sobie w nim dwie przysięgi: najpierw przysięga Dawida, potem przysięga Boga.

Wersety 1-5: przysięga Dawida

„Pomnij, Panie, na Dawida i na wszystką cichość jego” (w. 1). Psalmista przypomina ślub króla, „jak przysiągł Panu, ślubował Bogu Jakubowemu” (w. 2): nie wejść do swojego domu, nie dać snu oczom, „póki nie znajdę miejsca dla Pana, przybytku dla Boga Jakubowego!” (w. 5). Dawid, który mieszkał w domu cedrowym, nie mógł znieść, że Arka stoi pod namiotem; mówi do proroka Natana: „Czy widzisz, że ja mieszkam w domu cedrowym, a skrzynia Boża złożona jest między skórami?” (2 Sm 7, 2, u ks. Wujka II Księga Królewska).

Wersety 6-10: Arka odnaleziona

„Oto słyszeliśmy o niej w Efrata, znaleźliśmy ją na polach leśnych” (w. 6). Po powrocie z ziemi filistyńskiej Arka długo pozostawała w Kariatiarim, którego nazwa znaczy miasto lasów, jak opowiada I Księga Królewska (1 Księga Samuela), rozdział 7: „Przyszli tedy mężowie Kariatiarim i odwieźli skrzynię Pańską”. Teraz wnosi się ją ze śpiewem: „Wnijdziemy do przybytku jego, kłaniać się będziemy na miejscu, gdzie stały nogi jego” (w. 7); „Powstań, Panie, ku odpoczynkowi twemu ty i skrzynia święta twoja!” (w. 8).

Salomon podejmie te słowa na zakończenie modlitwy przy poświęceniu świątyni: „Teraz tedy powstań, Panie Boże, ku odpocznieniu twemu, ty i skrzynia mocy twojej” (2 Krn 6, 41, u ks. Wujka II Księga Paralipomenon). Psalm prosi dalej za kapłanów i za króla: „Kapłani twoi niech się obloką w sprawiedliwość, a święci twoi niechaj się weselą!” (w. 9); „Dla Dawida, sługi twojego, nie odwracaj oblicza pomazańca twego!” (w. 10).

Wersety 11-18: przysięga Boga

Teraz przysięga Bóg: „Zaprzysiągł Pan Dawidowi prawdę, a nie odmieni jej: «Z owocu żywota twego posadzę na stolicy twojej»” (w. 11). Po łacinie: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam. Bóg wybiera Syjon na zawsze: „Albowiem Pan obrał Syjon, obrał go na mieszkanie sobie” (w. 13); „To odpoczynek mój na wieki, tu mieszkać będę, bom go obrał” (w. 14). Obiecuje błogosławić ubogim, przyoblec kapłanów w zbawienie i zapowiada: „Tam wywiodę róg Dawidowi, zgotowałem pochodnię pomazańcowi memu” (w. 17). Psalm kończy się obietnicą, że nad królem „rozkwitnie poświęcenie moje” (w. 18).

Obietnica spełniona w Chrystusie

Św. Piotr w dniu Pięćdziesiątnicy odnosi werset 11 do zmartwychwstania Jezusa: Dawid, „Będąc więc prorokiem, i wiedząc, że Bóg pod przysięgą mu obiecał, że potomek jego będzie siedział na stolicy jego”, mówił o zmartwychwstaniu Chrystusa (Dz 2, 30). Anioł zapowiedział to Maryi: „I da mu Pan Bóg stolicę Dawida, ojca jego, i będzie królował w domu Jakubowym na wieki” (Łk 1, 32). Tę samą przysięgę opiewa psalm 89 (88 w Wulgacie): „przysiągłem Dawidowi, słudze memu”.

Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów widzi w pochodni przygotowanej dla Pomazańca św. Jana Chrzciciela, o którym Pan powiedział: „On był świecą gorejącą i świecącą” (J 5, 35). Tradycja widziała też w Arce, którą psalm nazywa „skrzynia święta twoja” (w. 8), święte człowieczeństwo Chrystusa i Najświętszą Maryję Pannę, którą Litania loretańska wzywa jako Arko przymierza: Tę, która nosiła w sobie Boga.

Polskiemu czytelnikowi psalm jest znany także z Psałterza Dawidów Jana Kochanowskiego (1579), do którego Mikołaj Gomółka ułożył melodie (1580); to jednak parafraza poetycka, nie tekst Pisma.

Pieśń pielgrzymów i ich celu

Psalm zajmuje szczególne miejsce wśród pieśni stopni. Inne mówią o drodze: o górach, na które pielgrzym patrzy, „Podniosłem oczy moje na góry, skąd przyjdzie mi pomoc” (Ps 120 [121], 1), o radości wyruszenia, „Uweseliłem się z tego, co mi powiedziano” (Ps 121 [122], 1), o wołaniu „Z głębokości wołałem ku tobie, Panie” (Ps 129 [130], 1). Ten mówi o celu drogi: o miejscu, które Bóg sam wybrał, by w nim odpocząć. Pielgrzym, który wstępuje na Syjon, nie idzie do pustego budynku, lecz tam, gdzie Bóg zgodził się zamieszkać pośród swojego ludu, wierny przysiędze danej Dawidowi.

Dla chrześcijanina ten cel ma imię. Bóg nie zamieszkał już tylko w Arce i w świątyni, ale w ciele, które przyjął z Maryi, a dziś w tabernakulum każdego kościoła i w duszy w stanie łaski. Słowa „To odpoczynek mój na wieki, tu mieszkać będę” (w. 14) Kościół słyszy jako obietnicę obecności, która się nie kończy.

Psalm 131 w liturgii 1962 roku

Nieszpory środy. W Brewiarzu rzymskim z 1962 roku psalm 131 jest piątym i ostatnim psalmem Nieszporów środy, po psalmie 130, z antyfoną wziętą z wersetu 13: Elegit Dominus Sion in habitationem sibi. Oficjum odmówisz w brewiarzu; o wieczornej godzinie przeczytasz w przewodniku po Nieszporach.

Boże Narodzenie. Psalm zamyka drugie Nieszpory Bożego Narodzenia, po Dixit Dominus, Confitebor, Beatus vir i De profundis, z antyfoną De fructu ventris tui ponam super sedem tuam: w dniu, w którym Syn Dawida rodzi się z Dziewicy, Kościół śpiewa o dotrzymanej przysiędze.

Mszał. Pierwszy werset, Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus, jest wersetem psalmowym introitu Statuit w Mszach o świętych biskupach, a także introitu święta św. Ignacego Antiocheńskiego, 1 lutego. Introit Sacerdotes tui, Domine, induant justitiam z Mszy o biskupie wyznawcy jest wzięty z wersetów 9 i 10, z tym samym wersetem 1, a jego graduał śpiewa wersety 16 i 17: Sacerdotes ejus induam salutari.

Jak się modlić psalmem 132?

Za Kościół i jego pasterzy. Werset 9 prosi: „Kapłani twoi niech się obloką w sprawiedliwość”, werset 16 obiecuje przyoblec ich „w zbawienie”: modli się nim za duchowieństwo i o powołania; zob. kapłaństwo.

Przed Najświętszym Sakramentem. Werset 7, „kłaniać się będziemy na miejscu, gdzie stały nogi jego”, pasuje do nawiedzenia kościoła.

W Boże Narodzenie, z antyfoną Nieszporów, kontemplując w Dziecięciu syna obiecanego Dawidowi. Zakończ Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

O czym jest psalm 132?

Przypomina gorliwość Dawida o Arkę Pańską i obietnicę, którą Bóg dał mu w zamian: potomka na jego tronie na zawsze. Kościół czyta w nim zapowiedź Chrystusa, Syna Dawida, i Jego królestwa, które nie będzie miało końca.

Co znaczy „Z owocu żywota twego posadzę na stolicy twojej”?

To przysięga Boga w wersecie 11: potomek Dawida będzie królował na zawsze. Św. Piotr odnosi ją do Chrystusa zmartwychwstałego, Syna Dawida według ciała.

Kto napisał psalm 132?

Tytuł mówi tylko „Pieśń stopni”. Psalm mówi o Dawidzie w trzeciej osobie; wielu komentatorów łączy go z Salomonem, bo jego modlitwa przy poświęceniu świątyni podejmuje wersety 8-10. Przypisanie pozostaje niepewne.

Czym jest pochodnia przygotowana dla pomazańca?

To obietnica z wersetu 17: światło, które nie zgaśnie w domu Dawida. Św. Augustyn widzi w niej św. Jana Chrzciciela, pochodnię idącą przed Chrystusem; inni czytają w niej samo potomstwo Dawida, które dochodzi do Mesjasza.

Czy psalm 132 śpiewa się w Boże Narodzenie?

Tak: w Brewiarzu z 1962 roku zamyka on drugie Nieszpory Bożego Narodzenia, z antyfoną De fructu ventris tui, bo zapowiada syna Dawida, który zasiądzie na jego tronie.