Psalm 48 (47 w Wulgacie): Wielki Pan i chwalebny bardzo

Psalm 48 czy psalm 47?

Biblia Tysiąclecia, która liczy psalmy według tekstu hebrajskiego, nazywa ten psalm 48. Wulgata i Septuaginta, a za nimi liturgia łacińska, Ojcowie Kościoła i przekład ks. Wujka, liczą go jako 47, bo łączą w jeden psalmy 9 i 10 tekstu hebrajskiego. To ten sam tekst, Magnus Dominus et laudabilis nimis.

Kto szuka „psalmu 48”, może więc trafić na dwa różne psalmy:

• psalm 48 Biblii Tysiąclecia = psalm 47 Wulgaty: Magnus Dominus, ta strona;
• psalm 48 Wulgaty = psalm 49 Biblii Tysiąclecia: Audite haec, omnes gentes, rozważanie o marności bogactw, które zaczyna się od słów „Słuchajcie tego, wszystkie narody, bierzcie w uszy, którzy mieszkacie na świecie” (Ps 48,2).

Psalm 47 Biblii Tysiąclecia to z kolei Omnes gentes, plaudite, czyli psalm 46 Wulgaty. Pełna tabela jest na stronie Księgi Psalmów. Uwaga na numery wersetów: Wujek, jak Wulgata, liczy nadpis jako werset 1, więc „psalm 48 14” i „psalm 48 15” to w tym przekładzie wersety 14 i 15, jak w Biblii Tysiąclecia.

Nadpis zawiera rzadką wskazówkę: „Psalm pienia. Synów Korego. Drugiego dnia sabatu” (w. 1), czyli na drugi dzień tygodnia. Tradycja żydowska, spisana w Misznie, przydzielała śpiewowi świątynnemu osobny psalm na każdy dzień, a ten był psalmem poniedziałku.

Psalm 48 — interpretacja

Psalm opiewa miasto, ale Syjon jest wielki tylko dlatego, że mieszka w nim Bóg. Rozwija się w czterech ruchach.

Góra Boża (w. 2-4)

„Wielki Pan i chwalebny bardzo w mieście Boga naszego, na górze świętej jego” (w. 2). Werset 3 opisuje górę Syjon: „Stoi mocno ku radości wszystkiej ziemi góra Syjon, strona północna, miasto Króla wielkiego” (w. 3). Nasz Pan podejmie to wyrażenie w Kazaniu na górze, gdy zabroni przysięgać „na Jerozolimę, bo jest miastem wielkiego króla” (Mt 5,35). Siła miasta nie leży w murach: „Bóg w domach jego będzie poznany, kiedy go obroni” (w. 4).

Królowie w ucieczce (w. 5-8)

Ton się zmienia: „Albowiem oto królowie ziemi zgromadzili się, zeszli się wespół” (w. 5). Psalm nie opisuje żadnej bitwy. Sam widok miasta rzuca nieprzyjaciół w osłupienie: „Gdy ujrzeli, wraz zdziwili się, zatrwożyli się, wzruszyli się” (w. 6), a strach jest nagły „jak rodzącej” (w. 7). Scenę zamyka obraz morza: „Wiatrem gwałtownym pokruszysz okręty Tarsisu” (w. 8). Okręty z Tarsis, największe statki starożytności, są figurą najbardziej dumnej ludzkiej potęgi.

Świątynia i miłosierdzie (w. 9-12)

Potem przychodzi świadectwo pielgrzymów: „Jak słyszeliśmy, tak widzieliśmy w mieście Pana zastępów, w mieście Boga naszego; Bóg je ugruntował na wieki” (w. 9). Opowiadania ojców stały się doświadczeniem. W świątyni otrzymali miłosierdzie: „Przyjęliśmy, Boże, miłosierdzie twoje wpośród kościoła twego” (w. 10), po łacinie Suscepimus, Deus, misericordiam tuam in medio templi tui. A chwała Boga, mówi werset 11, sięga „aż do krańców ziemi”: miasto jednego narodu zapowiada już kult całego świata. Werset 12 wzywa do wspólnej radości: „Niech się weseli góra Syjon i niech się radują córki judzkie dla sądów twoich, Panie!” (w. 12). Sądy Boże nie budzą tu lęku, lecz wesele, bo są obroną ubogiego ludu.

Procesja wokół Syjonu (w. 13-15)

Koniec psalmu jest zaproszeniem: „Okrążcie Syjon i obejdźcie go, opowiadajcie na wieżach jego!” (w. 13). Trzeba obejrzeć jego siłę i policzyć domy, a wszystko po to, aby przekazać pamięć dalej.

Psalm 48, wersety 14 i 15

Te dwa wersety są najczęściej szukane, bo zamykają psalm i streszczają jego sens. Pierwszy mówi o przekazie wiary: „Zwróćcie uwagę na moc jego i policzcie domy jego, abyście opowiadali w drugim pokoleniu” (w. 14). Obchodzi się miasto nie z ciekawości, lecz po to, by opowiedzieć dzieciom, co Bóg uczynił.

Drugi podaje przyczynę wszystkiego: „że takim jest Bóg, Bóg nasz na wieki i na wieki wieków; on nami rządzić będzie na wieki” (w. 15). Po obejściu murów i wież pielgrzym wyznaje, że prawdziwą twierdzą jest sam Bóg, który prowadzi swój lud bez końca. Łacina mówi ipse reget nos in saecula: to słowo pasterza, który rządzi, bo prowadzi.

Miasto Boże u Ojców Kościoła

Św. Augustyn komentuje ten psalm w Objaśnieniach psalmów (Enarrationes in Psalmos) i widzi w nim Kościół. Miasto zbudowane na górze to wierni zjednoczeni z Chrystusem; królowie, którzy się sprzymierzają i uciekają, to potęgi prześladujące Kościół, które nie mogą go obalić. Na początku księgi XI Państwa Bożego (De civitate Dei) Augustyn opiera samą nazwę swego wielkiego dzieła na psalmach o Syjonie, i ten psalm jest wśród tych, które tam przytacza.

Nowy Testament otwiera tę samą perspektywę. List do Hebrajczyków mówi chrześcijanom: „Ale przystąpiliście do góry Syjon i do miasta Boga żyjącego, do Jeruzalem niebieskiego” (Hbr 12,22). Miasto z psalmu ma więc trzy oblicza: kamienną Jerozolimę, Kościół na ziemi i Jeruzalem w górze, które św. Jan widzi w Apokalipsie zstępujące z nieba.

Psalm należy do rodziny tak zwanych pieśni Syjonu, razem z psalmem 46 (45 w Wulgacie), Deus noster refugium, o mieście, które „Bystrość rzeki rozwesela” (Ps 45,5), z psalmem 87 (86 w Wulgacie), Fundamenta ejus, oraz z psalmem 122 (121 w Wulgacie), Laetatus sum, pieśnią pielgrzymów idących do Jerozolimy.

Psalm 48 w liturgii 1962 roku

Jutrznia środy. W psałterzu Brewiarza rzymskiego z 1962 roku psalm 47 otwiera drugą grupę psalmów Jutrzni (Matutinum) środy, z antyfoną Magnus Dominus et laudabilis nimis in civitate Dei nostri. Możesz go odmawiać na jego miejscu w brewiarzu.

Święta. Psalm wraca w Jutrzni wielkich świąt. W Boże Narodzenie śpiewa się go z antyfoną Suscepimus, Deus, misericordiam tuam in medio templi tui. W Zesłanie Ducha Świętego jest pierwszym psalmem Jutrzni, z antyfoną Factus est repente de caelo sonus. W święto Trójcy Przenajświętszej towarzyszy mu antyfona Spes nostra, salus nostra, honor noster, o beata Trinitas.

Matki Bożej Gromnicznej. W Mszale z 1962 roku werset 10 i początek wersetu 11 tworzą introit święta Oczyszczenia Najświętszej Maryi Panny, 2 lutego: Suscepimus, Deus, misericordiam tuam in medio templi tui: secundum nomen tuum, Deus, ita et laus tua in fines terrae, z wersetem 2 jako wersetem psalmu. Graduał tego dnia powtarza te same słowa i dodaje werset 9, Sicut audivimus, ita et vidimus. Tego dnia starzec Symeon bierze Dzieciątko w świątyni: „on też wziął je na ręce swoje, i błogosławił Boga” (Łk 2,28). Miłosierdzie przyjęte „wpośród kościoła” ma odtąd twarz. Więcej o święcie przeczytasz w artykule o Matce Bożej Gromnicznej.

Ósma niedziela po Zesłaniu Ducha Świętego. Ten sam introit Suscepimus wraca w ósmą niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego, a jej Alleluja śpiewa werset 2: Magnus Dominus, et laudabilis valde, in civitate Dei nostri, in monte sancto ejus.

Jak się modlić psalmem 48?

• Dziękując za Kościół. Psalm uczy kochać Kościół tak, jak pielgrzymi kochali Jerozolimę: obchodzić go, przyglądać się jego sile, opowiadać o nim dzieciom.
• W próbie. Gdy potęgi świata zdają się sprzymierzać przeciw wierze, wersety 5-8 przypominają, że rozbijają się jak okręty Tarsisu. Nie jest to formuła odpędzająca wrogów, lecz akt ufności: sąd zostawiasz Bogu.
• Przekazując wiarę. Werset 14 każe opowiadać „w drugim pokoleniu”: to modlitwa rodziców, dziadków i katechetów.
• 2 lutego, aby z Symeonem przyjąć miłosierdzie Boże w świątyni, zwłaszcza z zapaloną gromnicą.

Zakończ go doksologią Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Dlaczego psalm 48 nazywany jest też psalmem 47?

Bo istnieją dwie numeracje Psałterza. Wulgata i Septuaginta, za którymi idą ks. Wujek i liturgia katolicka, liczą go jako 47; Biblia Tysiąclecia, która idzie za tekstem hebrajskim, jako 48. To ten sam psalm Magnus Dominus.

O czym jest psalm 48?

To pochwała Jerozolimy, miasta wielkiego Króla, którego Bóg broni i w którym okazuje swemu ludowi miłosierdzie. W sensie duchowym Ojcowie Kościoła czytają w nim Kościół i Jeruzalem niebieskie.

Co mówi psalm 48, werset 15?

U Wujka: „że takim jest Bóg, Bóg nasz na wieki i na wieki wieków; on nami rządzić będzie na wieki”. To zakończenie psalmu: po obejściu miasta pielgrzym wyznaje, że jego prawdziwą siłą jest sam Bóg, który prowadzi swój lud zawsze.

Kto napisał psalm 48?

Nadpis przypisuje go synom Korego, rodowi lewitów, śpiewaków świątynnych, którym zawdzięczamy kilka psalmów drugiej księgi Psałterza. Nadpis dodaje, że śpiewano go „drugiego dnia sabatu”, czyli w poniedziałek.

Co znaczy Suscepimus, Deus, misericordiam tuam?

To łacińskie słowa wersetu 10: „Przyjęliśmy, Boże, miłosierdzie twoje wpośród kościoła twego”. Kościół śpiewa je w introicie 2 lutego, gdy Symeon przyjmuje w świątyni Dzieciątko Jezus, prawdziwe miłosierdzie Boga.

Czy psalm 48 chroni przed wrogami?

Nie w sensie magicznym. Psalmy nie są zaklęciami działającymi same z siebie i Kościół nigdy nie używał ich w ten sposób. Psalm uczy, że potęgi wrogie Bogu rozpraszają się przed Nim; módl się nim z ufnością, zostawiając sąd Bogu.