Psalm 87 (86 w Wulgacie): Fundamenty jego na górach świętych

Psalm 87 czy psalm 86?

To ten sam psalm. Biblia Tysiąclecia i inne nowe przekłady idą za numeracją hebrajską i nazywają go psalmem 87; Septuaginta, Wulgata, ks. Wujek i liturgia łacińska psalmem 86. Wulgata łączy hebrajskie psalmy 9 i 10 w jeden, a potem przez większą część Psałterza liczy o jeden mniej.

Uwaga na sąsiadów: psalm 86 nowych Biblii, Inclina, Domine, aurem tuam, modlitwa ubogiego, to w tym czytniku psalm 85. Psalm 87 Wujka, Domine, Deus salutis meae, najciemniejszy psalm całego Psałterza, to psalm 88 nowych przekładów. Numery wersetów są w obu numeracjach polskich takie same: szukany «psalm 87 7» to werset 7 tej strony.

Psalm 87 — interpretacja

Tytuł przypisuje psalm „Synów Korego” (w. 1), rodowi lewickich śpiewaków świątyni. To jeden z najkrótszych i najbardziej zagadkowych psalmów: siedem wersetów, urywane zdania, a w nich myśl, która wyprzedza swój czas. Jerozolima, miasto jednego ludu, staje się w nim matką wszystkich narodów, nawet tych, które były wrogami Izraela.

Miasto założone przez Boga (w. 1-3)

„Fundamenty jego na górach świętych; miłuje Pan bramy Syjonu nad wszystkie przybytki Jakuba” (w. 1-2). Psalm zaczyna się w pół zdania, jakby w środku modlitwy: „jego”, czyli miasta, które Bóg sam założył. Pan kocha Syjon bardziej niż wszystkie inne miejsca, w których mieszka Jego lud, bo tam jest Jego świątynia.

Potem pada zdanie, które stało się jednym z najsłynniejszych w Psałterzu: „Sławne rzeczy powiedziano o tobie, miasto Boże!” (w. 3). Po łacinie Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei. To z tego wersetu św. Augustyn wziął tytuł swojego największego dzieła.

Narody wpisane do miasta (w. 4-6)

Wtedy mówi sam Bóg: „Wspomnę na Rahaba i na Babilon, które mię znają. Oto cudzoziemcy i Tyr i lud Etiopski, ci tam byli” (w. 4). Rahab to w języku poetyckim Egipt; Babilon, Tyr i Etiopia to inne potęgi pogańskie. Dawni ciemiężcy i obcy zostają wymienieni wśród tych, którzy „znają” Boga, jakby urodzili się w Jerozolimie.

„Czy o Syjonie mówić nie będą: «Człowiek i człowiek narodził się w nim, a sam Najwyższy go ugruntował?»” (w. 5). Syjon jest matką, w której rodzą się ludzie z każdego narodu. A Bóg prowadzi księgę tych narodzin: „Pan opowie w pismach narodów i książąt, tych, którzy w nim byli” (w. 6). Jak w spisie ludności, każdy zostaje zapisany jako obywatel miasta Bożego.

Mieszkanie radości (w. 7)

Psalm kończy się jednym zdaniem: „Jak weselących się jest wszystkich mieszkanie w tobie” (w. 7). W mieście Bożym wszyscy są radośni, bo są u siebie. Tekst hebrajski ma tu raczej obraz śpiewaków i tancerzy, którzy mówią: wszystkie moje źródła są w tobie. Wulgata, za Septuagintą, zachowuje samą istotę: miasto Boże jest domem radości.

Syjon, Kościół i Jeruzalem niebieskie

Chrześcijańska lektura tego psalmu jest bardzo stara i ma oparcie w samym Nowym Testamencie. Św. Paweł pisze: „To zaś co w górze jest Jeruzalem, wolne jest i ono jest matką naszą” (Ga 4,26). Miastem, w którym rodzą się ludzie wszystkich narodów, jest Kościół: Egipcjanin, Babilończyk i Etiopczyk stają się w nim dziećmi tej samej matki przez chrzest, który jest nowym narodzeniem. O tym sakramencie przeczytasz w artykule o chrzcie. Ostatecznie zaś miasto Boże to Jeruzalem niebieskie, które św. Jan widzi zstępujące od Boga (Ap 21,2).

Św. Augustyn: Państwo Boże

Św. Augustyn otwiera jedenastą księgę O Państwie Bożym (De civitate Dei) cytatem z wersetu 3, Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei, wśród tekstów Pisma, które nadają imię temu miastu: wspólnocie aniołów i świętych, pielgrzymującej na ziemi i chwalebnej w niebie. Całe jego wielkie dzieło o dwóch miastach, ziemskim i Bożym, wyrasta więc w pewnym sensie z tego krótkiego psalmu.

W Enarrationes in Psalmos Augustyn odczytuje także zagadkowy werset 5. Kim jest „człowiek”, który „narodził się” w Syjonie, a o którym zaraz potem mówi się, że „sam Najwyższy go ugruntował”? Augustyn odpowiada: to Chrystus, prawdziwy Człowiek, który narodził się w łonie ludu Bożego, i zarazem Bóg, który to miasto założył. Ten sam jest i synem miasta, i jego założycielem. Inne modlitwy Augustyna znajdziesz w artykule modlitwy św. Augustyna.

Psalm maryjny: Gloriosa dicta sunt de te, Maria

Tradycja Kościoła zastosowała ten psalm także do Matki Bożej. Maryja jest miastem Bożym w szczególnym sensie: w niej zamieszkał Bóg, w niej „człowiek narodził się”, Syn Boży, który ją sam ukształtował i zachował od grzechu. Dlatego liturgia śpiewa werset 3 o Maryi. Antyfona na Komunię w uroczystość Niepokalanego Poczęcia (8 grudnia) brzmi: Gloriosa dicta sunt de te, Maria: quia fecit tibi magna qui potens est (po polsku: Sławne rzeczy powiedziano o tobie, Maryjo, bo uczynił ci wielkie rzeczy Ten, który możny jest); jej druga połowa pochodzi z Magnificat (Łk 1,49). O tym święcie przeczytasz w artykule o Niepokalanym Poczęciu.

Psalm 87 w liturgii 1962

W brewiarzu. W Brewiarzu rzymskim 1962 psalm 86 jest ostatnim z trzech psalmów seksty piątku, po psalmie 83, Quam dilecta tabernacula tua, pod antyfoną Beati qui habitant in domo tua, Domine. W jutrzni świąt Najświętszej Maryi Panny jest trzecim psalmem drugiego nokturnu, z antyfoną Sicut laetantium omnium nostrum habitatio est in te, sancta Dei Genetrix, wziętą z wersetu 7: «jak u wszystkich weselących się, mieszkanie nasze jest w tobie, święta Boża Rodzicielko». Należy też do jutrzni poświęcenia kościoła, bo każda świątynia jest obrazem miasta Bożego. Godzinę dnia odmówisz w brewiarzu.

W mszale. Werset 3 wraca, w formie odniesionej do Maryi, w antyfonie na Komunię Niepokalanego Poczęcia.

Jak modlić się psalmem 87?

• Za Kościół powszechny. Wersety 4-6 są modlitwą za wszystkie narody, by odnalazły w Kościele swoją matkę; dobrze nimi prosić o nawrócenie dalekich.
• W rocznicę chrztu. Werset 5 przypomina, że w Kościele narodziłeś się po raz drugi.
• W święta maryjne. Odmów werset 3 z antyfoną Gloriosa dicta sunt de te, Maria, jak w uroczystość Niepokalanego Poczęcia.
• W smutku. Werset 7 przypomina, dokąd zmierzamy: do miasta, w którym wszyscy są radośni.

Często zadawane pytania

Czy psalm 87 to ten sam psalm co psalm 86?

Tak: Fundamenta ejus in montibus sanctis to psalm 87 w Biblii Tysiąclecia i psalm 86 w Wulgacie i u ks. Wujka. Psalm 86 nowej Biblii to inny tekst, Inclina, Domine, aurem tuam, czyli psalm 85 Wulgaty.

Jak zaczyna się psalm 87?

U ks. Wujka, po tytule „Synów Korego. Psalm pienia”: „Fundamenty jego na górach świętych; miłuje Pan bramy Syjonu nad wszystkie przybytki Jakuba”. Po łacinie Fundamenta ejus in montibus sanctis.

O czym jest psalm 87?

O Syjonie, mieście Bożym, które staje się matką wszystkich narodów: nawet Egipt, Babilon, Tyr i Etiopia zostają zapisani jako jego dzieci. Kościół czyta go jako proroctwo o sobie, o Jeruzalem niebieskim i o Matce Bożej.

Co oznacza psalm 87, werset 7?

U ks. Wujka: „Jak weselących się jest wszystkich mieszkanie w tobie”. Mówi, że w mieście Bożym wszyscy mieszkańcy są radośni. Liturgia odnosi ten werset do Maryi w antyfonie jutrzni maryjnej: wszyscy mamy w niej mieszkanie, jak ci, którzy się weselą.

Skąd pochodzą słowa „Sławne rzeczy powiedziano o tobie, miasto Boże”?

To werset 3 tego psalmu, po łacinie Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei. Św. Augustyn przytacza go na początku XI księgi O Państwie Bożym, a liturgia odnosi go do Maryi w antyfonie na Komunię Niepokalanego Poczęcia.

Kto napisał psalm 87?

Tytuł przypisuje go synom Korego, rodowi lewickich śpiewaków świątyni jerozolimskiej. Nie wiadomo, kto dokładnie go ułożył ani kiedy.