Psalm 86 (85 w Wulgacie): Nakłoń, Panie, ucha twego

Psalm 86 czy psalm 85?

Biblia Tysiąclecia i przekłady z hebrajskiego liczą ten psalm jako psalm 86; Wulgata, Septuaginta, Mszał, Brewiarz i Biblia ks. Wujka jako psalm 85. Wulgata łączy w jeden psalmy 9 i 10 tekstu hebrajskiego, więc od tego miejsca jej numer jest o jeden niższy. To ten sam tekst, Inclina, Domine, aurem tuam, et exaudi me.

Psalm 85 Biblii Tysiąclecia to inny psalm, Benedixisti, Domine, terram tuam, adwentowa prośba o pokój i zbawienie, czyli psalm 84 Wulgaty. Psalm 86 Wulgaty to z kolei krótka pieśń o Syjonie, matce narodów, Fundamenta ejus, czyli psalm 87 współczesnych Biblii. Numery wersetów naszego psalmu w obu numeracjach się zgadzają: tytuł nie jest tu osobnym wersetem, a werset 15 Biblii Tysiąclecia to werset 15 Wujka. Pełna tabela znajduje się na stronie Księgi Psalmów.

Psalm 86 — interpretacja

Psalm zaczyna się od tytułu „Modlitwa Dawidowa” (w. 1) i rzeczywiście jest samą modlitwą: prawie każdy werset to prośba albo jej uzasadnienie. Jest to jedyny psalm przypisany Dawidowi w trzeciej księdze Psałterza (psalmy 72-88 Wulgaty). Wiele jego zwrotów pochodzi z innych miejsc Pisma, jakby modlący się zbierał w jedno to, czego nauczył się z Zakonu i z psalmów.

Prośba ubogiego (w. 1-7)

„Nakłoń, Panie, ucha twego i wysłuchaj mię, bo jestem nędzny i ubogi!” (w. 1). Jedyną podstawą prośby jest ubóstwo modlącego się i dobroć Boga. Psalmista dodaje zaskakujące zdanie: „Strzeż duszy mojej, bo jestem święty” (w. 2); łacina mówi quoniam sanctus sum, a hebrajski oznacza raczej oddany, wierny. Prosi o radość: „Rozwesel duszę sługi twego, bo ku tobie, Panie, podniosłem duszę moją!” (w. 4), i przypomina, kim jest Bóg: „Albowiem ty, Panie, jesteś słodki i cichy, i wielce miłosierny dla wszystkich, którzy cię wzywają” (w. 5).

Nie masz tobie podobnego (w. 8-10)

W środku psalmu modlitwa staje się uwielbieniem: „Nie masz tobie podobnego między bogami, Panie” (w. 8). Psalmista widzi przyszłość, w której cały świat przyjdzie do prawdziwego Boga: „Wszystkie narody, któreś stworzył, przyjdą i pokłonią się przed tobą, Panie, i będą sławić imię twoje” (w. 9). Jest to zapowiedź powołania pogan, którą Kościół śpiewa w uroczystość Objawienia Pańskiego. Część kończy wyznanie wiary w jedynego Boga: „ty jesteś Bóg sam jeden!” (w. 10).

Prowadź mię drogą twoją (w. 11-13)

Najpiękniejsza prośba psalmu dotyczy nie ratunku, lecz wierności: „Prowadź mię, Panie, drogą twoją i niechaj chodzę w prawdzie twojej, niech się weseli serce moje, aby się bało imienia twego!” (w. 11). Łacina laetetur cor meum, ut timeat nomen tuum łączy radość i bojaźń Bożą: serce, które się raduje w Bogu, boi się tylko jednego, utraty Go. Tekst hebrajski, z którego tłumaczą współczesne Biblie, ma w tym miejscu prośbę o serce zjednoczone, niepodzielone, które boi się imienia Bożego. Obie lektury mówią o tym samym: o sercu, które ma jedną miłość i dlatego się nie rozprasza. To dobra modlitwa na początek dnia, przed pracą i przed każdą ważną decyzją, kiedy łatwo pójść za wieloma głosami naraz. Dziękczynienie sięga głęboko: „wyrwałeś duszę moją z najgłębszej otchłani” (w. 13).

Ostatnia prośba (w. 14-17)

Psalmista wraca do zagrożenia: powstali przeciw niemu pyszni, którzy „nie kładli ciebie przed oczyma swymi” (w. 14). Odpowiada im wyznaniem o Bogu (w. 15) i prośbą: „daj moc twoją słudze twemu i zbaw syna służebnicy twojej!” (w. 16). Na końcu prosi o znak, który zawstydzi jego wrogów (w. 17).

Psalm 86 15: Bóg litościwy i miłościwy

Werset 15 brzmi u Wujka: „A tyś, Panie, Bóg litościwy i miłościwy, cierpliwy i wielce miłosierny i prawdziwy!” (w. 15). To jeden z najstarszych opisów Boga w Biblii, prawie słowo w słowo powtórzony z Księgi Wyjścia, gdzie sam Pan objawia swoje imię Mojżeszowi na Synaju: „Panujący, Panie, Boże, miłosierny i łaskawy, cierpliwy i mnogiej litości i prawdziwy” (Wj 34,6).

Psalmista nie wymyśla więc swojego obrazu Boga, lecz przypomina Bogu Jego własne słowa. Na tym polega modlitwa ufna: nie przekonuje się Boga do miłosierdzia, tylko powołuje się na to, co On sam o sobie powiedział. Werset ten wraca w Psałterzu jeszcze kilka razy i jest dobrą krótką modlitwą do Bożego Miłosierdzia.

Św. Augustyn: Chrystus modli się za nas, w nas i jest przez nas wzywany

Komentarz św. Augustyna do tego psalmu w Objaśnieniach psalmów (Enarrationes in Psalmos) zawiera jedno z jego najsłynniejszych zdań o modlitwie psalmami. Chrystus, mówi Augustyn, orat pro nobis ut sacerdos noster; orat in nobis ut caput nostrum; oratur a nobis ut Deus noster: modli się za nas jako nasz kapłan, modli się w nas jako nasza głowa, a my modlimy się do Niego jako do naszego Boga. Dlatego mamy rozpoznawać w Nim nasze głosy, a Jego głos w nas.

Z tego klucza wynika lektura całego psalmu. Gdy psalm mówi „jestem nędzny i ubogi”, mówi to Chrystus, który „dla was stał się ubogim, będąc bogatym” (2 Kor 8,9), i mówi to każdy z nas. Gdy pada zdanie „bo jestem święty”, Augustyn tłumaczy, że w pełni może je powiedzieć tylko Chrystus, ale może je powtórzyć także ochrzczony, nie z pychy, lecz z wdzięczności, bo świętość, którą otrzymał, jest darem Boga.

Werset 16, „zbaw syna służebnicy twojej”, chrześcijanin łatwo odnosi do Chrystusa, Syna Tej, która odpowiedziała aniołowi: „Oto ja służebnica Pańska” (Łk 1,38). Więcej modlitw tego Ojca Kościoła znajdziesz w artykule modlitwy św. Augustyna.

Psalm 86 w liturgii 1962 roku

Kompleta piątku. W psałterzu Brewiarza z 1962 roku (układ św. Piusa X) psalm 85 jest trzecim psalmem Komplety piątku, po dwóch częściach psalmu 76, pod antyfoną Voce mea ad Dominum clamavi: neque obliviscetur misereri Deus. W piątek, dzień Męki Pańskiej, ostatnia godzina dnia kończy się więc prośbą ubogiego. O tej godzinie przeczytasz więcej w artykule o Komplecie, a samą Kompletę odmówisz w brewiarzu.

Objawienie Pańskie. W Jutrzni tego święta psalm 85 otrzymuje antyfonę Omnes gentes, quascumque fecisti, venient, et adorabunt coram te, Domine, z wersetu 9: przyjście Mędrców ze Wschodu jest początkiem tego pochodu narodów.

Mszał. Introit 15. niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego to Inclina, Domine, aurem tuam ad me, et exaudi me, z wersetów 1-3, z wersetem psalmowym Laetifica animam servi tui. Introit 16. niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego to Miserere mihi, Domine, quoniam ad te clamavi tota die, z wersetów 3 i 5. W święto Najświętszego Imienia Jezus offertorium śpiewa Confitebor tibi, Domine, Deus meus, in toto corde meo (w. 12 i 5), a antyfona na Komunię Omnes gentes, quascumque fecisti (w. 9-10).

Jak się modlić psalmem 86?

• Gdy nie masz słów, zacznij od wersetu 1: „Nakłoń, Panie, ucha twego i wysłuchaj mię, bo jestem nędzny i ubogi!”. To wystarczy, by stanąć przed Bogiem w prawdzie.
• Wieczorem, jak Kościół w piątkowej Komplecie, możesz odmówić cały psalm po rachunku sumienia.
• W rozeznawaniu i w pokusie powtarzaj werset 11: „Prowadź mię, Panie, drogą twoją”. To prośba o wierność, nie tylko o pomoc.
• Jako akt ufności w miłosierdzie odmawiaj werset 15, przypominając Bogu Jego własne imię z Synaju.
• W trudnej sytuacji połącz psalm z modlitwą w trudnej sytuacji. Zakończ Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Co mówi psalm 86, werset 15?

U ks. Wujka: „A tyś, Panie, Bóg litościwy i miłościwy, cierpliwy i wielce miłosierny i prawdziwy!”. To niemal dosłowne powtórzenie słów, którymi Bóg objawił się Mojżeszowi na Synaju (Wj 34,6). Psalmista powołuje się na to, co Bóg sam powiedział o sobie.

O czym jest psalm 86?

To modlitwa ubogiego w ucisku, który prosi o wysłuchanie, wielbi jedynego Boga, prosi o prowadzenie Jego drogą i dziękuje za ocalenie „z najgłębszej otchłani”. Zapowiada także przyjście wszystkich narodów do Boga. Kościół czyta go jako modlitwę Chrystusa i Jego Ciała.

Co znaczy „Strzeż duszy mojej, bo jestem święty”?

Łacińskie sanctus oddaje słowo hebrajskie oznaczające człowieka oddanego Bogu i wiernego przymierzu. Św. Augustyn mówi, że w pełni może tak powiedzieć tylko Chrystus, ale może to powtórzyć także ochrzczony: nie z pychy, lecz uznając dar uświęcenia, który otrzymał od Boga.

Kto napisał psalm 86?

Tytuł brzmi „Modlitwa Dawidowa” i przypisuje psalm Dawidowi; jest to jedyny psalm Dawida w trzeciej księdze Psałterza. Wiele jego zwrotów pochodzi z innych ksiąg Pisma, zwłaszcza z Księgi Wyjścia.

Kiedy Kościół odmawia psalm 86?

W Brewiarzu z 1962 roku co tydzień w Komplecie piątku i w Jutrzni Objawienia Pańskiego. W Mszale otwiera Msze 15. i 16. niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego, a jego wersety śpiewa się w święto Najświętszego Imienia Jezus.

Czym różni się psalm 86 od psalmu 85?

To dwa różne teksty. Psalm 85 Biblii Tysiąclecia to prośba o pokój i zbawienie, w Wulgacie psalm 84, którego wersety Kościół śpiewa w Adwencie. Psalm 86 to Nakłoń, Panie, ucha twego, w Wulgacie psalm 85.