Psalm 85 (84 w Wulgacie): Miłosierdzie i prawda spotkały się z sobą

Psalm 85 czy psalm 84?

Biblia Tysiąclecia i inne współczesne przekłady, idące za tekstem hebrajskim, numerują ten psalm jako 85; Wulgata, Mszał i Brewiarz, a także Biblia ks. Wujka, które łączą w jeden psalm hebrajskie psalmy 9 i 10, liczą go jako 84. To ten sam tekst, który po łacinie zaczyna się od słów Benedixisti, Domine, terram tuam. Pełna tabela odpowiedniości jest na stronie Księgi Psalmów.

Kto szuka «psalmu 85», często trafia na inny tekst: psalm 85 Wulgaty i ksiąg liturgicznych to Inclina, Domine, aurem tuam, „Nakłoń, Panie, ucha twego i wysłuchaj mię” (Ps 85, 1), który współczesne Biblie nazywają psalmem 86. Z kolei psalm 84 współczesnej Biblii to Quam dilecta tabernacula tua, „Jak miłe przybytki twoje, Panie zastępów!” (Ps 83, 2). W naszym psalmie wersety mają w obu tradycjach te same numery: «psalm 85, 8» czy «psalm 85, 11» to wersety 8 i 11 na tej stronie.

Psalm 85 — interpretacja

Tytuł przypisuje go synom Korego: „Na koniec, synów Korego. Psalm” (w. 1). Psalm ma trzy etapy: dziękczynienie, błaganie i wyrocznię.

Dziękczynienie za przebaczenie (w. 2-4)

Zaczyna się od wdzięczności: „Ubłogosławiłeś, Panie, ziemię twoją, przywróciłeś pojmanie Jakuba” (w. 2). Powrót z niewoli jest znakiem przebaczenia: „Odpuściłeś nieprawość ludu twego, pokryłeś wszystkie grzechy ich” (w. 3); „Uśmierzyłeś wszystek twój gniew” (w. 4).

Błaganie o odnowienie (w. 5-8)

Odrodzenie nie jest jednak skończone i lud prosi Boga, by dokończył swego dzieła: „Odnów nas, Boże, zbawicielu nasz, i oddal gniew swój od nas!” (w. 5). Potem przychodzą dwa wersety, które stały się sławne: „Boże, ty jeszcze raz ożywisz nas, a lud twój rozweseli się w tobie” (w. 7); „Okaż nam, Panie, miłosierdzie twoje i daj nam zbawienie twoje!” (w. 8). Łacina mówi salutare tuum, „zbawienie twoje”; Ojcowie słyszeli w tym słowie samego Zbawiciela, którego Bóg miał dać światu.

Wyrocznia pokoju (w. 9-14)

Psalmista milknie, by słuchać: „Będę słuchał, co we mnie będzie mówił Pan Bóg; bo będzie głosił pokój ludowi swemu i świętym swoim, i tym, którzy się nawracają z serca” (w. 9). Zbawienie jest bliskie, „aby mieszkała chwała w ziemi naszej” (w. 10). Odpowiedź jest wizją:

„Miłosierdzie i prawda spotkały się z sobą, sprawiedliwość i pokój pocałowały się” (w. 11).

„Prawda wyrosła z ziemi, a sprawiedliwość z nieba spojrzała” (w. 12).

Niebo i ziemia współdziałają, a ziemia wydaje owoc: „Albowiem Pan pokaże dobrotliwość, a ziemia nasza wyda swój owoc” (w. 13). Ostatni werset ukazuje sprawiedliwość, która idzie przed Panem i wyznacza drogę Jego krokom (w. 14).

Najważniejsze wersety psalmu 85

• Psalm 85, 7-8: „Boże, ty jeszcze raz ożywisz nas” i „Okaż nam, Panie, miłosierdzie twoje”, wersety modlitw u stopni ołtarza i Adwentu.
• Psalm 85, 9: „Będę słuchał, co we mnie będzie mówił Pan Bóg”, krótka szkoła modlitwy wewnętrznej: zanim się mówi, trzeba słuchać. Pokój jest obiecany tym, „którzy się nawracają z serca”, a więc nie każdemu bez warunku.
• Psalm 85, 11: spotkanie miłosierdzia i prawdy, sprawiedliwości i pokoju.
• Psalm 85, 12: „Prawda wyrosła z ziemi, a sprawiedliwość z nieba spojrzała”, werset Bożego Narodzenia.
• Psalm 85, 13: „ziemia nasza wyda swój owoc”, który wielu komentatorów odnosi do Chrystusa, owocu łona Maryi.

Psalm Wcielenia

Ojcowie czytali ten psalm jako proroctwo Bożego Narodzenia. Święty Augustyn w kazaniach na Narodzenie Pańskie rozumie słowa „Prawda wyrosła z ziemi” jako zapowiedź Chrystusa, który jest samą Prawdą, narodzonego z Dziewicy, wyrosłego z naszej ziemi. Psalm łączy się z wyrocznią Izajasza, którą Adwent śpiewa w Rorate caeli: „niech się otworzy ziemia i zrodzi zbawiciela” (Iz 45, 8). Pokój zapowiedziany w wersecie 9 to pokój, który aniołowie śpiewają w Betlejem: „Chwała na wysokości Bogu, a na ziemi pokój ludziom dobrej woli” (Łk 2, 14).

Święty Bernard w pierwszym kazaniu na Zwiastowanie uczynił z wersetu 11 dramat: Miłosierdzie i Pokój bronią sprawy grzesznego człowieka, Prawda i Sprawiedliwość domagają się jego kary, aż Syn, wcielając się, godzi cztery siostry. Co grzech rozdzielił, Chrystus łączy w swojej Osobie.

Psalm 85 w liturgii 1962 roku

Laudesy piątkowe. W psałterzu Brewiarza rzymskiego z 1962 roku psalm 84 śpiewa się w Laudesach piątku w obu układach: w zwykłym z antyfoną Benedixisti, Domine, terram tuam: remisisti iniquitatem plebis tuae, w układzie okresów pokutnych z antyfoną Deus, tu conversus vivificabis nos. W Jutrzni Bożego Narodzenia wraca z antyfoną Veritas de terra orta est, et justitia de caelo prospexit. Oficjum możesz odmówić w brewiarzu na dziś.

U stopni ołtarza. Kto uczestniczy we Mszy trydenckiej, słyszy go niemal codziennie, często o tym nie wiedząc. W modlitwach u stopni ołtarza, po psalmie 43 (42 w Wulgacie), Judica me, po Confiteor i rozgrzeszeniu, kapłan, pochylony, wymienia z ministrantem wersety 7 i 8: Deus, tu conversus vivificabis nos. Et plebs tua laetabitur in te. Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam. Et salutare tuum da nobis. Mszał umieszcza go także wśród pięciu psalmów przygotowania kapłana do Mszy (83, 84, 85, 115 i 129 według Wulgaty).

Adwent. To psalm Adwentu, obecny w Mszale z 1962 roku w trzech pierwszych niedzielach:

• pierwsza niedziela: Alleluja Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam (w. 8) i antyfona na Komunię Dominus dabit benignitatem: et terra nostra dabit fructum suum (w. 13);
• druga niedziela: ofertorium Deus, tu conversus vivificabis nos (w. 7-8);
• trzecia niedziela, Gaudete: werset introitu i ofertorium Benedixisti, Domine, terram tuam (w. 2).

Werset 2 jest też wersetem psalmowym introitu dwudziestej trzeciej niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego.

Jak się modlić psalmem 85?

• W Adwencie, jako modlitwą oczekiwania: „Okaż nam, Panie, miłosierdzie twoje”.
• Po spowiedzi, jako dziękczynieniem duszy, która może powiedzieć z wersetu 3: „Odpuściłeś nieprawość ludu twego, pokryłeś wszystkie grzechy ich”.
• Jako regułą modlitwy, z wersetem 9: zamilknąć, by słuchać, co Bóg mówi w nas.
• O pokój, prosząc, by sprawiedliwość i pokój spotkały się w narodach i w rodzinach; dobrze łączy się z modlitwą o pokój.
• Na Mszy, łącząc się z wersetami 7 i 8, które kapłan odmawia u stopni ołtarza.

Zakończ, jak w Oficjum, modlitwą Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Dlaczego psalm 85 ma też numer 84?

Bo Wulgata, za którą idą liturgia i Biblia ks. Wujka, łączy w jeden psalm hebrajskie psalmy 9 i 10. Benedixisti, psalm 85 współczesnych Biblii, nosi w niej numer 84. Psalm 85 Wulgaty to Inclina, Domine.

Co znaczy „Miłosierdzie i prawda spotkały się z sobą”?

To wizja z wersetu 11: „sprawiedliwość i pokój pocałowały się”. Przymioty Boga, które zdawały się sobie przeciwstawiać, spotykają się. Ojcowie widzą w tym Wcielenie: w Chrystusie miłosierdzie wobec grzesznika i prawda sprawiedliwości łączą się, a pokój między Bogiem a człowiekiem zostaje przywrócony.

Co mówi psalm 85, werset 8?

„Okaż nam, Panie, miłosierdzie twoje i daj nam zbawienie twoje!”. To błaganie Adwentu i zarazem jeden z wersetów, które kapłan odmawia u stopni ołtarza po Confiteor, prosząc o miłosierdzie, zanim wstąpi do ołtarza.

Dlaczego ten psalm odmawia się na początku Mszy trydenckiej?

Bo jego wersety 7 i 8, Deus, tu conversus i Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam, należą do modlitw u stopni ołtarza, po Confiteor: ten, kto właśnie wyznał grzechy, prosi Boga, by go ożywił i okazał mu miłosierdzie.

Kto napisał psalm 85?

Tytuł przypisuje go synom Korego, śpiewakom świątyni. Dziękczynienie z wersetu 2, „przywróciłeś pojmanie Jakuba”, wielu komentatorom każe myśleć o powrocie z niewoli babilońskiej; dokładny czas powstania pozostaje niepewny.

Co znaczy „Prawda wyrosła z ziemi”?

Dla św. Augustyna to Boże Narodzenie: Chrystus, który jest Prawdą, rodzi się z ziemi, to znaczy z naszego ciała, przyjętego z Maryi Dziewicy. Dlatego Kościół śpiewa ten werset jako antyfonę w Jutrzni Bożego Narodzenia.