Psalm 84 (83 w Wulgacie): Jak miłe przybytki twoje, Panie zastępów

Psalm 84 czy psalm 83?

Ten psalm jest 84 we współczesnych polskich Bibliach, które idą za hebrajskim, i 83 w Wulgacie, w Brewiarzu, w Mszale i w Biblii ks. Wujka: Wulgata łączy w jeden psalm hebrajskie psalmy 9 i 10 i od tego miejsca liczy o jeden mniej. To ta sama pieśń synów Korego, która po łacinie zaczyna się od Quam dilecta tabernacula tua. Wersety mają te same numery w obu numeracjach, bo tytuł jest w obu wersetem 1: werset o dniu spędzonym w przedsionkach Bożych to 11, a wyszukiwane «psalm 84 3», «psalm 84 6» czy «psalm 84 7» to wersety 3, 6 i 7 tej strony. Pełna tablica jest na stronie Księgi Psalmów.

Dwie pomyłki są częste:

• «psalm 84» ksiąg z numeracją łacińską to Benedixisti, psalm Adwentu, w którym prosimy: „Okaż nam, Panie, miłosierdzie twoje i daj nam zbawienie twoje!” (Ps 84 Wulgaty), w Bibliach współczesnych psalm 85;
• psalm 83 współczesnych Biblii to Deus, quis similis erit tibi, „Boże, któż będzie podobien tobie?” (Ps 82 Wulgaty).

Psalm 84 — interpretacja

To pieśń człowieka, który kocha dom Boży aż do tęsknoty, która go wyniszcza. Tytuł przypisuje go synom Korego, rodowi lewickich śpiewaków świątynnych, i zawiera ciekawe określenie: „Na koniec, dla tłoczni” (w. 1), po łacinie pro torcularibus: może wskazówka muzyczna, może wspomnienie święta winobrania. Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów widzi w tłoczniach Kościoły, w których wierni są wyciskani przez próby jak winogrona w prasie, by wypłynęło z nich wino.

Wersety 2-5: tęsknota za przybytkiem

Pierwszy okrzyk jest zachwytem: „Jak miłe przybytki twoje, Panie zastępów!” (w. 2). Pragnienie ogarnia całego człowieka: „Pożąda i tęskni dusza moja do przedsieni Pańskich! Serce moje i ciało moje uweseliły się do Boga żywego!” (w. 3). Pielgrzym zazdrości nawet ptakom, które gnieżdżą się przy świątyni: „Bo i wróbel znalazł sobie domek, i synogarlica gniazdo dla siebie, gdzieby złożyła pisklęta swoje: ołtarze twoje, Panie zastępów, królu mój, i Boże mój!” (w. 4). I kończy błogosławieństwem: „Błogosławieni, którzy mieszkają w domu twoim, Panie! na wieki wieków będą cię chwalić” (w. 5).

Wersety 6-8: droga pielgrzyma

Drugie błogosławieństwo jest dla tego, kto jest jeszcze w drodze: „Błogosławiony mąż, którego pomoc jest od ciebie! ułożył wstępowania w sercu swoim przez padół płaczu na miejsce które zgotował” (w. 6-7). Dolina była zapewne suchym przejściem, przez które pielgrzymi wchodzili do Jerozolimy; w języku chrześcijańskim stała się obrazem tego życia. Droga jednak nie wyczerpuje: „pójdą z mocy w moc, oglądać będą Boga nad bogi na Syjonie” (w. 8).

Wersety 9-10: modlitwa za pomazańca

Pielgrzym modli się za króla: „Spójrz, obrońco nasz, Boże, i wejrzyj na oblicze pomazańca twego” (w. 10). „Pomazaniec”, po łacinie christus, to namaszczony król; Ojcowie usłyszeli tu imię samego Pana. Modląc się tym psalmem, Kościół prosi Ojca, by spojrzał na oblicze Syna i przez Niego spojrzał na nas.

Wersety 11-13: cena jednego dnia

Przychodzi najsłynniejszy werset, «psalm 84 11»: „Albowiem lepszy jest jeden dzień w przedsieniach twoich, niż tysiące. Wołałem być najpodlejszym w domu Boga mojego, niźli mieszkać w przybytkach niezbożnych” (w. 11). Pielgrzym woli ostatnie miejsce blisko Boga niż wszystkie zaszczyty świata. Powód: „Albowiem miłosierdzie i prawdę miłuje Bóg, Pan da łaskę i chwałę” (w. 12). Łaskę w tym życiu, chwałę w przyszłym. Psalm zamyka trzecie błogosławieństwo: „błogosławiony człowiek, który w tobie ma nadzieję!” (w. 13).

Padół płaczu i Witaj, Królowo

Łacińskie wyrażenie z wersetu 7, in valle lacrymarum, przeszło do codziennej modlitwy. Gdy wierni odmawiają antyfonę Witaj, Królowo i mówią jęcząc i płacząc na tym łez padole (gementes et flentes in hac lacrimarum valle), posługują się tym samym obrazem: obecne życie jako dolina, przez którą się przechodzi, wstępując ku domowi Bożemu. Psalm dodaje to, co Salve Regina zakłada: kto idzie z Bogiem, znajduje w Nim siłę, a sama dolina staje się drogą wstępowania.

Ojcowie Kościoła: z mocy w moc

Św. Augustyn czyta cały psalm jako drogę duszy ku niebieskiej ojczyźnie. Miłe przybytki to górne Jeruzalem; padół płaczu to to śmiertelne życie, miejsce pokory i pokuty; „wstępowania”, które sprawiedliwy układa w sercu, to stopnie miłości, po których wznosi się ku Bogu. De virtute in virtutem, „z mocy w moc”, stało się formułą całej tradycji duchowej: życie chrześcijańskie nie stoi w miejscu, wzrasta aż do oglądania Boga, jak obiecuje Jezus: „Błogosławieni czystego serca, albowiem oni Boga oglądać będą” (Mt 5, 8).

List do Hebrajczyków mówi to samo o pielgrzymującym Kościele: „Nie mamy bowiem tutaj miasta trwałego, ale przyszłego szukamy” (Hbr 13, 14). Psalm jest bratem psalmu 42 (41 w Wulgacie), w którym dusza tęskni do Boga, „Jak tęskni jeleń do źródeł wód”, i psalmu 27 (26 w Wulgacie), w którym Dawid prosi o jedno: „abym mieszkał w domu Pańskim po wszystkie dni życia mego”.

Psalm 83 w liturgii 1962 roku

Seksta piątku. W psałterzu Brewiarza rzymskiego z 1962 roku psalm 83 śpiewa się w Sekście piątku, podzielony na dwie części (w. 2-8 i 9-13); po nim następuje psalm 87 (86 w Wulgacie), Fundamenta ejus, pieśń o Syjonie, matce narodów. Antyfoną jest błogosławieństwo z wersetu 5: Beati, qui habitant in domo tua, Domine. W południe piątku, w dniu Krzyża, Kościół zwraca się ku domowi Bożemu. Tę godzinę możesz odmówić w brewiarzu.

Poświęcenie kościoła. Psalm należy z natury do rocznicy poświęcenia kościoła: w Mszale introit Terribilis est locus iste ma za werset psalmowy Quam dilecta tabernacula tua; w Brewiarzu, w Jutrzni ze wspólnego o poświęceniu kościoła, psalm otwiera drugi nokturn z antyfoną Non est hic aliud, nisi domus Dei, et porta cæli, słowami Jakuba w Betel: „Nie jest tu nic innego, jeno dom Boży i brama niebieska!” (Rdz 28, 17).

Boże Ciało. W Jutrzni Bożego Ciała psalm śpiewa się w trzecim nokturnie, z antyfoną Ex altari tuo, Domine, Christum sumimus: in quem cor et caro nostra exsultant, która podejmuje werset 3.

Inne Msze. Mszał z 1962 roku bierze z niego jeszcze:

• antyfonę na Komunię III niedzieli Wielkiego Postu, Passer invenit sibi domum (w. 4-5);
• werset psalmowy introitu i werset graduału święta Świętej Rodziny, w niedzielę po Objawieniu: Quam dilecta i Beati, qui habitant in domo tua, Domine; Ewangelią dnia jest dwunastoletni Jezus odnaleziony w świątyni;
• introit XIV niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego, Protector noster, aspice, Deus… quia melior est dies una in atriis tuis super millia (w. 10-11);
• graduał V niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego i poniedziałku I tygodnia Wielkiego Postu, Protector noster, aspice, Deus (w. 10 i 9);
• werset psalmowy introitu Przemienienia Pańskiego, 6 sierpnia.

Przygotowanie do Mszy. Mszał rzymski daje mu też miejsce mniej widoczne, ale wymowne: psalm 83 otwiera szereg psalmów, które kapłan może odmówić, przygotowując się do odprawienia Mszy, razem z psalmami 84, 85, 115 i 129 Wulgaty. Kapłan, który wstępuje do ołtarza, wyraża w nim pragnienie pielgrzyma wchodzącego do domu Bożego. To dobry powód, by odmawiać go także przed udziałem we Mszy trydenckiej.

Jak się modlić psalmem 84?

Przed Mszą albo nawiedzeniem Najświętszego Sakramentu. Żaden psalm nie mówi lepiej o radości wejścia do kościoła. Pasuje do adoracji, w której chrześcijanin spędza „jeden dzień”, wart więcej niż tysiące.

W tęsknocie za niebem. Gdy padół płaczu ciąży, podnieś wzrok ku ojczyźnie.

W rozeznawaniu powołania. „Wołałem być najpodlejszym w domu Boga mojego” to modlitwa tego, kto oddaje się służbie ołtarza albo klasztoru.

Po łacinie, choćby pierwszy werset: Quam dilecta tabernacula tua, Domine virtutum! Zakończ Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Co znaczy psalm 84, werset 11?

Werset 11 mówi, że jeden dzień spędzony blisko Boga jest wart więcej niż całe życie z dala od Niego: „lepszy jest jeden dzień w przedsieniach twoich, niż tysiące”. Pielgrzym woli ostatnie miejsce w domu Bożym niż namioty grzeszników; to wybór tego, co wieczne, przed tym, co przemija.

Kim jest błogosławiony mąż z wersetu 6?

To pielgrzym, który opiera się na Bogu i nosi w sercu drogę wstępującą ku Niemu, przechodząc przez „padół płaczu”, obraz tego życia. Św. Augustyn widzi w tych wstępowaniach stopnie miłości, po których dusza wznosi się ku Bogu.

Kto napisał psalm 84?

Tytuł przypisuje go synom Korego, rodowi lewickich śpiewaków świątynnych. Tradycja przyjmuje to przypisanie; głównym autorem, jak całego Pisma, jest Duch Święty.

Co znaczy Quam dilecta tabernacula tua?

To pierwsze słowa psalmu po łacinie, u ks. Wujka „Jak miłe przybytki twoje”. Tabernacula to namioty, potem świątynia, a dla Ojców wieczne mieszkanie Boga; dla chrześcijanina także kościół, w którym mieszka Najświętszy Sakrament.

Kiedy odmawia się psalm 84 w liturgii?

W Brewiarzu z 1962 roku w Sekście piątku. W Mszale towarzyszy rocznicy poświęcenia kościoła i świętu Świętej Rodziny, a kapłan może go odmówić jako przygotowanie do Mszy.