Psalm 83 (82 w Wulgacie): Boże, któż będzie podobien tobie?

Psalm 83 czy psalm 82?

Ten psalm nosi numer 83 we współczesnych Bibliach, takich jak Biblia Tysiąclecia, które idą za tekstem hebrajskim, a numer 82 w Wulgacie, za którą Kościół szedł w liturgii i w brewiarzu, i u ks. Wujka: Wulgata łączy w jeden psalmy 9 i 10, i od tego miejsca jej numeracja jest o jeden niższa. To ta sama pieśń Asafa, która po łacinie zaczyna się od słów Deus, quis similis erit tibi?

Łatwo pomylić go z sąsiadami:

• psalm 83 Wulgaty to ukochany psalm pielgrzymów: „Jak miłe przybytki twoje, Panie zastępów!” (Ps 83), w Biblii Tysiąclecia psalm 84;
• psalm 82 Biblii Tysiąclecia, Bóg sądzący pośród «bogów», to psalm 81 Wulgaty (Ps 81).

Pełna tabela jest na stronie Księgi Psalmów.

Także wersety zależą od tego, czy liczy się tytuł. Wujek, jak Wulgata, tekst hebrajski i Biblia Tysiąclecia, czyni z tytułu werset 1: ostatni werset ma więc numer 19. Przekłady, które tytułu nie numerują, w tym przekład Świadków Jehowy i Biblie angielskie, czynią z niego werset 18. Często cytowany «psalm 83, 18» to na tej stronie werset 19.

Psalm 83 — interpretacja

Tytuł brzmi: „Pieśń Psalmu Asafowego” (w. 1).

Wołanie do milczącego Boga (w. 2-5)

Psalm zaczyna się od wezwania: „Boże, któż będzie podobien tobie? Nie milcz i nie powściągaj się, Boże!” (w. 2). Powód jest naglący: „Bo oto nieprzyjaciele twoi okrzyk uczynili, a którzy cię nienawidzą, podnieśli głowę” (w. 3). Nie chcą tylko pokonać Izraela, ale go wymazać: „Mówili: «Pójdźcie i wytraćmy ich spomiędzy narodów, a niech nie wspominają więcej imienia Izraelowego!»” (w. 5).

Spis sprzysiężonych (w. 6-9)

Psalmista widzi w tym przymierzu bunt przeciw samemu Bogu: „wspólnie przeciw tobie przymierze uczynili” (w. 6). Wymienia dziesięć ludów, które otaczają Izraela ze wszystkich stron: Idumejczyków, Izmaelitów, Moabitów, Agarejczyków, Gebalczyków, Ammonitów, Amalekitów, «cudzoziemców», czyli Filistynów, mieszkańców Tyru, a nawet Asyryjczyków, którzy przyszli z pomocą „synom Lota” (w. 9). Żadna znana koalicja historyczna nie łączy dokładnie tych imion; tradycja chętnie widzi w nich obraz wszystkich nieprzyjaciół ludu Bożego.

Wspomnienie dawnych zwycięstw (w. 10-13)

Asaf prosi Boga, by uczynił to, co uczynił za czasów Sędziów: „Uczyń im jak Madianitom i Sisarze, jak Jabinowi u potoku Cison” (w. 10). Przypomina zwycięstwo Debory i Baraka nad Sisarą, wodzem Jabina, opisane w rozdziale 4 Księgi Sędziów, i zwycięstwo Gedeona nad książętami Madianu, Orebem i Zebem, w rozdziale 7. Ci książęta mówili: „Posiądźmy dziedzictwem świątynię Bożą!” (w. 13).

Obrazy rozproszenia (w. 14-16)

„Boże mój, uczyń ich jak koło i jak źdźbło przed wiatrem!” (w. 14): często widzi się w tym suchy oset, który wiatr toczy po pustyni. Potem pożar lasu, płomień na górach, nawałnica: „tak ich gonić będziesz nawałnością twoją” (w. 16).

Cel: aby Bóg był poznany (w. 17-19)

Cały psalm odwraca się w wersecie 17: „Napełnij twarze ich sromotą, i szukać będą imienia twego, Panie!”. Prośba o zawstydzenie nie jest celem, ale drogą do Boga. A zakończenie jest wyznaniem wiary: „A niech poznają, że imię tobie Pan, tyś sam Najwyższy na wszystkiej ziemi!” (w. 19).

Werset 18 (19): „imię tobie Pan”

Ostatni werset jest zdecydowanie najczęściej szukany, często z powodu tego, jak przytaczają go Świadkowie Jehowy, którzy wprowadzają w nim imię «Jehowa». Tam, gdzie tekst hebrajski ma imię Boże objawione Mojżeszowi w krzaku gorejącym, Tetragram, Wulgata i Wujek mówią „Pan”. To nie niewierność: z czci Żydzi nie wymawiali tego Imienia i czytali w jego miejsce Adonai, «Pan»; Septuaginta i sam Nowy Testament poszły za tym zwyczajem.

Forma «Jehowa» to późne odczytanie, powstałe z połączenia spółgłosek Tetragramu z samogłoskami Adonai; nigdy nie była formą liturgii Kościoła. O samej wspólnocie i jej naukach piszemy w artykule o Świadkach Jehowy. Sens wersetu nie zależy zresztą od tego sporu: głosi on, że Bóg jest jedyny, a Jego panowanie obejmuje całą ziemię. Imię objawione Mojżeszowi, „Jam jest, którym jest” (Wj 3, 14), wyraża samo Bycie Boga, którego żadna koalicja nie dosięgnie.

Lektura Ojców Kościoła

Ojcowie czytali ten psalm w sensie duchowym, jako modlitwę Kościoła pośród tych, którzy go zwalczają. Sprzymierzone narody wyobrażają potęgi, które z wieku na wiek powstają przeciw Chrystusowi i Jego Kościołowi, jak w psalmie 2, gdzie królowie ziemi zbierają się „przeciw Panu i przeciw Chrystusowi jego”. Św. Augustyn zatrzymuje się nad wersetem 17: zawstydzenie, o które się prosi dla nieprzyjaciół, jest modlitwą o ich nawrócenie, aby upokorzeni szukali imienia Pańskiego. Złorzeczenia psalmu celują w zgubę zła, nie w zgubę dusz.

Psalm 82 w liturgii 1962

W psałterzu Brewiarza rzymskiego 1962 psalm 82 śpiewa się w Jutrzni piątkowej: zamyka trzeci nokturn, po psalmie 79 (78 w Wulgacie), Deus, venerunt gentes, i psalmie 80. Antyfona brzmi Ne taceas, Deus, quoniam inimici tui extulerunt caput (w. 2-3), a werset nokturnu wzięty jest z jego zakończenia: Cognoscant quia nomen tibi Dominus. R. Tu solus Altissimus super omnem terram. Oficjum dnia znajdziesz w brewiarzu.

Mszał 1962 czyni z niego graduał Niedzieli Sześćdziesiątnicy: Sciant gentes quoniam nomen tibi Deus: tu solus Altissimus super omnem terram. V. Deus meus, pone illos ut rotam, et sicut stipulam ante faciem venti (w. 19 i 14). Na początku czasu przygotowującego do Wielkiego Postu Kościół prosi, aby nieprzyjaciele dusz zostali rozproszeni jak źdźbło na wietrze.

Jak się modlić psalmem 83?

• Za Kościół prześladowany. Psalm daje głos chrześcijanom zagrożonym z powodu Imienia, prosząc o zawstydzenie i nawrócenie prześladowców.
• W walce duchowej. Sprzymierzeni nieprzyjaciele wyobrażają też pokusy, które łączą się przeciw duszy: prosi się, by zostały rozproszone jak źdźbło na wietrze. Można to połączyć z modlitwą do św. Michała Archanioła.
• Wobec niesprawiedliwego zagrożenia, powierzając swoją sprawę Temu, który sam jest Najwyższy, i modląc się o nawrócenie przeciwnika, nie o jego zgubę.
• Jako wyznanie pierwszego przykazania. Werset 19 głosi jedynego Boga; to dobra modlitwa przy rozważaniu Dziesięciu przykazań.

Często zadawane pytania

Co znaczy psalm 83, werset 18?

To ostatni werset psalmu, numerowany 18 w przekładach, które nie liczą tytułu, a 19 w Wulgacie, w tekście hebrajskim i w Biblii Tysiąclecia. U Wujka: „A niech poznają, że imię tobie Pan, tyś sam Najwyższy na wszystkiej ziemi!”. Głosi jedyność Boga i Jego władzę nad wszystkimi ludami.

Czy psalm 83 mówi o Jehowie?

Tekst hebrajski zawiera imię Boże, Tetragram, którego nie wymawiano. Forma «Jehowa» jest jego późnym odczytaniem, które nie należy ani do Biblii, ani do liturgii Kościoła. Przekłady katolickie, jak przekład ks. Wujka, oddają to Imię słowem „Pan”.

Czy psalm 83 to proroctwo o przyszłej wojnie?

Pismo przedstawia go jako modlitwę przeciw sąsiadom Izraela. Tradycja katolicka czytała go w sensie duchowym, jako modlitwę Kościoła wobec jego nieprzyjaciół, nie jako zapowiedź konkretnego konfliktu politycznego. Modli się nim w wierze, nie po to, by odgadywać przyszłość.

Kto napisał psalm 83?

Tytuł, „Pieśń Psalmu Asafowego”, przypisuje go Asafowi, przełożonemu śpiewaków ustanowionemu przez Dawida. Tradycja przyjmuje to przypisanie; głównym autorem jest Duch Święty.

Co mówi psalm 83, werset 13?

Przytacza słowa książąt Madianu: „Posiądźmy dziedzictwem świątynię Bożą!”. To szczyt ich pychy: chcą zawładnąć tym, co należy do Boga. Dlatego psalmista prosi, by Bóg postąpił z nimi jak niegdyś z Orebem i Zebem.

Kiedy psalm 83 odmawia się w liturgii?

W Brewiarzu 1962 w Jutrzni piątku, na końcu trzeciego nokturnu. W mszale jego wersety 19 i 14 tworzą graduał Niedzieli Sześćdziesiątnicy.