Psalm 52 (51 w Wulgacie): Co się przechwalasz ze złości?

Psalm 52 czy psalm 51?

Biblia Tysiąclecia i inne współczesne przekłady, które idą za tekstem hebrajskim, numerują ten psalm 52; Wulgata i Septuaginta, a za nimi ks. Wujek i liturgia łacińska, numerują go 51, bo łączą psalmy 9 i 10 hebrajskie w jeden. To ten sam tekst, Quid gloriaris. Wersety mają w obu wydaniach te same numery. Pełną tabelę znajdziesz na stronie Księgi Psalmów.

Tu pomyłka zdarza się często, bo najbardziej znany psalm 51 to inny psalm. Miserere, wielki psalm pokutny Dawida, to psalm 51 współczesnych Biblii i psalm 50 Wulgaty: „Zmiłuj się nade mną, Boże, według wielkiego miłosierdzia twego”. Kto szuka «psalmu 51», myśląc o Miserere, znajdzie go na tamtej stronie. Z kolei psalm 52 Wulgaty to Dixit insipiens, psalm 53 współczesnych Biblii: „Rzekł głupi w sercu swoim: «Nie masz Boga.»” (psalm 52 Wulgaty).

Psalm 52 — interpretacja

Tytuł: donos Doega (w. 1-2)

Tytuł umieszcza psalm w chwili, „kiedy przyszedł Doeg Idumejczyk i oznajmił Saulowi: «Przyszedł Dawid w dom Achimelecha.»” (w. 2). Opowiadanie znajduje się w I Księdze Królewskiej Wujka, czyli w 1 Księdze Samuela współczesnych Biblii. Dawid, uciekając przed Saulem, otrzymał od kapłana Achimelecha w Nobe chleby pokładne i miecz Goliata. Doeg, pierwszy ze sług Saula, widział to i doniósł królowi: „Widziałem syna Izaja w Nobe u Achimelecha, syna Achitoba kapłana” (1 Sm 22,9). Saul kazał wymordować kapłanów z Nobe, a wykonał to sam Doeg. Psalm jest odpowiedzią Dawida temu człowiekowi.

Portret złego człowieka (w. 3-6)

Psalm otwiera pytanie: „Co się przechwalasz ze złości, który silny jesteś w nieprawości?” (w. 3). Grzech Doega to przede wszystkim grzech języka: „Cały dzień niesprawiedliwość obmyślał język twój, jak brzytwa ostra czyniłeś zdradę” (w. 4). Nie skłamał co do faktów, ale mówił po to, by zgubić. Psalm oskarża go, że „Umiłowałeś złość raczej niż dobroć” (w. 5), i woła: „Umiłowałeś wszystkie słowa zatracenia, języku zdradliwy!” (w. 6). Donos, obmowa, słowo, które wydaje niewinnego: psalm pokazuje, że język może zabić tak samo jak miecz.

Wyrok (w. 7-9)

„Przeto Bóg zniszczy cię do końca, wyrwie cię i wypędzi cię z przybytku twego, i korzeń twój z ziemi żyjących!” (w. 7). Sprawiedliwi zobaczą to i powiedzą: „Oto człowiek, który nie miał Boga pomocnikiem swym, ale ufał mnóstwu bogactw swoich” (w. 9). Jego najgłębszą winą jest to, że szukał bezpieczeństwa poza Bogiem; donos był tylko owocem tej postawy.

Oliwka w domu Bożym (w. 10-11)

Kontrast jest zamierzony: zły zostanie wyrwany z korzeniem, sprawiedliwy jest zasadzony. Werset 10 omawiamy niżej. Ostatni werset obiecuje chwałę: „Będę cię wysławiał na wieki, żeś uczynił, i będę oczekiwał imienia twego, bo dobre to jest przed obliczem świętych twoich” (w. 11).

Psalm 52, 10: «jak oliwa rodzajna w domu Bożym»

To werset najczęściej szukany: „A ja, jak oliwa rodzajna w domu Bożym, miałem nadzieję w miłosierdziu Bożym na wieki i na wiek wieków” (w. 10). «Oliwa» oznacza u Wujka drzewo oliwne, a «rodzajna» to owocująca. Oliwka żyje bardzo długo i daje olej do światła i do namaszczenia. Sprawiedliwy nie zawdzięcza swojej siły sobie, lecz domowi Bożemu, w którym zapuścił korzenie, i miłosierdziu, w którym złożył nadzieję. Zły ufał «mnóstwu bogactw swoich», sprawiedliwy ufa «miłosierdziu Bożemu»: na tym polega cała różnica między wyrwanym a zasadzonym.

Psalm zbliża się tu do psalmu 1, gdzie sprawiedliwy „będzie jak drzewo, które zasadzone jest nad ściekaniem wód”, i do psalmu 92 (91 w Wulgacie), gdzie sprawiedliwi są „Zasadzeni w domu Pańskim”.

Ojcowie Kościoła o psalmie 52

Św. Augustyn w Objaśnieniach Psalmów widzi w Doegu Idumejczyku obraz człowieka ziemskiego, który chlubi się swoją złością i potęgą, a w Dawidzie obraz Chrystusa i Jego Kościoła, którego donosiciele prześladują, ale nie mogą wyrwać z korzeniem. Owocującą oliwką jest sam Kościół i każdy wierny w niego wszczepiony. Św. Paweł używa tego samego obrazu drzewa oliwnego dla Izraela i pogan: „ty zaś skoro byłeś płonną oliwą, jesteś w nie wszczepiony i stałeś się uczestnikiem korzeni i tłustości oliwnej” (Rz 11,17).

Psalm jest także lekcją moralną, bardzo konkretną. Ósme przykazanie zakazuje nie tylko kłamstwa, ale też obmowy i oszczerstwa, które niszczą dobre imię bliźniego; zob. Dziesięć przykazań. Doeg mówił prawdę o faktach, a jednak jego słowa były «słowami zatracenia», bo służyły złu.

Psalm 52 w liturgii z 1962 roku

W Brewiarzu Rzymskim z 1962 roku psalm 51 Wulgaty odmawia się w środę w Prymie, między psalmem 25, Judica me, Domine, a psalmem 52, z antyfoną Misericordia tua, Domine, ante oculos meos: et complacui in veritate tua. Pryma jest Godziną, którą Kościół uświęca początek pracy: ten rachunek sumienia z języka trafia na miejsce przed słowami całego dnia. Godziny dnia znajdziesz w brewiarzu.

Mszał z 1962 roku nie czyni z tego psalmu śpiewu żadnej wielkiej Mszy w roku; psalm żyje przede wszystkim w Oficjum.

Jak się modlić psalmem 52?

Rano, przed rozmowami dnia. Jako rachunek sumienia z języka: obmowa, oszczerstwo i donos są grzechami przeciw bliźniemu. Psalm dobrze łączy się z rachunkiem sumienia i z przygotowaniem do spowiedzi.

W oszczerstwie. Pasuje do tego, kto jest ofiarą niesprawiedliwego donosu albo kampanii kłamstw, by powierzył swoją sprawę Bogu, zamiast odpowiadać tą samą bronią.

Jako akt nadziei. Werset 10 możesz powtarzać osobno, jak akt strzelisty: „miałem nadzieję w miłosierdziu Bożym na wieki i na wiek wieków”.

Zakończ modlitwą Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Dlaczego psalm 52 nazywa się też psalmem 51?

Bo Wulgata i Septuaginta, za którymi idzie liturgia katolicka i ks. Wujek, w większej części Psałterza mają numer o jeden niższy niż Biblie tłumaczone z hebrajskiego. Quid gloriaris to psalm 51 Wulgaty i psalm 52 Biblii Tysiąclecia.

Czy psalm 51 to Miserere?

We współczesnych Bibliach tak: Miserere mei, Deus to psalm 51. W Wulgacie i w księgach liturgicznych Miserere jest natomiast psalmem 50, a numer 51 oznacza Quid gloriaris z tej strony.

Co mówi psalm 52, werset 10?

„A ja, jak oliwa rodzajna w domu Bożym, miałem nadzieję w miłosierdziu Bożym na wieki i na wiek wieków”. Sprawiedliwy, zakorzeniony w Bogu, trwa i przynosi owoc, podczas gdy zły zostaje wyrwany z ziemi żyjących.

Kim był Doeg z psalmu 52?

Doeg Idumejczyk był pierwszym ze sług Saula. Doniósł królowi na kapłana Achimelecha, który pomógł Dawidowi, a potem sam wymordował kapłanów z Nobe. Opowiadanie znajduje się w 1 Księdze Samuela (u Wujka I Księga Królewska), w rozdziale 22.

Kto napisał psalm 52?

Tytuł, „Na koniec; wyrozumienie. Dawidowy”, przypisuje go Dawidowi i łączy z czasem jego ucieczki przed Saulem. Tradycja przyjmuje to przypisanie; głównym autorem, jak całego Pisma, jest Duch Święty.