Psalm 54 (53 w Wulgacie): Boże, w imię twoje zbaw mię

Psalm 54 czy psalm 53?

Ten psalm ma dwa numery, zależnie od Biblii, którą otworzysz. Biblia Tysiąclecia i współczesne przekłady idą za numeracją hebrajską i nazywają go psalmem 54. Łacińska Wulgata i grecka Septuaginta, którymi posługują się brewiarz, mszał i Ojcowie, a za nimi ks. Wujek, liczą go jako psalm 53. Powód leży na początku Psałterza: Wulgata łączy w jeden psalmy 9 i 10 hebrajskie i odtąd jej numer jest o jeden niższy. To ten sam tekst, który po łacinie zaczyna się od słów Deus, in nomine tuo salvum me fac. Pełna tabela jest na stronie Księgi Psalmów.

Kto szuka «psalm 53» we współczesnej Biblii, znajdzie natomiast Dixit insipiens, „Rzekł głupi w sercu swoim: «Nie masz Boga.»”, który w Wulgacie jest psalmem 52 i powtarza niemal dosłownie psalm 14 (13 w Wulgacie).

Co do wersetów: u Wujka, jak w Wulgacie i w Biblii Tysiąclecia, tytuł zajmuje wersety 1 i 2, modlitwa zaczyna się w wersecie 3, a werset ufności, „Bo oto Bóg mi dopomaga”, ma numer 6 we wszystkich tych wydaniach. Kto szuka «psalm 54 6», znajdzie go niżej.

Psalm 54 — interpretacja

Tytuł: zdrada Zifejczyków (w. 1-2)

Tytuł wiąże psalm z chwilą, „Kiedy przyszli Zifejczycy i rzekli do Saula: «Czy się u nas nie ukrył Dawid?»” (w. 2). Opowiadanie jest w I Księdze Królewskiej, w nowszych Bibliach 1 Księdze Samuela: „I udali się Zifejczycy do Saula w Gabaa” (1 Sm 23,19). To samo doniesienie wraca w rozdziale 26 (1 Sm 26,1). Ścigany przez Saula Dawid schronił się na pustyni Zif, w Judzie, u ludzi z własnego pokolenia; i to właśnie oni go wydali. Psalm rodzi się z tej podwójnej trwogi: pościgu króla i zdrady swoich.

Okrzyk (w. 3-5)

Modlitwa zaczyna się bez wstępu: „Boże, w imię twoje zbaw mię, i w mocy twojej sądź mię!” (w. 3). Dawid nie prosi tylko o ocalenie, prosi o sąd, czyli o uznanie niewinności przez Tego, który widzi serca. Oddaje swoją sprawę Bogu, zamiast bronić jej mieczem.

Werset 4 nalega: „Boże, wysłuchaj modlitwy mojej, przyjmij w uszy słowa ust moich!” (w. 4). Potem przychodzi powód trwogi: „Albowiem obcy powstali przeciwko mnie i potężni szukali duszy mojej, a nie kładli Boga przed oczyma swymi” (w. 5). Całe zło nieprzyjaciela jest w tym jednym: działa tak, jakby Bóg nie widział. „Obcy” to paradoksalnie ludzie z jego własnego pokolenia: kto zdradza, staje się obcy.

Zwrot (w. 6-7)

Psalm zmienia się nagle. Na zewnątrz nic się nie zmieniło: Saul wciąż jest blisko, Zifejczycy już mówili. Ale wiara widzi pomoc, zanim ona przyjdzie. O tym wersecie mówimy niżej. Werset 7 prosi: „Odwróć zło na nieprzyjaciół moich i wytrać ich według prawdy twojej!” (w. 7). To nie zemsta człowieka, lecz oddanie sądu Bogu, „według prawdy twojej”: niech zło spadnie na tego, kto je uknuł, ale nie ręką Dawida.

Dziękczynienie (w. 8-9)

Psalm kończy się tak, jakby wyzwolenie już przyszło: „Dobrowolnie będę ofiarował tobie i będę wysławiał imię twoje, Panie, albowiem dobre jest” (w. 8). Imię wzywane w pierwszym wersecie zostaje uwielbione w ostatnim. „Bo ze wszelkiego utrapienia wyrwałeś mię” (w. 9): czas przeszły wyraża pewność wiary.

Psalm 54 6: „Bo oto Bóg mi dopomaga”

To serce psalmu i werset, który się z niego pamięta: „Bo oto Bóg mi dopomaga, a Pan jest obrońcą duszy mojej” (w. 6). Po łacinie Ecce enim Deus adjuvat me, et Dominus susceptor est animae meae. Susceptor to ten, kto bierze kogoś na siebie i podtrzymuje: Pan przyjmuje życie swojego wiernego i je niesie. Właśnie ten werset Kościół wybrał na introit IX niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego i na antyfonę tercji środy.

Ojcowie Kościoła: Imię, które zbawia

Św. Augustyn w Enarrationes in Psalmos słyszy w tym psalmie głos Chrystusa i Jego Ciała. Idąc za objaśnieniem imion hebrajskich znanym w jego czasach, tłumaczy, że Zifejczycy znaczą florentes, kwitnący: to ci, którzy kwitną na tym świecie jak trawa i prześladują sprawiedliwych, którzy zakwitną w świecie przyszłym. Zifejczycy wydający Dawida są więc figurą tych, którzy wydali Chrystusa, a szerzej świata, który prześladuje Kościół.

„Imię”, przez które Dawid prosi o zbawienie, nabiera w Ewangelii pełnego sensu. Św. Piotr oświadcza przed Sanhedrynem: „Nie ma bowiem innego imienia pod niebem, danego ludziom, w którym byśmy mieli być zbawieni” (Dz 4,12). Chrześcijanin, który mówi Deus, in nomine tuo salvum me fac, wzywa imienia Jezus.

Psalm należy do rodziny modlitw prześladowanego Dawida. Można go odmawiać z psalmem 3, zrodzonym z ucieczki przed Absalomem, z psalmem 27 (26 w Wulgacie) i z psalmem 70 (69 w Wulgacie), którego pierwszy werset, „Boże, wejrzyj ku wspomożeniu memu”, otwiera każdą godzinę Oficjum. Bezpośrednio po nim następuje psalm 55 (54 w Wulgacie), „Wysłuchaj, Boże, modlitwę moją”, inna modlitwa człowieka zdradzonego przez przyjaciela, z którym dzieli godzinę tercji.

Psalm 53 w liturgii 1962 roku

Tercja środy. W psałterzu brewiarza rzymskiego 1962 roku psalm 53 Wulgaty odmawia się w tercji środy, a po nim psalm 54 Wulgaty, podzielony na dwie części, z antyfoną Deus adjuvat me: et Dominus susceptor est animae meae, z wersetu 6. Tercja to godzina przedpołudnia, gdy praca trwa w najlepsze: Kościół oddaje w niej swoją sprawę Bogu. Tę godzinę znajdziesz w brewiarzu.

Pryma świąt. W większe święta, gdy w godzinach mniejszych bierze się psalmy niedzielne, psalm 53 otwiera prymę zamiast psalmu 117, przed pierwszymi częściami psalmu 118.

Pryma w dawnym brewiarzu. Przed reformą psałterza przeprowadzoną przez św. Piusa X w 1911 roku Deus, in nomine tuo otwierało prymę każdego dnia roku, przed częściami psalmu 118. Przez wieki duchowieństwo rzymskie zaczynało w ten sposób dzień pracy: prosząc o zbawienie przez imię Boże.

Ciemne Jutrznie. Wielki Tydzień daje mu miejsce poważniejsze. W jutrzni Wielkiego Piątku psalm zamyka drugi nokturn, z antyfoną Alieni insurrexerunt in me, et fortes quaesierunt animam meam, z wersetu 5: możni, którzy szukają duszy sprawiedliwego, to ci, którzy skazują Chrystusa. W jutrzni Wielkiej Soboty otwiera trzeci nokturn, z antyfoną Deus adjuvat me, et Dominus susceptor est animae meae: Chrystus w grobie zawierza się Ojcu, który Go wskrzesi.

We Mszy. W Mszale 1962 roku wersety 6 i 7 tworzą introit IX niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego, Ecce Deus adjuvat me, z wersetem 3 jako wersetem psalmu. Wersety 3 i 4 tworzą z kolei introit poniedziałku IV tygodnia Wielkiego Postu, Deus, in nomine tuo salvum me fac, a graduał poniedziałku Tygodnia Męki Pańskiej śpiewa Deus, exaudi orationem meam.

Jak się modlić psalmem 54?

W niebezpieczeństwie albo w zdradzie. To psalm kogoś, na kogo doniesiono, kogo oczerniono albo wydali swoi. Uczy oddawać własną sprawę Bogu, zamiast wymierzać sprawiedliwość samemu. Dobrze łączy się z modlitwą w trudnej sytuacji.

Rano, przed pracą. Za przykładem tercji i dawnej prymy można go odmówić na początku zajęć dnia.

W jednym zdaniu. W nagłej potrzebie wystarczy werset 3: „Boże, w imię twoje zbaw mię”. Werset 6, „Bo oto Bóg mi dopomaga”, warto zachować w pamięci na godziny trwogi.

W dziękczynieniu. Po wyzwoleniu wersety 8 i 9 stają się podziękowaniem: chwałą Imienia, które zbawiło. Kończy się go doksologią Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Dlaczego psalm 54 nazywa się też psalmem 53?

Bo Wulgata i Septuaginta, a za nimi liturgia łacińska i ks. Wujek, łączą w jeden psalmy 9 i 10 hebrajskie. Psalm 54 współczesnych Biblii, Deus, in nomine tuo, jest więc psalmem 53 Wulgaty. We współczesnych Bibliach psalm 53 to Dixit insipiens.

Co znaczy „Bo oto Bóg mi dopomaga”?

To werset 6, serce psalmu. Dawid jest wciąż w niebezpieczeństwie, ale wiara już widzi pomoc Boga. Łacińskie susceptor animae meae mówi, że Pan bierze życie swojego wiernego na siebie i je podtrzymuje.

Kim byli Zifejczycy?

To mieszkańcy Zif, miejscowości na pustyni judzkiej. Prześladowany przez Saula Dawid ukrył się u nich, a oni poszli do Saula zdradzić jego kryjówkę. Opowiadanie jest w I Księdze Królewskiej (1 Księdze Samuela), w rozdziałach 23 i 26.

Kto napisał psalm 54?

Tytuł przypisuje go Dawidowi i wiąże ze zdradą Zifejczyków. Tradycja przyjmuje to przypisanie; głównym autorem, jak całego Pisma, jest Duch Święty.

Czy psalm 54 to modlitwa o ochronę?

Tak: to modlitwa człowieka w niebezpieczeństwie, który zawierza się imieniu Bożemu, a nie własnym siłom. Nie jest formułą magiczną, tylko aktem ufności. Kościół śpiewał go co tydzień i włożył go w usta Chrystusa w Męce.

Kiedy odmawia się psalm 54?

W brewiarzu 1962 roku co środę w tercji, w prymie większych świąt, a także w Ciemnej Jutrzni Wielkiego Piątku i Wielkiej Soboty. Osobiście pasuje na poranek, na godziny niebezpieczeństwa i na dziękczynienie po każdym wyzwoleniu.