Psalm 65 (64 w Wulgacie): Tobie przystoi pieśń, Boże, na Syjonie

Psalm 65 czy psalm 64?

Ten psalm nosi numer 65 w Biblii Tysiąclecia i innych przekładach z hebrajskiego, a numer 64 w Septuagincie, Wulgacie, Brewiarzu, Mszale i w Biblii ks. Wujka. Różnica wynika stąd, że Wulgata łączy w jeden psalm hebrajskie psalmy 9 i 10. To ten sam tekst: po łacinie Te decet hymnus, Deus, in Sion. Pełna tabela obu numeracji jest na stronie Księgi Psalmów.

Kto szuka «psalmu 64» albo «psalmu 65», może trafić na sąsiada. Psalm 65 Wulgaty to inny hymn, który u ks. Wujka zaczyna się wezwaniem „Wykrzykujcie Bogu, wszystkie ziemie” – w Biblii Tysiąclecia psalm 66, w czytniku pod numerem 65. Psalm 64 Biblii Tysiąclecia to zaś psalm 63 Wulgaty, prośba o obronę przed zasadzkami złych: „Wysłuchaj, Boże, prośbę moją, gdy się modlę” (psalm 63). Numery wersetów naszego psalmu są w obu numeracjach takie same: «psalm 65 11» to werset 11 także u ks. Wujka.

Psalm 65 – interpretacja

Tytuł psalmu (w. 1)

Wulgata ma tu tytuł zaskakujący: „Na koniec. Psalm Dawidowy. Pieśń Jeremiasza i Ezechiela dla ludu przeprowadzenia, kiedy poczęli iść w drogę” (w. 1). Tekstu o Jeremiaszu i Ezechielu nie ma w hebrajskim; pochodzi z Septuaginty. Mówi on, że psalm Dawida śpiewali wygnańcy babilońscy w chwili powrotu: pieśń Syjonu stała się pieśnią ludu, który wraca do domu. Słowo «przeprowadzenie» oddaje łacińskie transmigratio, przesiedlenie, niewolę.

Chwała należna Bogu (w. 2-5)

Psalm otwierają słowa, które Kościół śpiewa w każdej Mszy za zmarłych: „Tobie przystoi pieśń, Boże, na Syjonie i tobie oddadzą ślub w Jeruzalem” (w. 2), a zaraz potem: „Wysłuchaj modlitwę moją! Do ciebie wszelkie ciało przyjdzie” (w. 3). Pierwszym powodem chwały jest przebaczenie. Grzech ciąży na ludzie, ale Bóg jest silniejszy od grzechu: „Słowa niezbożników wzięły górę nad nami, a nieprawościom naszym ty będziesz miłościw!” (w. 4).

Z przebaczenia rodzi się błogosławieństwo wybranego: „Błogosławiony, którego obrałeś i przyjąłeś: będzie mieszkał w przedsieniach twoich! Będziemy napełnieni dobrami domu twego; święty jest kościół twój” (w. 5). To werset, którego szukają ludzie wpisujący «psalm 65 5»: szczęście człowieka polega na tym, że Bóg go wybrał i przyjął do swego domu.

Bóg gór i mórz (w. 6-9)

Chwała rozszerza się na całe stworzenie. Psalmista woła do Boga: „nadziejo wszystkich krańców ziemi i na morzu daleko” (w. 6); „utwierdzasz góry mocą swoją, przepasany mocą” (w. 7); ucisza szum morza i zamęt narodów. Wszystko, co żyje między wschodem a zachodem, raduje się z Jego znaków: „wzejście poranku i wieczora rozweselisz” (w. 9).

Ziemia nawiedzona (w. 10-14)

Ostatnia część to jeden z najpiękniejszych obrazów wiejskich w Piśmie Świętym. „Nawiedziłeś ziemię i napoiłeś ją, przeobficie ją ubogaciłeś; rzeka Boża pełna jest wody” (w. 10). Bóg sam nawadnia pole: „Bruzdy jej napój, rozmnóż jej urodzaje, z kropel jej rozweseli się rodząca” (w. 11). Potem przychodzi werset o całym roku: „Błogosławić będziesz koronie roku z dobrotliwości twojej, a pola twoje będą pełne obfitości” (w. 12). Rok od siewu do żniw jest koroną, którą dobroć Boża kładzie na ziemi. Psalm kończy się śpiewem samej przyrody: wzgórza „radością […] przepaszą się”, „doliny będą obfitować zbożem; będą wykrzykiwać i pieśń śpiewać” (w. 13-14).

Najważniejsze wersety psalmu 65

• Werset 2 – „Tobie przystoi pieśń, Boże, na Syjonie” (w. 2): chwała należy się Bogu, zanim cokolwiek od Niego otrzymamy. To słowa introitu Mszy żałobnej.
• Werset 3 – „Do ciebie wszelkie ciało przyjdzie” (w. 3): zapowiedź powołania wszystkich ludów i zarazem przypomnienie, że każdy człowiek stanie przed Bogiem.
• Werset 4 – „a nieprawościom naszym ty będziesz miłościw!” (w. 4): dziękczynienie za przebaczenie, dobre po spowiedzi.
• Werset 11 – „Bruzdy jej napój, rozmnóż jej urodzaje” (w. 11): modlitwa o deszcz i o urodzaj, którą rolnik może odmawiać dosłownie.

Dwa miasta: lektura świętego Augustyna

Święty Augustyn zaczyna swój komentarz do tego psalmu, w Enarrationes in Psalmos, od nauki o dwóch miastach, którą podsunął mu tytuł. Babilon, miasto zamętu, i Jeruzalem, miasto pokoju, są tu na ziemi przemieszane; tworzą je dwie miłości – miłość świata i miłość Boga. Lud wygnania, o którym tytuł mówi: „kiedy poczęli iść w drogę”, to dusza, która zaczyna kochać Boga: powrót do Jeruzalem dokonuje się najpierw w sercu.

Ojcowie słyszeli w wersecie 3, ad te omnis caro veniet, zapowiedź powołania pogan. Chrystus wypełnia ją, gdy mówi: „A ja gdy będę podwyższony nad ziemię, pociągnę wszystko do siebie” (J 12,32). Ziemia, którą Bóg „nawiedza”, przypomina z kolei kantyk Zachariasza: „Błogosławiony Pan Bóg Izraela, że nawiedził, i uczynił odkupienie ludu swego” (Łk 1,68). Deszcz, który poi bruzdy, staje się obrazem łaski, która użyźnia duszę.

Dlaczego Kościół śpiewa ten psalm za zmarłych?

Na pierwszy rzut oka psalm o deszczu i żniwach nie jest psalmem pogrzebowym. Kościół wybrał jednak jego początek dla Mszy żałobnej z głębokiego powodu. Syjon i Jeruzalem, gdzie Bogu „przystoi pieśń”, to dla chrześcijanina przede wszystkim Jeruzalem niebieskie, ojczyzna, do której zdąża dusza po śmierci. „Ślub”, który się tam oddaje, to wypełnienie całego życia: dusza, która przeszła przez sąd, oddaje Bogu chwałę, do jakiej została stworzona.

Werset 3 nabiera wtedy mocy prośby: „Wysłuchaj modlitwę moją! Do ciebie wszelkie ciało przyjdzie” (w. 3). Wszyscy staniemy przed Bogiem; Kościół prosi, by zmarli, jeszcze oczyszczani w czyśćcu, doszli do Niego jak najprędzej. Werset 4 dopowiada, na czym opiera się ta nadzieja: nie na zasługach, lecz na miłosierdziu – „a nieprawościom naszym ty będziesz miłościw!”. A werset 5 opisuje cel: mieszkać w przedsieniach Pańskich i być nasyconym „dobrami domu twego”. Modlitwa za zmarłych, tak droga polskiej pobożności w listopadzie i w wypominkach, ma w tym psalmie swój biblijny wyraz.

Psalm 65 w liturgii 1962 roku

Laudesy środy. W psałterzu Brewiarza Rzymskiego 1962 roku psalm 64 jest drugim psalmem Laudesów środy: w zwykłym schemacie z antyfoną Te decet hymnus, Deus, in Sion, a w schemacie dni pokutnych z antyfoną Impietatibus nostris tu propitiaberis, Deus (z wersetu 4). Możesz go odmówić w brewiarzu na dziś.

Msza i Oficjum za zmarłych. W Mszale Rzymskim wersety 2 i 3 tworzą werset psalmowy introitu Mszy żałobnej: Requiem æternam dona eis, Domine: et lux perpetua luceat eis. Te decet hymnus, Deus, in Sion, et tibi reddetur votum in Jerusalem: exaudi orationem meam, ad te omnis caro veniet. Każda Msza Requiem zaczyna się więc od tego psalmu: Kościół prosi dla zmarłych o wejście do niebieskiego Jeruzalem, gdzie Bogu przystoi pieśń. Cały psalm wraca w Laudesach Oficjum za zmarłych, z antyfoną Exaudi, Domine, orationem meam: ad te omnis caro veniet. O tej modlitwie Kościoła przeczytasz w artykułach modlitwa za zmarłych i Zaduszki.

Inne Msze. Werset 2, Te decet hymnus, jest wersetem alleluja dziesiątej niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego. Werset 5, Beatus quem elegisti et assumpsisti: inhabitabit in atriis tuis, śpiewa się w Mszy św. Alojzego Gonzagi (21 czerwca), który zmarł młodo. Werset 10, Visitasti terram et inebriasti eam, jest komunią Mszy Objawienia Niepokalanej w Lourdes (11 lutego).

Jak się modlić psalmem 65

• Za zmarłych. Wersety 2-5 są modlitwą samego Kościoła za umarłych: odmawiaj je w dniu pogrzebu, w rocznicę śmierci, w listopadzie, i zakończ je, jak w Oficjum za zmarłych, słowami Wieczny odpoczynek zamiast Chwała Ojcu.
• Jako dziękczynienie za plony. Wersety 10-14 pasują do żniw, do dożynek, do deszczu po suszy; połącz je z modlitwą dziękczynną.
• Po spowiedzi. Werset 4 dziękuje za przebaczenie, które właśnie otrzymałeś.
• W środę rano, z Kościołem, w Laudesach.

Dobrze łączy się z psalmem 67 (66 w Wulgacie), który także śpiewa o ziemi wydającej swój owoc, i z psalmem 130 (129 w Wulgacie), De profundis, drugim wielkim psalmem modlitwy za zmarłych.

Często zadawane pytania

O czym jest psalm 65?

To hymn chwały ku czci Boga, który przebacza grzechy, rządzi stworzeniem i błogosławi ziemię. Przechodzi od świątyni na Syjonie do krańców świata, a potem do pól i żniw. Święty Augustyn czyta go jako powrót duszy z Babilonu do Jeruzalem, od miłości świata do miłości Boga.

Jak zaczyna się psalm 65?

U ks. Wujka, po tytule, słowami: „Tobie przystoi pieśń, Boże, na Syjonie i tobie oddadzą ślub w Jeruzalem” (w. 2). Po łacinie Te decet hymnus, Deus, in Sion. Psalm ma czternaście wersetów, licząc tytuł jako werset pierwszy.

Co mówi psalm 65 11?

Werset 11 brzmi u ks. Wujka: „Bruzdy jej napój, rozmnóż jej urodzaje, z kropel jej rozweseli się rodząca” (w. 11). To prośba o deszcz, który zmiękcza ziemię i daje wzrost zasiewom. Następny werset nazywa cały rok koroną, którą Bóg kładzie na ziemi swoją dobrocią.

Dlaczego psalm 65 łączy się z Mszą żałobną?

Bo introit Mszy za zmarłych, Requiem æternam, ma za werset psalmowy wersety 2 i 3 tego psalmu, Te decet hymnus, Deus, in Sion. Śpiewa się go w każdej Mszy Requiem Mszału Rzymskiego, a cały psalm odmawia się w Laudesach Oficjum za zmarłych.

Kto napisał psalm 65?

Tytuł przypisuje go Dawidowi i dodaje, że śpiewali go prorocy Jeremiasz i Ezechiel dla ludu wracającego z niewoli. Ta druga część tytułu pochodzi z Septuaginty i nie ma jej w tekście hebrajskim; tradycja przyjęła autorstwo Dawida, widząc w psalmie pieśń podjętą później przez wygnańców.

Kiedy psalm 65 odmawia się w brewiarzu?

W Brewiarzu Rzymskim 1962 roku w Laudesach każdej środy, jako drugi psalm tej Godziny, oraz w Laudesach Oficjum za zmarłych, zwłaszcza w Dzień Zaduszny, 2 listopada.