Psalm 66 (65 w Wulgacie): Wykrzykujcie Bogu, wszystkie ziemie

Psalm 66 czy psalm 65?

Współczesne polskie przekłady z hebrajskiego numerują ten psalm jako 66; Wulgata, Biblia ks. Wujka, Brewiarz i Mszał rzymski jako 65, ponieważ łączą w jeden psalm hebrajskie psalmy 9 i 10. To ten sam tekst, który po łacinie zaczyna się od Jubilate Deo, omnis terra. Wersety mają te same numery: «psalm 66 5» to werset 5 tej strony.

Uwaga na najczęstszą pomyłkę. Prośba Niech się Bóg zmiłuje nad nami i nam błogosławi, często podpisywana jako psalm 66 w książkach z numeracją łacińską, nie należy do tego psalmu, ale do następnego, Deus misereatur: „Niech się nad nami Bóg zmiłuje i błogosławi nam” (psalm 67 współczesnych Biblii, 66 w Wulgacie). Z kolei psalm 65 współczesnych Biblii to Te decet hymnus, „Tobie przystoi pieśń, Boże, na Syjonie” (psalm 64 Wulgaty). Pełna tablica jest na stronie Księgi Psalmów.

Psalm 66 — interpretacja

Tytuł: psalm zmartwychwstania

Wulgata, za Septuagintą, nazywa go „pieśń psalmu zmartwychwstania” (w. 1). Tego tytułu nie ma w tekście hebrajskim, ale ukierunkowuje on całą lekturę chrześcijańską: wyzwolenie, które psalm opiewa, to życie wyprowadzone ze śmierci.

Wersety 1-7: cała ziemia

Psalm zaczyna się powszechnym wezwaniem: „Wykrzykujcie Bogu, wszystkie ziemie, psalm śpiewajcie imieniu jego, dajcie cześć chwale jego!” (w. 1-2). Narody są zaproszone, by oglądać Jego dzieła: „Chodźcie, a oglądajcie dzieła Boże, straszny jest w planach nad synami człowieczymi!” (w. 5). Pierwszym z tych dzieł jest wyjście z Egiptu i wejście do ziemi obiecanej: „On obrócił morze w suchą ziemię, przez rzekę przejdą nogą; tam się będziemy weselili w nim” (w. 6). To wspomnienie Morza Czerwonego, gdy „weszli synowie Izraelowi przez pośrodek suchego morza” (Wj 14, 22), i Jordanu.

W wersecie 3 ks. Wujek pisze, że nieprzyjaciele „będą kłamać” przed Bogiem: to łacińskie mentientur tibi, wymuszony i kłamliwy hołd tych, którzy uginają się przed potęgą, nie kochając jej.

Wersety 8-12: próba ludu

Potem ton się zmienia. Bóg doświadczył swojego ludu: „Albowiem doświadczyłeś nas, Boże, wypławiłeś nas ogniem, jak pławią srebro” (w. 10). Ogień oczyszcza srebro, nie niszcząc go. Lud wyznaje: „przeszliśmy przez ogień i przez wodę ale przywiodłeś nas do ochłody” (w. 12). Łacina mówi in refrigerium: to słowo, którego Kanon rzymski używa za zmarłych, prosząc dla nich o locum refrigerii, lucis et pacis, miejsce ochłody, światła i pokoju.

Wersety 13-20: świadectwo jednego człowieka

„My” przechodzi w „ja”. Wyzwolony człowiek idzie do świątyni, by spełnić śluby złożone w ucisku: „Wnijdę do domu twego z całopaleniem, oddam ci śluby moje” (w. 13). Bierze na świadków wiernych: „Chodźcie, słuchajcie wszyscy, którzy się Boga boicie, a opowiem, jak wielkie rzeczy uczynił duszy mojej!” (w. 16). Wyznaje warunek wysłuchanej modlitwy: „Jeślibym patrzał na nieprawość w sercu moim, nie wysłuchałby Pan” (w. 18). I kończy błogosławiąc Boga, „który nie odrzucił modlitwy mojej i miłosierdzia swego ode mnie!” (w. 20).

Najważniejsze wersety psalmu 66

• Werset 1-2, wezwanie całej ziemi: „Wykrzykujcie Bogu, wszystkie ziemie, psalm śpiewajcie imieniu jego” (w. 1). Psalm zaczyna się od świata, nie od Izraela: wszystkie narody mają powód, by chwalić Boga.
• Werset 5, zaproszenie do patrzenia: „Chodźcie, a oglądajcie dzieła Boże” (w. 5). Wiara zaczyna się od uważnego spojrzenia na to, co Bóg uczynił.
• Werset 10, sens próby: „wypławiłeś nas ogniem, jak pławią srebro” (w. 10). Cierpienie, przyjęte z Bogiem, oczyszcza, a nie niszczy.
• Werset 12, cel drogi: „przeszliśmy przez ogień i przez wodę ale przywiodłeś nas do ochłody” (w. 12). Za próbą stoi odpoczynek, który Bóg przygotował.
• Werset 16, świadectwo: „a opowiem, jak wielkie rzeczy uczynił duszy mojej!” (w. 16). Wdzięczność, której się nie wypowiada, łatwo ginie; psalm uczy ją opowiadać.
• Werset 18, warunek modlitwy: „Jeślibym patrzał na nieprawość w sercu moim, nie wysłuchałby Pan” (w. 18). Bóg słucha serca, które nie trzyma się świadomie grzechu.

Psalm zmartwychwstania: lektura chrześcijańska

Ojcowie, a wśród nich św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów, przyjęli grecki tytuł jako klucz: psalm opiewa zmartwychwstanie Chrystusa, a w Nim odnowienie tych, którzy do Niego należą. Przejście przez ogień i wodę staje się przejściem Kościoła przez próby tego życia, a „ochłoda” odpoczynkiem obiecanym wybranym.

Morze zamienione w suchą ziemię jest figurą Chrztu, który św. Paweł widzi zapowiedziany w przejściu przez Morze Czerwone: ojcowie „wszyscy byli ochrzczeni w Mojżeszu, w obłoku i w morzu” (1 Kor 10, 2). Kto wychodzi z chrzcielnicy, może powiedzieć z psalmistą: „On włożył życie w duszę moją” (w. 9).

Psalm sąsiaduje duchowo z psalmem 100 (99 w Wulgacie), Jubilate Deo, który powtarza to samo wezwanie: „Wykrzykujcie Bogu, wszystka ziemio!”, i z psalmem 118 (117 w Wulgacie), wielką pieśnią paschalną.

Psalm 65 w liturgii 1962 roku

Jutrznia czwartku. W Brewiarzu rzymskim z 1962 roku psalm 65 śpiewa się w Jutrzni czwartku, w pierwszym nokturnie, podzielony na dwie części z dwiema antyfonami: Videte opera Domini, et auditam facite vocem laudis ejus (w. 1-12) i Audite, omnes qui timetis Deum, quanta fecit animæ meæ (w. 13-20). Werset nokturnu pochodzi z ostatniego wersetu psalmu: Non amovit Dominus orationem meam. R. Et misericordiam suam a me. W święto Objawienia Pańskiego psalm wraca w drugim nokturnie, z antyfoną Omnis terra adoret te, et psallat tibi: cała ziemia, która oddaje pokłon, to narody, których pierwocinami są Mędrcy. Oficjum dnia znajdziesz w brewiarzu.

Mszał. To jeden z psalmów najczęściej używanych w Mszale z 1962 roku, niemal zawsze w czasach radości:

• II niedziela po Objawieniu: introit Omnis terra adoret te, Deus (w. 4), z wersetem psalmowym Jubilate Deo, omnis terra; ofertorium Jubilate Deo, universa terra (w. 1-2 i 16);
• III niedziela po Wielkanocy: introit Jubilate Deo, omnis terra, alleluja, z wersetem 3, Dicite Deo, quam terribilia sunt opera tua; tytuł psalmu zmartwychwstania zgadza się z okresem wielkanocnym;
• IV niedziela po Wielkanocy: znowu ofertorium Jubilate Deo, universa terra;
• V niedziela po Wielkanocy: ofertorium Benedicite, gentes, Dominum, Deum nostrum (w. 8-9 i 20), które wraca też w środę IV tygodnia Wielkiego Postu.

Niedziela po niedzieli psalm towarzyszy więc radości okresu wielkanocnego.

Jak się modlić psalmem 66?

To modlitwa dziękczynienia po przebytej próbie: chorobie, żałobie, trudnościach w pracy albo w rodzinie. Wersety 10-12 mówią o sensie próby, werset 16 zaprasza, by opowiedzieć, co Bóg uczynił, werset 20 zamyka modlitwę. Możesz połączyć go z modlitwą dziękczynną albo z Te Deum.

Werset 18 jest też rachunkiem sumienia: modlitwa nie zostaje wysłuchana, jeśli serce kurczowo trzyma się grzechu. Zanim się poprosi, trzeba oczyścić intencję. Wersetem 12 można też modlić się za zmarłych, prosząc, by Bóg przyprowadził ich „do ochłody”. Zakończ, jak w Oficjum, Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

O czym jest psalm 66?

To pieśń dziękczynienia: cała ziemia jest wezwana do chwalenia Boga za Jego dzieła, a potem jeden wierny opowiada, jak Bóg go doświadczył i wyzwolił. Wulgata nazywa go psalmem zmartwychwstania, a tradycja czyta w nim przejście Chrystusa i chrześcijanina ze śmierci do życia.

Czy psalm 66 to psalm Niech się Bóg zmiłuje nad nami?

Nie. Ta prośba pochodzi z Deus misereatur, psalmu 66 w Wulgacie i w wielu księgach liturgicznych, ale 67 we współczesnych Bibliach. Psalm 66 współczesnych Biblii to ten, Jubilate Deo, omnis terra.

Co mówi psalm 66, werset 5?

„Chodźcie, a oglądajcie dzieła Boże, straszny jest w planach nad synami człowieczymi!” To zaproszenie dla wszystkich narodów, by zobaczyły, co Bóg zrobił dla swojego ludu; następny werset mówi o przejściu przez morze.

Czy psalm 66 jest psalmem dziękczynienia?

Tak. Jego druga część to dziękczynienie wysłuchanego człowieka, który idzie do świątyni spełnić śluby i opowiedzieć, co Bóg uczynił dla jego duszy. To jeden z psalmów najlepiej pasujących do podziękowania za otrzymaną łaskę.

Kto napisał psalm 66?

Tytuł nie podaje autora ani w hebrajskim, ani w Wulgacie: nazywa go tylko pieśnią i psalmem, a Wulgata dodaje „zmartwychwstania”. Jak całe Pismo, ma za głównego autora Ducha Świętego.