Psalm 100 (99 w Wulgacie): Wykrzykujcie Bogu, wszystka ziemio

Psalm 100 czy psalm 99?

Oba numery oznaczają ten sam psalm, Jubilate Deo. Biblia Tysiąclecia i inne współczesne przekłady liczą psalmy według tekstu hebrajskiego i nazywają go psalmem 100. Wulgata łacińska, grecka Septuaginta, ks. Wujek, Brewiarz i księgi chorałowe nazywają go psalmem 99, bo łączą w jeden psalmy 9 i 10 tekstu hebrajskiego; od tego miejsca prawie cały Psałterz przesuwa się o jeden numer. Pełną tabelę odpowiedniości znajdziesz na stronie Księgi Psalmów.

Kto szuka psalmu 99 we współczesnej Biblii, znajdzie inny psalm: Dominus regnavit, irascantur populi, u Wujka „Pan jest królem - niech się gniewają narody” (psalm 99 (98 w Wulgacie)).

Uwaga także na wersety. Wujek, jak Wulgata, liczy tytuł jako werset 1, dlatego wezwanie „Wykrzykujcie Bogu, wszystka ziemio!” jest u niego wersetem 2, a ostatnie zdanie psalmu wersetem 5. Szkoła czyta ten psalm zwykle w Biblii Tysiąclecia; sens jest ten sam, ale słowa przekładu z hebrajskiego są inne niż u Wujka.

Psalm 100 — interpretacja

Tytuł nazywa go po prostu „Psalm na wysławianie” (w. 1). Łacina mówi Psalmus in confessione, a hebrajski precyzuje: na dziękczynienie, czyli na ofiarę dziękczynną składaną w Świątyni. Można sobie wyobrazić procesję, która wstępuje do sanktuarium i zatrzymuje się przed bramami, gdzie kantor rzuca wezwanie. Po tytule psalm liczy u Wujka tylko cztery wersety, a mieści w nich wszystko, co istotne w modlitwie: wezwanie, podstawę, wejście i powód.

Wezwanie: służyć z weselem (w. 2)

„Wykrzykujcie Bogu, wszystka ziemio! Służcie Panu z weselem! Wchodźcie przed oblicze jego z radością!” (w. 2). Trzy tryby rozkazujące i wszystkie trzy radosne. Łacińskie jubilate oznacza okrzyk radości, który wykracza poza słowa. Najbardziej zaskakuje drugi: servite Domino in laetitia. Służba Boża nie jest ciężarem przyjmowanym z rezygnacją, lecz samym źródłem radości. Wezwanie skierowane jest do całej ziemi, „wszystka ziemio”, a więc nie tylko do Izraela, ale do wszystkich narodów.

Podstawa: on nas uczynił (w. 3)

„Wiedzcie, iż Pan jest Bogiem, on nas uczynił, a nie my sami siebie; myśmy lud jego i owce pastwiska jego” (w. 3). Środkiem psalmu jest akt poznania: scitote, wiedzcie. Radość opiera się na prawdzie, że jesteśmy stworzeniami. Wulgata czyta ipse fecit nos, et non ipsi nos; tekst hebrajski można odczytać tak samo albo jako «on nas uczynił i do niego należymy». Oba odczytania mówią o tej samej szczęśliwej zależności: nikt nie dał sobie życia sam, dlatego nikt nie jest panem samego siebie jak swojej rzeczy.

Zaraz potem pojawia się obraz pasterski: lud i owce. Ten, kto uczynił stado, prowadzi je i karmi. To Bóg psalmu 23 (22 w Wulgacie), „Pan mną rządzi”, i Bóg wezwania Venite, którym codziennie zaczyna się Jutrznia: „my ludem pastwiska jego i owcami ręki jego” (Ps 94 [95],7).

Wejście w bramy (w. 4)

„Wchodźcie w bramy jego z wychwalaniem, do przedsieni jego z pieśniami: wysławiajcie go, chwalcie imię jego” (w. 4). Procesja dochodzi do celu: przechodzi przez bramy i dziedzińce. Łacina mówi in confessione i in hymnis: do Boga wchodzi się z dziękczynieniem, tak jak wchodzi się do domu dobroczyńcy, dziękując mu. Dla chrześcijanina te bramy to drzwi kościoła, do którego wchodzi na Mszę, a na końcu drogi bramy niebieskiego Jeruzalem.

Powód radości (w. 5)

„bo słodki jest Pan, na wieki miłosierdzie jego, i od pokolenia w pokolenie prawda jego!” (w. 5). Psalm kończy się słowem „bo”. Chwała opiera się na trzech przymiotach Boga: Jego słodyczy (suavis), Jego miłosierdziu, które się nie wyczerpuje, i Jego prawdzie, czyli wierności obietnicom, która przechodzi przez pokolenia. Radość, do której wzywa werset 2, nie jest więc uczuciem, które trzeba w sobie wytworzyć; jest rozumną odpowiedzią na to, kim jest Bóg.

Relacja Boga i człowieka w psalmie 100

To pytanie często pojawia się w szkole i psalm odpowiada na nie jasno. Bóg jest Stwórcą, człowiek jest stworzeniem („on nas uczynił, a nie my sami siebie”). Bóg jest Pasterzem, ludzie są Jego ludem i owcami. Bóg jest Panem, któremu się służy, ale ta służba jest „z weselem”. Wreszcie Bóg jest dobry, miłosierny i wierny, a człowiek odpowiada Mu dziękczynieniem i chwałą. Relacja nie opiera się na strachu ani na interesie, lecz na zależności przyjętej z radością.

Psalm nie zwraca się do jednego człowieka, lecz do całej ziemi. Już w Starym Testamencie zapowiada, że wszystkie narody zostaną wezwane do jednego ludu Bożego, co spełni się w Kościele.

Budowa psalmu i środki wyrazu

Psalm jest krótki i zbudowany bardzo przejrzyście, w dwóch ruchach. Każdy zaczyna się od wezwań, a kończy uzasadnieniem:

1. Wezwanie (w. 2): wykrzykujcie, służcie, wchodźcie.
2. Uzasadnienie (w. 3): wiedzcie, że Pan jest Bogiem i że nas uczynił.
3. Ponowne wezwanie (w. 4): wchodźcie w bramy, wysławiajcie, chwalcie.
4. Ponowne uzasadnienie (w. 5): bo Pan jest słodki, miłosierny i wierny.

Uczniowie, którzy pytają o środki stylistyczne, znajdą tu te, które psalm naprawdę ma: apostrofę do całej ziemi, szereg trybów rozkazujących, paralelizm, czyli powtórzenie tej samej myśli innymi słowami (bramy i przedsienie, wychwalanie i pieśni), typowy dla poezji hebrajskiej, oraz metaforę ludu jako owiec pastwiska. Jeśli porównujesz go z psalmem 130 (129 w Wulgacie), De profundis, zobaczysz dwie postawy wobec Boga: tam wołanie grzesznika z głębokości, tu radosną chwałę stworzenia; w obu podstawą jest miłosierdzie Boże.

Ojcowie Kościoła o psalmie 100

Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów długo zatrzymuje się nad słowem jubilate. Wyjaśnia, że jubilacja to to, co robią żniwiarze i winobrańcy, gdy ogarnia ich radość: zaczynają śpiewać słowami, a gdy słowa już nie wystarczają, wydobywają z siebie śpiew bez słów. Tak jest z Bogiem, którego żadne słowo nie wyrazi: skoro nie można Go ani przemilczeć, ani wypowiedzieć, pozostaje jubilacja. Chorał gregoriański do dziś nazywa jubilus długą melodię rozciągniętą na ostatniej sylabie Alleluja.

Werset 3 trafił na jedną z najsłynniejszych stron Wyznań. W Ostii, niedługo przed śmiercią św. Moniki, Augustyn i jego matka wyobrażają sobie wszystkie stworzenia, które mówią, że nie uczyniły się same, lecz uczynił je Ten, który trwa na wieki, a potem milkną, by mówił sam Bóg. To non ipsi nos psalmu, które stało się kontemplacją.

Tradycja rozpoznała w Pasterzu psalmu Chrystusa, który mówi: „Jam jest pasterz dobry, i znam moje, i znają mię moje” (J 10,14). Cała ziemia wezwana w wersecie 2 to Kościół zgromadzony ze wszystkich narodów.

Psalm 99 w liturgii 1962 roku

Laudesy niedzielne. Brewiarz rzymski z 1962 roku śpiewa go w Laudesach niedzielnych, w zwykłym układzie, zaraz po psalmie 92 [93], Dominus regnavit, z antyfoną Jubilate Deo omnis terra, alleluja. Po nim następują psalm 63 (62 w Wulgacie), Deus, Deus meus, kantyk trzech młodzieńców i psalm 148, Laudate Dominum de caelis. Ponieważ święta biorą w Laudesach psalmy niedzielne, Jubilate rozbrzmiewa także rano we wszystkie większe uroczystości. Ten sam psalm stał w Laudesach niedzielnych już przed reformą św. Piusa X.

W niedziele od Siedemdziesiątnicy do Niedzieli Palmowej Laudesy idą natomiast drugim, pokutnym układem: Jubilate ustępuje miejsca psalmowi 117, a Miserere zajmuje miejsce Dominus regnavit. Godzinę dnia możesz odmówić w brewiarzu.

Msza święta. Mszał z 1962 roku śpiewa pierwsze wersety psalmu w kilku miejscach. Jubilate Deo, omnis terra to Traktus niedzieli Quinquagesima, ostatniej przed Popielcem, i Ofertorium poniedziałku IV tygodnia Wielkiego Postu. W Mszy In excelso throno, którą w 1962 roku odprawia się w dni powszednie pierwszego tygodnia po Objawieniu Pańskim (niedzielę zajmuje święto Świętej Rodziny), psalm daje werset introitu, werset Alleluja i Ofertorium.

Jak się modlić psalmem 100?

W niedzielę rano, jak Kościół, by wejść w dzień Pański z chwałą. To również dobra modlitwa poranna w dni powszednie.

Wchodząc do kościoła. Możesz powiedzieć werset 4 na progu: przechodzisz przez bramy Boga, dziękując Mu.

W dziękczynieniu po otrzymanej łasce, obok modlitwy dziękczynnej. Werset 5 podaje powód wdzięczności: miłosierdzie Boże trwa na wieki.

W zmęczeniu obowiązkiem, gdy służba Boża wydaje się ciężka: servite Domino in laetitia przypomina, że ta służba jest radością, bo służy się Temu, który nas uczynił.

Na końcu dodaj Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Dlaczego psalm 100 nazywa się też psalmem 99?

Bo Wulgata i Septuaginta, za którymi idą liturgia łacińska i ks. Wujek, łączą w jeden psalmy 9 i 10 tekstu hebrajskiego. Psalm 100 Biblii Tysiąclecia, Jubilate Deo, to więc psalm 99 Wulgaty. Psalm 99 Biblii Tysiąclecia to natomiast Dominus regnavit, w Wulgacie 98.

Jak brzmi psalm 100 po łacinie?

Zaczyna się od słów Jubilate Deo, omnis terra; servite Domino in laetitia. Introite in conspectu ejus in exsultatione. Pełny tekst Wulgaty znajdziesz na tej stronie obok przekładu Wujka, werset po wersecie.

O czym jest psalm 100? Krótkie streszczenie

Psalm wzywa całą ziemię, by z radością służyła Bogu i weszła do Jego Świątyni z dziękczynieniem. Podaje dwa powody: Bóg nas stworzył i jesteśmy Jego ludem, Jego owcami; Bóg jest dobry, Jego miłosierdzie i wierność trwają na wieki.

Co znaczy „Służcie Panu z weselem”?

To wezwanie z wersetu 2, servite Domino in laetitia. Służba Boża nie jest niewolą, lecz wolnością stworzenia, które wie, że jest kochane. Radość nie jest warunkiem służenia Bogu; rodzi się z tej służby.

Kto napisał psalm 100?

Tytuł nie podaje autora; mówi tylko, że to psalm na wysławianie, czyli na dziękczynienie. Śpiewano go prawdopodobnie przy wejściu do Świątyni z ofiarami dziękczynnymi. Ludzki autor jest nieznany; głównym autorem, jak całego Pisma, jest Duch Święty.

Kiedy odmawia się psalm 100 w liturgii?

W Brewiarzu z 1962 roku w każdą niedzielę w Laudesach, poza okresem od Siedemdziesiątnicy do Niedzieli Palmowej, i w Laudesach świąt. W Mszale jest Traktusem niedzieli Quinquagesima. Prywatnie dobrze pasuje do modlitwy porannej, do wejścia do kościoła i do każdego dziękczynienia.