Psalm 101 (100 w Wulgacie): Miłosierdzie i sąd będę śpiewał tobie, Panie

Psalm 101 czy psalm 100?

Biblia Tysiąclecia i inne współczesne przekłady, idące za tekstem hebrajskim, liczą ten psalm jako 101; Wulgata, liturgia i Biblia ks. Wujka liczą go jako 100, ponieważ łączą w jeden psalm hebrajskie psalmy 9 i 10. To ten sam tekst, Misericordiam et judicium. Wersety mają w obu numeracjach te same numery: «psalm 101, 3» to werset 3 na tej stronie.

Dwaj sąsiedzi łatwo wprowadzają tu w błąd:

• psalm 100 współczesnych Biblii to Jubilate Deo, „Wykrzykujcie Bogu, wszystka ziemio! Służcie Panu z weselem!” (Ps 99, 2), który w Wulgacie jest psalmem 99;
• psalm 101 Wulgaty to modlitwa ubogiego, Domine, exaudi orationem meam, jeden z siedmiu psalmów pokutnych, który zaczyna się od słów „Modlitwa ubogiego, kiedy jest w ucisku” (Ps 101, 1) i który współczesne Biblie numerują jako 102.

Pełna tabela obu numeracji jest na stronie Księgi Psalmów.

Psalm 101 — interpretacja

Tytuł przypisuje psalm samemu Dawidowi: „Psalm Dawidowy” (w. 1). To psalm królewski jedyny w swoim rodzaju: nie modlitwa za króla, tylko reguła postępowania, którą król nakłada sam sobie przed Bogiem. Można go czytać jak lustro podsunięte każdemu, kto sprawuje jakąkolwiek władzę.

Program (w. 1-2)

„Miłosierdzie i sąd będę śpiewał tobie, Panie” (w. 1). To dwie cnoty dobrego rządzenia, a król opiewa je, zanim zacznie je praktykować. Chce być „roztropnym […] na drodze niepokalanej” (w. 2), a pierwsze wymaganie dotyczy jego samego: „Chodziłem w niewinności serca mego pośród domu mego”. Świętość publiczna zaczyna się w życiu prywatnym, w czterech ścianach domu. Pośród tych postanowień pada nieoczekiwane zdanie, po łacinie pytanie: quando venies ad me?, „kiedy przyjdziesz do mnie”. Niektórzy komentatorzy zestawiają je ze słowami Dawida, gdy miał przyjąć arkę: „Jakże wnijdzie do mnie skrzynia Pańska?” (2 Sm 6, 9, u Wujka II Księga Królewska).

Straż serca i oczu (w. 3-4)

„Nie kładłem przed oczy swe niesprawiedliwej rzeczy, czyniących przewrotność miałem w nienawiści” (w. 3). To straż wzroku: król nie stawiał przed oczami niczego, co niesprawiedliwe. I trzyma zło z daleka: „Nie przylgnęło do mnie serce przewrotne, odstępującego ode mnie człowieka złego nie znałem” (w. 3-4).

Wybór otoczenia (w. 5-7)

Król ocenia swoich doradców. Nie toleruje oszczercy: „Kto uwłacza potajemnie bliźniemu swemu, tego prześladowałem” (w. 5); nie zasiada do stołu z człowiekiem „pysznego oka i nienasyconego serca”. Szuka natomiast ludzi prawych: „Oczy moje zwrócone są ku wiernym na ziemi, aby siadali ze mną; chodzący drogą niepokalaną, ten mi służył” (w. 6). I ustala regułę swojego domu: „Nie będzie mieszkał wpośród domu mego, kto postępuje pysznie” (w. 7). Pismo dobrze zna to prawo: „Władca, który rad słucha słów kłamliwych, wszystkich sług ma bezbożnych” (Prz 29, 12).

Sprawiedliwość każdego ranka (w. 8)

Psalm kończy się obrazem króla, który od świtu sądził w bramie miasta: „Co rano traciłem wszystkich grzeszników w ziemi, aby wykorzenić z miasta Pańskiego wszystkich czyniących nieprawość” (w. 8). Surowość tego wersetu dotyczy urzędu sędziego w Izraelu; w lekturze duchowej to codzienna walka z grzechem we własnym sercu, które ma być miastem Pańskim.

Najważniejsze wersety psalmu 101

• Psalm 101, 1: miłosierdzie i sąd, dwie cnoty, bez których nie ma dobrej władzy.
• Psalm 101, 2: niewinność serca „pośród domu mego”, czyli najpierw w rodzinie.
• Psalm 101, 3: „Nie kładłem przed oczy swe niesprawiedliwej rzeczy”, werset o straży oczu, bardzo aktualny w epoce ekranów.
• Psalm 101, 5: odrzucenie potajemnej obmowy.
• Psalm 101, 6: wybór ludzi wiernych na doradców.

Lektura Ojców

Święty Augustyn w Enarrationes in Psalmos zatrzymuje się przy pierwszym wersecie i kolejności jego dwóch słów: najpierw miłosierdzie, potem sąd. Widzi w nich dwa czasy dziejów zbawienia: teraz jest czas miłosierdzia, w którym Bóg czeka i przebacza; potem przyjdzie czas sądu, w którym odda każdemu według jego uczynków. Kto dziś opiewa miłosierdzie, przygotowuje się, by jutro nie lękać się sądu.

Żaden król Izraela nie był doskonałym królem z tego psalmu, nawet Dawid. Ojcowie rozpoznali w nim więc Chrystusa, jedynego Króla bez skazy, który oczyszcza swoje miasto, Kościół, i który w dniu ostatecznym „usiądzie na stolicy majestatu swego” (Mt 25, 31), by oddzielić sprawiedliwych od niegodziwych. Ten sam ideał sprawiedliwego, który chodzi bez skazy, znajdziesz w psalmie 15 (14 w Wulgacie), Domine, quis habitabit, a postać króla według Boga w psalmie 72 (71 w Wulgacie): „Boże, daj sąd twój królowi, a sprawiedliwość twoją synowi królewskiemu”.

Psalm 101 w liturgii 1962 roku

W Brewiarzu rzymskim z 1962 roku psalm 100 Wulgaty śpiewa się w Laudesach środy, jako trzeci psalm, zarówno w zwykłym układzie, jak i w układzie okresów pokutnych. W pierwszym następuje po psalmie 97 (96 w Wulgacie), Dominus regnavit, i psalmie 65 (64 w Wulgacie), Te decet hymnus, z antyfoną Tibi, Domine, psallam, et intelligam in via immaculata; w drugim po Miserere i Te decet hymnus, z antyfoną In innocentia cordis mei perambulabo, Domine. Oficjum uczyniło w ten sposób swoim werset 8: rano, przed każdym innym dziełem, odnawia się postanowienie chodzenia w niewinności. Te Laudesy możesz odmówić w brewiarzu na dziś; budowę Oficjum wyjaśnia artykuł o Liturgii Godzin i Brewiarzu z 1962 roku.

Jak się modlić psalmem 101?

• Na początku dnia, jako postanowieniem: strzec oczu, języka i towarzystwa.
• Dla tych, którzy sprawują władzę: rodziców, przełożonych, pracodawców, rządzących. To ich rachunek sumienia: jak traktuję tych, którzy ode mnie zależą? kogo słucham? komu pozwalam źle mówić o innych? Psalm uczy w praktyce cnót kardynalnych, zwłaszcza roztropności i sprawiedliwości.
• Przeciw obmowie. Werset 5 przypomina, że potajemny oszczerca nie ma miejsca przy stole sprawiedliwego króla. Święty Jakub mówi to samo: „Nie uwłaczajcie jeden drugiemu, bracia” (Jk 4, 11).
• Za własny dom, aby chodzono w nim „w niewinności serca”.

Zakończ modlitwą Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Dlaczego psalm 101 ma też numer 100?

Bo Wulgata i Septuaginta łączą w jeden psalm hebrajskie psalmy 9 i 10. Psalm 101 Biblii Tysiąclecia to więc psalm 100 Wulgaty i Biblii ks. Wujka, Misericordiam et judicium.

O czym jest psalm 101?

To reguła życia króla, który chce rządzić według Boga: osobista prawość, odrzucenie obmowy i pychy, wybór wiernych doradców, sprawiedliwość wymierzana każdego ranka. Tradycja widzi w nim także portret Chrystusa, sprawiedliwego Króla i Sędziego.

Co mówi werset 3 psalmu 101?

U Wujka: „Nie kładłem przed oczy swe niesprawiedliwej rzeczy, czyniących przewrotność miałem w nienawiści”. Łacina, Non proponebam ante oculos meos rem injustam, kładzie nacisk na spojrzenie: sprawiedliwy nie zatrzymuje oczu na złu.

Kto napisał psalm 101?

Tytuł brzmi „Psalm Dawidowy”, a tradycja przyjmuje go jako postanowienie króla Dawida dotyczące jego rządów. Głównym autorem jest Duch Święty.

Czy psalm 101 to psalm pokutny?

Nie w Biblii Tysiąclecia. Psalm pokutny Domine, exaudi orationem meam ma numer 101 w Wulgacie i u Wujka, ale 102 we współczesnych Bibliach. Psalm 101 współczesnych Biblii to Misericordiam et judicium, przedstawiony na tej stronie.

Kiedy odmawia się psalm 101?

W Brewiarzu rzymskim z 1962 roku w każdą środę w Laudesach, porannej Godzinie Oficjum, jako trzeci psalm. Pasuje do porannego postanowienia i do rachunku sumienia tych, którzy odpowiadają za innych.