Psalm 97 (96 w Wulgacie): Pan króluje, niech się raduje ziemia

Psalm 97 czy psalm 96?

Biblia Tysiąclecia i inne nowsze przekłady, które idą za numeracją hebrajską, liczą ten psalm jako 97; Wulgata, ks. Wujek i księgi liturgiczne jako 96, bo łączą w jeden hebrajskie psalmy 9 i 10. To ten sam tekst, po łacinie zaczynający się od słów Dominus regnavit, exsultet terra. Wersety mają te same numery: szukany «psalm 97 10» to werset 10 tej strony.

Podwójna numeracja wywołuje tu częste nieporozumienie. W dawnych mszalikach i w łacińskich księgach «psalm 97» to psalm następny, Cantate Domino… quia mirabilia fecit, psalm Bożego Narodzenia: „Śpiewajcie Panu pieśń nową, bo uczynił dziwy” (Ps 97 (98), 1). W nowszych Bibliach jest to psalm 98. W skrócie:

• psalm 97 (hebr.) = psalm 96 (Wulgata): Dominus regnavit, exsultet terra, ta strona;
• psalm 98 (hebr.) = psalm 97 (Wulgata): Cantate Domino, pieśń nowa o cudach Boga.

Pełna tabela jest na stronie Księgi Psalmów.

Psalm 97 — interpretacja

Łaciński tytuł, którego nie ma w hebrajskim, przypisuje psalm Dawidowi: „Dawidowy. Kiedy ziemia jego była przywrócona” (w. 1). To teofania: Bóg ukazuje się jak na Synaju, a całe stworzenie odpowiada na Jego obecność. Psalm idzie prostą drogą, od lęku do radości.

Przyjście Króla (w. 1-6)

Pierwszy okrzyk nadaje ton: „Pan króluje, niech się raduje ziemia, niech się weselą wyspy mnogie!” (w. 1). Wyspy to dla Izraelity dalekie ziemie za morzem: królestwo Boże nie ma granic. Zaraz scena ciemnieje: „Obłok i mgła wokoło niego, sprawiedliwość i sąd utwierdzeniem stolicy jego” (w. 2). Obłok zakrywa i zarazem objawia: Boga nie widać, ale wiadomo, że jest i że Jego tron opiera się na sprawiedliwości. Tak było na Synaju, gdy „wszystka góra Synaj dymiła się, przeto iż był Pan zstąpił na nią w ogniu” (Wj 19, 18).

Następują znaki burzy i ognia: „Ogień przed nim pójdzie i spali wokoło nieprzyjaciół jego. Oświeciły błyskawice jego okrąg ziemi; ujrzała i zadrżała ziemia” (w. 3-4). I obraz, który zostaje w pamięci: „Góry jak wosk rozpłynęły się przed obliczem Pańskim” (w. 5). To, co na świecie wydaje się najtrwalsze, nie wytrzymuje Jego obecności. Cały wszechświat jest tego świadkiem: „Oznajmiły niebiosa sprawiedliwość jego i oglądali wszyscy ludzie chwałę jego” (w. 6).

Zawstydzenie bałwanów (w. 7-9)

Obecność prawdziwego Boga obala fałszywych: „Niech będą zawstydzeni wszyscy kłaniający się rzeźbie i którzy się chlubią bałwanami swoimi!” (w. 7). Ten sam werset kieruje rozkaz do nieba: „Kłaniajcie się mu, wszyscy aniołowie jego!”. Syjon natomiast się raduje, bo ten sąd jest jego wyzwoleniem: „Usłyszał i uweselił się Syjon” (w. 8), „bardzo wywyższony jesteś ponad wszystkie bogi” (w. 9).

Psalm 97, 10-12: światło sprawiedliwych

Ostatni ruch zwraca się do wiernych i wyciąga z całości naukę: „Którzy miłujecie Pana, miejcie w nienawiści zło, strzeże Pan dusz świętych swoich, wyrwie je z ręki grzesznika” (w. 10). To szukany werset 10. Nie można kochać sprawiedliwego Króla i pozostać pobłażliwym wobec niesprawiedliwości; św. Paweł powie krótko: „Nienawidźcie zła, lgnijcie do dobrego” (Rz 12, 9). Ale werset nie kończy się na wymaganiu: daje też obietnicę, że Pan strzeże dusz tych, którzy Go kochają.

Nagroda jest opisana jak świt: „Światłość wzeszła sprawiedliwemu, a wesele ludziom prawego serca” (w. 11). Psalm kończy się zaproszeniem: „Weselcie się sprawiedliwi w Panu i wysławiajcie świętą pamięć jego!” (w. 12).

Najważniejsze wersety psalmu 97

• Psalm 97, 1 — „Pan króluje, niech się raduje ziemia, niech się weselą wyspy mnogie!” (w. 1).
• Psalm 97, 2 — „Obłok i mgła wokoło niego, sprawiedliwość i sąd utwierdzeniem stolicy jego” (w. 2).
• Psalm 97, 5 — „Góry jak wosk rozpłynęły się przed obliczem Pańskim” (w. 5).
• Psalm 97, 7 — „Kłaniajcie się mu, wszyscy aniołowie jego!” (w. 7): werset Objawienia Pańskiego.
• Psalm 97, 10 — „Którzy miłujecie Pana, miejcie w nienawiści zło” (w. 10).
• Psalm 97, 11 — „Światłość wzeszła sprawiedliwemu” (w. 11).

Aniołowie kłaniają się Synowi

List do Hebrajczyków, by pokazać, że Chrystus przewyższa aniołów, pisze: „I gdy znowu wprowadza Pierworodnego na okrąg ziemi, mówi: «I niech mu się kłaniają wszyscy aniołowie boży»” (Hbr 1, 6). Komentatorzy rozpoznają w tym werset 7 naszego psalmu albo pieśń Mojżesza z Księgi Powtórzonego Prawa w wersji Septuaginty, która mówi prawie to samo. Tak czy inaczej, Król, którego przyjście psalm zapowiada, to wcielony Syn, a tradycja przeniosła ten psalm do Bożego Narodzenia i do Objawienia Pańskiego.

Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów odnosi łaciński tytuł, „Kiedy ziemia jego była przywrócona”, do zmartwychwstania: ziemią Chrystusa jest ciało, które przyjął od nas i które zostaje Mu zwrócone, uwielbione, w poranek wielkanocny. Od tej chwili zaczyna się Jego królowanie, a „wyspy mnogie” to Kościoły założone za morzami. Światłość, która wzeszła sprawiedliwemu, to Chrystus, słońce sprawiedliwości zapowiedziane przez Malachiasza: „I wzejdzie wam, bojącym się imienia mego, słońce sprawiedliwości” (Ml 4, 2; w Biblii Tysiąclecia Ml 3, 20).

To samo królowanie opiewają sąsiednie psalmy zaczynające się od Dominus regnavit: psalm 93 (92 w Wulgacie) i psalm 99 (98 w Wulgacie). O posłudze aniołów przeczytasz w modlitwie do Anioła Stróża.

Psalm 97 w liturgii 1962 roku

Środowe Laudesy. W Brewiarzu rzymskim z 1962 roku psalm 96 Wulgaty otwiera Laudesy w środę w układzie zwykłym, z antyfoną Dominus regnavit, exsultet terra. W czasach pokuty, gdy Laudesy zaczynają się od Miserere, przechodzi na Prymę tego samego dnia. To psalm światła, który pasuje do świtu: „Światłość wzeszła sprawiedliwemu”. Znajdziesz go w brewiarzu.

Jutrznia wielu świąt. Niewiele psalmów wraca tak często w Jutrzni świąt. W Objawienie Pańskie antyfona śpiewa Adorate Deum, alleluja: omnes Angeli ejus, alleluja; we Wniebowstąpienie Nimis exaltatus est, alleluja: super omnes deos; w święto Aniołów Stróżów, 2 października, Adorate Dominum, omnes Angeli ejus: audivit, et laetata est Sion; we Wszystkich Świętych, z wersetu 10, Qui diligitis Dominum, laetamini in Domino. W Przemienienie Pańskie i we wspólnym Oficjum o Apostołach psalm ma antyfonę z wersetu 11, Lux orta est justo.

We Mszy. W Mszale z 1962 roku introit III niedzieli po Objawieniu, powtarzany w kolejnych niedzielach aż do VI, to werset 7: Adorate Deum, omnes Angeli ejus, z wersetem 1 jako psalmem; werset 1, Dominus regnavit, exsultet terra: laetentur insulae multae, wraca w wersecie alleluja. „Wyspy” z psalmu to narody powołane do wiary, które Objawienie Pańskie zaczęło gromadzić.

Jak się modlić psalmem 97?

• Rano. Werset 11 czyni z niego modlitwę przebudzenia: proś, by światło Chrystusa wzeszło nad twoim dniem.
• W zamęcie świata. Obłok i mgła z wersetu 2 nie przeszkadzają, by tron Boga opierał się na sprawiedliwości: psalm uczy wierzyć w królestwo Boże, gdy się go nie widzi.
• By oderwać się od bożków. Werset 7 zaprasza do rachunku sumienia z tego, czym się chlubisz: pieniądze, opinia, sukces.
• Razem z aniołami. Przyłącz się do ich adoracji, powtarzając „Kłaniajcie się mu, wszyscy aniołowie jego!”, zwłaszcza w okresie Bożego Narodzenia i Objawienia.

Zakończ słowami Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Dlaczego psalm 97 nazywa się też psalmem 96?

Bo Wulgata i Septuaginta, a za nimi liturgia, łączą hebrajskie psalmy 9 i 10. Psalm 97 nowszych Biblii to więc psalm 96 Wulgaty, Dominus regnavit, exsultet terra, z tymi samymi numerami wersetów.

Co mówi psalm 97, werset 10?

U ks. Wujka: „Którzy miłujecie Pana, miejcie w nienawiści zło, strzeże Pan dusz świętych swoich, wyrwie je z ręki grzesznika”. Miłość Boga wymaga zerwania ze złem, a Bóg w zamian strzeże dusz tych, którzy Go kochają.

Co znaczy „Obłok i mgła wokoło niego”?

To werset 2. Obłok przypomina Synaj: Bóg pozostaje ukryty, ale Jego tron opiera się na sprawiedliwości i sądzie. Nie widzimy Boga, ale możemy ufać, że rządzi sprawiedliwie.

O czym jest psalm 97?

Opiewa przyjście Boga Króla, przed którym drży stworzenie, a bałwany zostają zawstydzone, i zaprasza sprawiedliwych do radości. Nowy Testament odnosi go do Chrystusa, któremu kłaniają się aniołowie.

Kto napisał psalm 97?

Tytuł Wulgaty przypisuje go Dawidowi, „Kiedy ziemia jego była przywrócona”; tekst hebrajski nie ma tytułu. Tradycja przyjmuje to przypisanie, a głównym autorem, jak całego Pisma, jest Duch Święty.

Kiedy Kościół odmawia psalm 97?

W Brewiarzu rzymskim z 1962 roku w środę na Laudesach, a w wielu świętach na Jutrzni: w Objawienie Pańskie, we Wniebowstąpienie, w święto Aniołów Stróżów i we Wszystkich Świętych.