Psalm 98 (97 w Wulgacie): Śpiewajcie Panu pieśń nową, bo uczynił dziwy

Psalm 98 czy psalm 97?

Biblia Tysiąclecia i inne nowsze przekłady, które idą za tekstem hebrajskim, liczą ten psalm jako psalm 98; Wulgata, liturgia i ks. Wujek jako psalm 97, bo łączą w jeden hebrajskie psalmy 9 i 10. Wersety mają tę samą numerację: ks. Wujek włącza krótki tytuł do wersetu 1, więc szukane «psalm 98 4» i «psalm 98 6» to werset 4 i werset 6 tej strony. Pełna tabela jest na stronie Księgi Psalmów.

Trzy uwagi oszczędzą najczęstszych pomyłek:

• psalm 98 (hebr.) = psalm 97 (Wulgata): Cantate Domino… quia mirabilia fecit, omówiony na tej stronie;
• psalm 99 (hebr.) = psalm 98 (Wulgata): Dominus regnavit, irascantur populi, „Pan jest królem - niech się gniewają narody”, który kontynuuje intronizację Króla;
• psalm 96 (95 w Wulgacie) zaczyna się od tego samego wezwania: „Śpiewajcie Panu pieśń nową, śpiewajcie Panu, wszystka ziemio!”.

Psalm 98 — interpretacja

Tytuł jest krótki: „Psalm Dawidowy” (w. 1). To psalm zwycięstwa: stwierdza, że Bóg zadziałał, i wzywa wszechświat, by Go oklaskiwał. Trzy kręgi uwielbienia rozszerzają się jeden po drugim.

Izrael śpiewa o zbawieniu (w. 1-3)

„Śpiewajcie Panu pieśń nową, bo uczynił dziwy; wspomogła go prawica jego i ramię święte jego!” (w. 1). Pieśń jest nowa, bo nowe jest dzieło: Bóg walczył sam i zwyciężył. To zwycięstwo nie jest ukryte: „Objawił Pan zbawienie swoje, przed oczyma pogan ukazał sprawiedliwość swoją” (w. 2). Powodem jest wierność, a skutek obejmuje wszystkich: „Wspomniał na miłosierdzie swoje i na prawdę swą domowi Izraela. Oglądały wszystkie krańce ziemi zbawienie Boga naszego” (w. 3). Izajasz mówi to samo prawie tymi słowami: „Zgotował Pan ramię święte swoje przed oczyma wszystkich narodów; i ujrzą wszystkie krańce ziemi zbawienie Boga naszego” (Iz 52, 10).

Cała ziemia gra (w. 4-6)

Drugi krąg to krąg narodów: „Wykrzykujcie Panu, wszystka ziemio! Śpiewajcie i weselcie się i grajcie!” (w. 4). To szukany werset 4: nie wezwanie do cichego podziwu, lecz do głośnej radości. Cytra, puzony i kornety, czyli trąby i róg, to instrumenty świąt w świątyni i intronizacji królów: „Grajcie Panu na cytrze, na cytrze i głosem psalmu, na puzonach i na kornetach głośnych! Wykrzykujcie przed obliczem króla Pana!” (w. 5-6). Werset 6 nazywa wprost powód tej muzyki: Pan jest Królem.

Całe stworzenie klaszcze (w. 7-9)

Wreszcie morze, ziemia, rzeki i góry: „Niech się poruszy morze i pełność jego, okrąg ziemi, i mieszkający na nim. Rzeki będą klaskać rękami, góry społem będą się weselić” (w. 7-8). Powodem tego kosmicznego święta jest przyjście Sędziego: „przed obliczem Pana, bo przyszedł sądzić ziemię. Będzie sądził świat w sprawiedliwości i narody w prawości” (w. 9). Sąd Boży nie budzi tu lęku, lecz radość: stworzenie czeka na niego jak na uzdrowienie.

Najważniejsze wersety psalmu 98

• Psalm 98, 1 — „Śpiewajcie Panu pieśń nową, bo uczynił dziwy” (w. 1): łacińskie Cantate Domino canticum novum.
• Psalm 98, 2-3 — „Oglądały wszystkie krańce ziemi zbawienie Boga naszego” (w. 3): werset Bożego Narodzenia.
• Psalm 98, 4 — „Wykrzykujcie Panu, wszystka ziemio! Śpiewajcie i weselcie się i grajcie!” (w. 4).
• Psalm 98, 6 — „Wykrzykujcie przed obliczem króla Pana!” (w. 6).
• Psalm 98, 9 — „Będzie sądził świat w sprawiedliwości i narody w prawości” (w. 9).

Wypełnienie w Chrystusie

Nowy Testament słyszy ten psalm jako proroctwo Wcielenia. W Magnificat Najświętsza Panna podejmuje jego główną myśl: Bóg „Przyjął Izraela, sługę swego, wspomniawszy na miłosierdzie swoje” (Łk 1, 54); tekst i komentarz znajdziesz w artykule o Magnificat. Starzec Symeon, trzymając Dziecię w świątyni, mówi potem: „gdyż oczy moje oglądały zbawienie twoje” (Łk 2, 30): to werset 3 psalmu spełniony dosłownie.

Ojcowie rozpoznali w prawicy i w świętym ramieniu Boga Syna, ramię Ojca, przez które Bóg odniósł zwycięstwo nad grzechem i śmiercią. Pieśń nową, mówi św. Augustyn, śpiewa człowiek nowy: kto został odnowiony przez łaskę, nie może już śpiewać starej pieśni grzechu. Apokalipsa pokazuje tę pieśń w niebie, śpiewaną Barankowi: „I śpiewali pieśń nową, mówiąc: Godzien jesteś, Panie, otrzymać księgę i otworzyć jej pieczęcie, bo zostałeś zabity” (Ap 5, 9).

Co znaczy „pieśń nową”?

Psałterz wzywa do «pieśni nowej» kilka razy, a psalm 98 robi to w pierwszych słowach. Nowość nie dotyczy melodii, lecz powodu śpiewu: Bóg dokonał czegoś, czego jeszcze nie było, „bo uczynił dziwy” (w. 1). Dla Izraela było to wyzwolenie i powrót; dla Kościoła jest to Wcielenie, Krzyż i Zmartwychwstanie, po których świat nie jest już taki sam. Dlatego Ojcowie mówią, że pieśń nową może zaśpiewać tylko serce odnowione: nie wystarczy nowy tekst, trzeba nowego życia. Kto śpiewa ten psalm w stanie łaski, śpiewa go już po trosze razem z niebem, gdzie, jak mówi Apokalipsa, zbawieni śpiewają przed tronem „jakby pieśń nową” (Ap 14, 3).

Psalm 98 w liturgii 1962 roku

Czwartkowe Laudesy. Brewiarz rzymski z 1962 roku stawia go na początku Laudesów w czwartek, w układzie zwykłym, z antyfoną Jubilate in conspectu regis Domini. O świcie Kościół dziękuje za zbawienie, które ujrzały „wszystkie krańce ziemi”. Gdy w czasach pokuty odmawia się drugi układ Laudesów, psalm przechodzi na Prymę tego samego dnia. Znajdziesz go w brewiarzu.

Boże Narodzenie. To psalm Bożego Narodzenia w pełnym tego słowa znaczeniu. W trzeciej Mszy, w dzień Narodzenia, graduał brzmi Viderunt omnes fines terrae salutare Dei nostri: jubilate Deo, omnis terra, z wersetem Notum fecit Dominus salutare suum, a komunia powtarza werset 3, Viderunt omnes fines terrae. Ten sam graduał wraca 1 stycznia, w oktawę Narodzenia. W Jutrzni Bożego Narodzenia psalm zamyka trzeci nokturn z antyfoną Notum fecit Dominus, alleluja, salutare suum, alleluja. Zob. artykuł o Bożym Narodzeniu.

Inne użycia. Introit IV niedzieli po Wielkanocy to Cantate Domino canticum novum, alleluja: quia mirabilia fecit Dominus, z wersetem Salvavit sibi dextera ejus; werset alleluja XVI niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego śpiewa werset 1. Ten sam werset jest wersetem psalmowym introitu Wniebowzięcia (15 sierpnia) i święta Macierzyństwa Najświętszej Maryi Panny (11 października). W Oficjum wspólnym o Matce Bożej psalm zamyka trzeci nokturn Jutrzni z antyfoną Post partum, Virgo, inviolata permansisti.

Jak się modlić psalmem 98?

• W Boże Narodzenie i w okresie Narodzenia, w łączności z graduałem Mszy w dzień świąteczny: „Oglądały wszystkie krańce ziemi zbawienie Boga naszego”.
• W dziękczynieniu. Psalm nie zawiera żadnej prośby, tylko dzieło, którego Bóg dokonał: dobrze modlić się nim po otrzymanej łasce.
• O głoszenie Ewangelii, aby wszystkie krańce ziemi ujrzały zbawienie.
• Ze śpiewem. Psalm sam wzywa do muzyki; jeśli śpiewasz w chórze albo grasz na instrumencie, możesz ofiarować Bogu tę posługę jego słowami.

Można zestawić go z psalmem 100 (99 w Wulgacie), Jubilate Deo, który powtarza jego wezwanie: „Wykrzykujcie Bogu, wszystka ziemio!”. Zakończ słowami Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Dlaczego psalm 98 nazywa się też psalmem 97?

Bo Wulgata i Septuaginta, za którymi idzie liturgia, łączą hebrajskie psalmy 9 i 10. Psalm 98 nowszych Biblii to więc psalm 97 Wulgaty, Cantate Domino… quia mirabilia fecit, z tymi samymi numerami wersetów.

Co mówi psalm 98, werset 4?

U ks. Wujka: „Wykrzykujcie Panu, wszystka ziemio! Śpiewajcie i weselcie się i grajcie!”. Po łacinie Jubilate Deo, omnis terra: cantate, et exsultate, et psallite. To wezwanie wszystkich narodów do radosnego uwielbienia Króla.

O czym jest psalm 98?

Opiewa zwycięstwo Boga objawione wszystkim narodom i wzywa całą ziemię, a potem całe stworzenie, by witało Króla, który przychodzi sądzić sprawiedliwie. Tradycja czyta w nim zapowiedź narodzenia Zbawiciela.

Kto napisał psalm 98?

Wulgata zatytułowuje go Psalmus ipsi David, u ks. Wujka „Psalm Dawidowy”, i tradycja przyjmuje to przypisanie; tekst hebrajski ma tylko słowo „Psalm”. Głównym autorem jest Duch Święty.

Dlaczego psalm 98 śpiewa się w Boże Narodzenie?

Bo werset 3, „Oglądały wszystkie krańce ziemi zbawienie Boga naszego”, wypełnia się w narodzeniu Chrystusa. Kościół śpiewa go w graduale i w komunii Mszy w dzień Bożego Narodzenia oraz w Jutrzni świętej nocy.

Czym różni się psalm 98 od psalmu 96?

Oba zaczynają się od wezwania do śpiewania Panu pieśni nowej. Psalm 96 (95 w Wulgacie) wzywa całą ziemię i narody do oddania czci Bogu; psalm 98 (97 w Wulgacie) mówi przede wszystkim o zwycięstwie, które Bóg już odniósł i objawił. Oba kończą się zapowiedzią przyjścia Pana, by sądzić ziemię.