Psalm 64 (63 w Wulgacie): Wysłuchaj, Boże, prośbę moją

Psalm 64 czy psalm 63?

Biblia Tysiąclecia, która idzie za tekstem hebrajskim, liczy ten psalm jako 64. Wulgata, Brewiarz, Ojcowie Kościoła i przekład ks. Wujka liczą go jako 63, bo łączą w jeden psalmy 9 i 10. To ten sam tekst, który po łacinie zaczyna się od słów Exaudi, Deus, orationem meam cum deprecor. Tabela obu numeracji jest na stronie Księgi Psalmów.

Uwaga na sąsiadów. „Psalm 64” w księgach liturgicznych i w starych modlitewnikach to Te decet hymnus, Deus, in Sion, psalm o ziemi nawiedzonej i nawodnionej przez Boga; w Biblii Tysiąclecia ma numer 65, a znajdziesz go jako psalm 64 Wulgaty. Natomiast psalm 63 Biblii Tysiąclecia to Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo, który u Wujka brzmi „Boże, Boże mój, do ciebie się zrywam na świtaniu”: to psalm 62 Wulgaty. W naszym psalmie numery wersetów są w obu tradycjach takie same, bo i Wujek, i Biblia Tysiąclecia liczą nadpis jako werset 1.

Psalm 64 — interpretacja

Nadpis przypisuje psalm Dawidowi: „Na koniec. Psalm Dawidowy” (w. 1). Nie podaje okoliczności. Psalm rozwija się w trzech krokach: wołanie, opis spisku i nagłe odwrócenie losu.

Wołanie (w. 2-3)

„Wysłuchaj, Boże, prośbę moją, gdy się modlę, od strachu przed nieprzyjacielem wybaw duszę moją!” (w. 2). Dawid nie prosi najpierw o uwolnienie od wroga, lecz od strachu przed wrogiem: lęk jest już połową porażki. Przypomina też, że Bóg już go chronił: „Obroniłeś mię od zgrai przewrotnych, od mnóstwa czyniących nieprawość” (w. 3).

Spisek (w. 4-8)

Bronią złych jest słowo. „Bo zaostrzyli jak miecz języki swoje, naciągnęli łuk, rzecz gorzką, aby w skrytości strzelać na niewinnego” (w. 4-5). To obraz oszczerstwa, fałszywego świadectwa i obmowy: strzała wypuszczona z ukrycia, w kogoś, kto się nie broni. Działają w tajemnicy, pewni bezkarności: „Namawiali się, żeby ukryć sidła, mówili: «Któż je obaczy?»” (w. 6). Wysilają się, by wymyślić zło: „Wymyślili nieprawość, umęczyli się głębokim szukaniem” (w. 7).

Potem przychodzi werset tajemniczy, który Wulgata czyta Accedet homo ad cor altum, et exaltabitur Deus, a Wujek oddaje: „Przystąpi człowiek do serca głębokiego, a Bóg wywyższony będzie” (w. 7-8). Ludzkie knowania sięgają głęboko, ale ostatnie słowo należy do Boga.

Odwrócenie (w. 8-11)

Nagle wszystko się odwraca: „Strzałami maluczkich stały się ich razy i osłabły przeciwko nim ich języki” (w. 8-9). Ostre strzały okazują się strzałkami dzieci, a złe języki obracają się przeciw tym, którzy ich używali. Ten widok pozwala ludziom poznać Boga: „I opowiadali sprawy Boże, i uczynki jego zrozumieli” (w. 10). Psalm kończy się radością: „Będzie się weselił sprawiedliwy w Panu i będzie w nim nadzieję miał, i będą chwaleni wszyscy prawego serca” (w. 11).

Najważniejsze wersety psalmu 64

• Werset 2 (w. 2): prośba o uwolnienie od strachu przed nieprzyjacielem. To pierwszy werset, który Kościół śpiewa w kilku introitach.
• Werset 3 (w. 3): „Obroniłeś mię od zgrai przewrotnych”, po łacinie Protexisti me, introit męczenników okresu wielkanocnego.
• Werset 4 (w. 4): języki zaostrzone jak miecz. Najkrótszy w Piśmie portret oszczerstwa.
• Werset 11 (w. 11): Laetabitur justus in Domino, radość sprawiedliwego, która zamyka psalm i otwiera Mszę o męczenniku.

Grzech języka

Psalm 64 jest jednym z najostrzejszych tekstów Pisma o grzechach mowy. Nie ma w nim miecza ani oblężenia, są tylko słowa: język zaostrzony jak miecz, gorzka rzecz wypuszczona z łuku, narada w ukryciu, pytanie „Któż je obaczy?”. Tradycja katolicka zna te grzechy po imieniu: obmowa, która ujawnia bez potrzeby cudze winy, oszczerstwo, które przypisuje komuś zło nieprawdziwe, fałszywe świadectwo, które łamie ósme przykazanie. Tradycyjna nauka moralna dodaje, że kto zniesławił bliźniego, ma obowiązek naprawić jego dobre imię.

Psalm pokazuje też, skąd bierze się odwaga złych: z przekonania, że nikt nie widzi. To ta sama pokusa, co u głupiego z psalmu 14 (13 w Wulgacie), który mówi w sercu, że nie ma Boga. Odpowiedź psalmu jest prosta: Bóg widzi, a słowo wypuszczone przeciw niewinnemu wraca do tego, kto je wypuścił.

Spisek przeciw Chrystusowi: lektura Ojców

Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów (Enarrationes in Psalmos) czyta cały psalm jako proroctwo męki Pańskiej. Zgraja, o której mówi werset 3, „od zgrai przewrotnych”, to ci, o których Ewangelia mówi: „I naradzili się, aby Jezusa zdradą pojmać i zabić” (Mt 26,4). Języki zaostrzone jak miecz to fałszywi świadkowie przed Sanhedrynem, strzała z ukrycia to zdrada. Werset „Przystąpi człowiek do serca głębokiego, a Bóg wywyższony będzie” znajduje wtedy klucz: Chrystus, prawdziwy człowiek, zstąpił w głębię cierpienia i śmierci, i właśnie tak Bóg został wywyższony w Zmartwychwstaniu. Strzały wypuszczone przeciw Niemu stały się „strzałami maluczkich”: nie zdołały Go zatrzymać w grobie.

Psalm ma krewnych w Psałterzu. W psalmie 140 (139 w Wulgacie) źli „Zaostrzyli języki swe jak węże, jad żmijowy jest pod ich wargami”. W psalmie 7 zły wpada w dół, który sam wykopał, a w psalmie 91 (90 w Wulgacie) Bóg chroni przed strzałą lecącą we dnie.

Psalm 64 w liturgii 1962 roku

Laudesy soboty. W psałterzu Brewiarza rzymskiego z 1962 roku psalm 63 jest trzecim psalmem Laudesów soboty, w obu układach tej godziny. W zwykłym towarzyszy mu antyfona Laetabitur justus in Domino et sperabit in eo (w. 11), w układzie na czas pokuty antyfona A timore inimici eripe, Domine, animam meam (w. 2). Możesz je odmawiać w brewiarzu.

Święta. Psalm wraca w Jutrzni wspólnych tekstów o Apostołach, z antyfoną Annuntiaverunt opera Dei, et facta ejus intellexerunt (w. 10): Apostołowie są tymi, którzy „opowiadali sprawy Boże”. W Jutrzni święta Siedmiu Boleści Najświętszej Maryi Panny, 15 września, śpiewa się go z antyfoną Intenderunt arcum rem amaram, ut sagittent in occultis immaculatum (w. 4-5): łuk napięty przeciw Niewinnemu przeszywa także serce Matki. Zobacz artykuł o Matce Bożej Bolesnej.

Msza święta. Mszał z 1962 roku bierze z tego psalmu dwa introity. Pierwszy, Laetabitur justus in Domino, et sperabit in eo: et laudabuntur omnes recti corde (w. 11), z wersetem 2 jako wersetem psalmu, otwiera Mszę Laetabitur ze wspólnych tekstów o jednym męczenniku. Drugi, Protexisti me, Deus, a conventu malignantium, alleluja (w. 3), należy do wspólnych tekstów o męczenniku w okresie wielkanocnym i do święta św. Marka Ewangelisty, 25 kwietnia. Kościół wkłada w usta zwycięskiego męczennika głos niewinnego, którego Bóg obronił. Werset 11 jest też antyfoną na Komunię w Mszy o męczenniku okresu wielkanocnego.

Jak się modlić psalmem 64?

• W oszczerstwie i obmowie. Gdy wiesz, że ktoś mówi o tobie źle, psalm uczy prosić najpierw o uwolnienie od strachu, a nie o zemstę.
• Wśród intryg w pracy czy w rodzinie: oddaj sprawę Bogu, zamiast odpłacać tym samym. Psalm sam mówi, że złe języki „osłabły przeciwko nim”.
• Za niewinnie prześladowanych, z lekturą Ojców, łącząc się z Chrystusem w Jego męce i z Maryją pod krzyżem.
• Jako modlitwa o opiekę, razem z modlitwą w trudnej sytuacji, nie jako formuła magiczna: chroni ufność w Bogu, a nie liczba odmówionych słów.
• Przed świętem męczennika, z introitem Laetabitur justus: radość sprawiedliwego jest owocem jego wierności.

Zakończ go doksologią Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Dlaczego psalm 64 nazywany jest też psalmem 63?

Bo Wulgata, za którą idą liturgia i ks. Wujek, łączy psalmy 9 i 10 tekstu hebrajskiego w jeden. Od tego miejsca jej numeracja jest o jeden niższa. Exaudi, Deus, orationem meam, psalm 64 Biblii Tysiąclecia, ma w niej numer 63.

Czy psalm 64 to Te decet hymnus?

Nie. Psalm zaczynający się u Wujka od słów „Tobie przystoi pieśń, Boże, na Syjonie”, o Bogu nawiedzającym i nawadniającym ziemię, to psalm 64 w Wulgacie i w liturgii, 65 w Biblii Tysiąclecia. Psalm 64 Biblii Tysiąclecia to opisana tu modlitwa przeciw spiskowi złych.

O czym jest psalm 64?

To modlitwa niewinnego, przeciw któremu źli spiskują i strzelają słowami jak strzałami. Bóg odwraca ich zamysł, a sprawiedliwy weseli się w Panu. Ojcowie Kościoła czytają w nim mękę Chrystusa i Jego zwycięstwo.

Kto napisał psalm 64?

Nadpis przypisuje go Dawidowi. Nie podaje konkretnej okoliczności; tradycja odnosi go do zasadzek, jakie Dawid znosił, a Ojcowie do męki Chrystusa.

Czy psalm 64 chroni przed złymi ludźmi?

To prawdziwa modlitwa przeciw intrygom i oszczerstwom, ale nie formuła działająca sama z siebie. Prosi Boga, aby chronił niewinnego i obrócił zło przeciw tym, którzy je przygotowują. Odmawiany z wiarą i bez pragnienia zemsty jest dobrą modlitwą o opiekę.

Co znaczą strzały maluczkich w psalmie 64?

To obraz z wersetu 8: rany zadane przez złych okazują się niegroźne jak strzałki dziecka, gdy Bóg broni sprawiedliwego. Ich języki, jak mówi werset 9, „osłabły przeciwko nim”.