Psalm 11 (10 w Wulgacie): W Panu ja ufam

Psalm 11 czy psalm 10?

To ten sam psalm pod dwoma numerami. Biblie współczesne, w tym Biblia Tysiąclecia, idą za tekstem hebrajskim i nazywają go psalmem 11; Wulgata i liturgia łacińska, a za nimi Biblia ks. Wujka, łączą psalmy 9 i 10 hebrajskie w jeden i nazywają go psalmem 10. Po łacinie zaczyna się od słów In Domino confido. Pełne zestawienie znajdziesz na stronie Księgi Psalmów.

Przesuwają się też numery wersetów. Ks. Wujek, za Wulgatą, liczy nagłówek „Na koniec. Psalm Dawidowy” jako osobny werset 1, a Biblia Tysiąclecia łączy go z pierwszymi słowami psalmu. Dlatego werset 3 Biblii Tysiąclecia, ten o zburzonych fundamentach, jest tu wersetem 4, a werset 6, ten o ogniu i siarce, wersetem 7.

Kto szuka „psalmu 10”, może więc mieć na myśli różne teksty:

• psalm 11 (hebr.) = psalm 10 (Wulgata): In Domino confido, omawiany na tej stronie;
• psalm 10 (hebr.) to druga część psalmu 9 Wulgaty, zaczynająca się od słów „Czemu, o Panie, stoisz z daleka, przeoczasz w potrzebach, w ucisku?”;
• „psalm 11” numeracji łacińskiej to natomiast Salvum me fac, „Zbaw mię, Panie, bo ustał święty” (Ps 11 w Wulgacie), psalm 12 Biblii współczesnych.

Psalm 11 — interpretacja

Psalm jest krótki i cały zmierza ku jednemu aktowi: ufności. Jakieś głosy namawiają sprawiedliwego do ucieczki; on odmawia, bo jego schronieniem nie jest góra, lecz Bóg.

„Uciekaj na górę jak wróbel” (w. 2-4)

Pierwsze słowo jest wyznaniem wiary: „W Panu ja ufam; jak możecie duszy mojej mówić” (w. 2), że ma uciekać na górę jak wróbel? Ci, którzy tak mówią, niekoniecznie są wrogami: może to rozważni przyjaciele, którzy widzą rosnące niebezpieczeństwo. Ich rada prowadzi jednak do szukania bezpieczeństwa gdzie indziej niż w Bogu. Odlatujący wróbel to obraz przestraszonej duszy. Pan Jezus użyje tego samego ptaszka, aby powiedzieć coś przeciwnego: „Czyż nie sprzedają dwóch wróbli za miedziaka? I ani jeden z nich nie spadnie na ziemię bez Ojca waszego?” (Mt 10,29).

Niebezpieczeństwo jest prawdziwe: „Bo oto grzesznicy naciągnęli łuk, nagotowali strzały swe w sajdaku, aby strzelać w ciemności na tych, co prawi są sercem” (w. 3). Strzela się z ukrycia: to broń oszczerstwa i zdrady. Potem przychodzi werset najbardziej dyskutowany: „Albowiem, coś był sprawił, zniszczyli, sprawiedliwy zaś co uczynił?” (w. 4). Tekst hebrajski, za którym idą przekłady współczesne, pyta, co może zrobić sprawiedliwy, gdy zburzone są fundamenty. Wulgata rozumie to jako dzieło Boże zniszczone przez złych i niewinność sprawiedliwego, który nie miał w tym udziału. W obu odczytaniach porządek świata zdaje się walić, a sprawiedliwy wydaje się bezbronny.

Pan w swoim świętym przybytku (w. 5-6)

Odpowiedź nie przychodzi z ziemi: „Pan jest w kościele swym świętym; Pan, w niebie stolica jego. Oczy jego na ubogiego patrzą, powieki jego badają synów ludzkich” (w. 5). „Kościół” oznacza tu u Wujka świątynię, łacińskie templum. Kiedy wszystko chwieje się na ziemi, tron Boga się nie chwieje. A Bóg nie jest dalekim widzem: Jego oczy patrzą na ubogiego, Jego powieki badają, jak wtedy, gdy mruży się oczy, aby lepiej widzieć.

„Pan bada sprawiedliwego i niezbożnego; lecz kto miłuje nieprawość, ma w nienawiści duszę swoją” (w. 6). Sprawiedliwy nie jest wolny od próby: Bóg doświadcza go, aby go umocnić. Druga połowa wersetu to jedno z najgłębszych zdań Psałterza: kochać zło znaczy nienawidzić samego siebie. Grzesznik myśli, że sobie dogadza, a w rzeczywistości się niszczy. To samo mówi Mądrość w Księdze Przysłów: „kto przeciw mnie zgrzeszy, zrani duszę swoją” (Prz 8,36).

Ogień i siarka, i oblicze Boga (w. 7-8)

„Wyleje jak deszcz na grzeszników sidła; ogień i siarka i wiatr nawałnicy, to cząstka ich kielicha” (w. 7). To werset 6 Biblii Tysiąclecia. Obraz przypomina Sodomę: „Pan tedy spuścił na Sodomę i Gomorę deszcz siarki i ognia od Pana z nieba” (Rdz 19,24). Kielich to w Piśmie los, który Bóg daje każdemu do wypicia: zły pije to, co sam przygotował.

Ostatni werset jest pełen światła: „Albowiem sprawiedliwy Pan i sprawiedliwość miłuje, prawość widziało oblicze jego” (w. 8). Tekst hebrajski mówi, że prawi będą oglądać Jego oblicze. Oba odczytania się spotykają: Bóg patrzy z miłością na prawość, a nagrodą sprawiedliwego jest oglądanie Boga. Lęk z początku psalmu rozpływa się w widzeniu.

Kto radzi uciekać: psalm i Ewangelia

Scena psalmu powtarza się w życiu Dawida, któremu przypisuje go nagłówek. Tradycja łączy go z prześladowaniami ze strony Saula albo z buntem Absaloma, kiedy przyjaciele radzili królowi ratować się ucieczką; nie wiadomo jednak na pewno, o które wydarzenie chodzi. Dawid uciekał nieraz, a roztropność nie jest winą; psalm odróżnia jednak ucieczkę, która jest posłuszna Bogu, od ucieczki, która Go opuszcza.

Z tymi słowami można zestawić scenę z Ewangelii. Faryzeusze przychodzą do Jezusa i mówią: „Wyjdź, a uchodź stąd, bo cię Herod chce zabić” (Łk 13,31). Pan nie ucieka: prowadzi dalej swoje dzieło i idzie do Jerozolimy, gdzie wie, że czeka Go Krzyż. Jego schronieniem nie jest odległa góra, lecz wola Ojca.

Ojcowie Kościoła o psalmie 11

Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów słyszy w radzie ucieczki pokusę wciąż obecną w życiu wiernego: szukać oparcia w człowieku albo w stronnictwie, a nie w Chrystusie. Odnosił to do heretyków swoich czasów, którzy przedstawiali się jako prawdziwa góra i zachęcali katolików, by przeszli na ich stronę. Każdemu, kto obiecuje schronienie poza Bogiem, dusza odpowiada pierwszym słowem psalmu. Prawdziwą górą jest Chrystus, a pomoc przychodzi od Pana, jak mówi psalm 121 (120 w Wulgacie): „Pomoc moja od Pana, który stworzył niebo i ziemię”.

Psalm należy do rodziny wielkich psalmów ufności w niebezpieczeństwie. Jest wśród nich psalm 3, w którym Dawid uciekający przed Absalomem śpi spokojnie: „Jam spał i twardo zasnąłem, i wstałem, bo Pan mię obronił”; psalm 27 (26 w Wulgacie): „Pan oświecenie moje i zbawienie moje, kogóż się bać będę?”; i psalm 91 (90 w Wulgacie), Qui habitat, modlitwa o opiekę w pełnym tego słowa znaczeniu.

Psalm 11 w liturgii 1962 roku

Jutrznia niedzielna. W Brewiarzu Rzymskim 1962 roku psalm 10 śpiewa się na Jutrzni niedzielnej, w trzecim nokturnie, zaraz po dwóch ostatnich częściach psalmu 9; jest ostatnim, dziewiątym psalmem tej godziny. Antyfona bierze jego ostatni werset: Justus Dominus et justitiam dilexit, „sprawiedliwy Pan i sprawiedliwość miłuje”. W nocy przed dniem Zmartwychwstania Kościół powtarza, że Pan pozostaje na swoim tronie, gdy fundamenty zdają się walić. Oficjum dnia możesz śledzić w brewiarzu.

Wspólne o męczennikach. Ten sam werset, z drugą połową, Justus Dominus, et justitiam dilexit: aequitatem vidit vultus ejus, jest antyfoną psalmu na Jutrzni wspólnej o jednym męczenniku biskupie: męczennik to sprawiedliwy, który nie uciekł, a teraz ogląda oblicze Boga.

We Mszy. Komunia w środę drugiego tygodnia Wielkiego Postu śpiewa werset 8: Justus Dominus, et justitiam dilexit: aequitatem vidit vultus ejus.

Jak się modlić psalmem 11?

• Gdy wszystko się wali. Kryzys w rodzinie, w pracy, w Kościele: werset 5 przypomina, że tron Boga się nie chwieje. Pomocą może być też modlitwa w trudnej sytuacji.
• Gdy ktoś radzi ci uciekać. Psalm pomaga odróżnić słuszną roztropność od lęku, który opuszcza Boga.
• Przeciw lękowi. Pierwsze słowa, In Domino confido, „W Panu ja ufam”, możesz powtarzać jak akt strzelisty albo połączyć z aktem zawierzenia.
• W rachunku sumienia. Zdanie „kto miłuje nieprawość, ma w nienawiści duszę swoją” pomaga patrzeć na własne grzechy jak na ranę zadaną samemu sobie; zobacz też wpis o rachunku sumienia.

Kończy się go doksologią Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Jak zaczyna się psalm 11?

U ks. Wujka, po nagłówku „Na koniec. Psalm Dawidowy”, psalm zaczyna się słowami „W Panu ja ufam”. Po łacinie: In Domino confido. Od razu potem sprawiedliwy pyta tych, którzy radzą mu uciekać na górę jak wróbel, dlaczego tak mówią do jego duszy.

Co mówi psalm 11, werset 6?

W Biblii Tysiąclecia werset 6 mówi, że Bóg spuszcza na złych ogień i siarkę. U Wujka jest to werset 7: „Wyleje jak deszcz na grzeszników sidła; ogień i siarka i wiatr nawałnicy, to cząstka ich kielicha”. Obraz przypomina karę Sodomy: zły pije kielich, który sam przygotował.

Co znaczy werset 3 psalmu 11?

Werset 3 Biblii Tysiąclecia, o zburzonych fundamentach, odpowiada wersetowi 4 u Wujka: „Albowiem, coś był sprawił, zniszczyli, sprawiedliwy zaś co uczynił?” Opisuje świat, w którym porządek wydaje się zniszczony. Odpowiedź psalmu przychodzi zaraz potem: Pan jest w swoim świętym przybytku, a w niebie jest Jego tron.

Co znaczy „kto miłuje nieprawość, ma w nienawiści duszę swoją”?

To druga połowa wersetu 6 u Wujka. Grzesznik myśli, że szuka swojego dobra, ale kochając zło, krzywdzi samego siebie i gubi własną duszę. Prawdziwa miłość siebie przechodzi przez miłość sprawiedliwości.

Kto napisał psalm 11?

Nagłówek przypisuje go Dawidowi: „Na koniec. Psalm Dawidowy”. Tradycja odnosi go do prześladowań, które znosił za Saula albo w czasie buntu Absaloma, gdy przyjaciele radzili mu uciekać, choć pewności co do tego nie ma. Głównym autorem, jak całego Pisma Świętego, jest Duch Święty.

Czy psalm 10 Biblii Tysiąclecia to ten psalm?

Nie. Psalm 10 hebrajski to druga część psalmu 9 Wulgaty, zaczynająca się od słów „Czemu, o Panie, stoisz z daleka” (Ps 9,22 u Wujka). Psalm 10 Wulgaty, In Domino confido, to psalm 11 Biblii współczesnych.