Psalm 17 (16 w Wulgacie): Wysłuchaj, Panie, sprawiedliwości mojej

Psalm 17 czy psalm 16?

Ten psalm ma dwa numery. Biblia Tysiąclecia i inne nowsze przekłady idą za tekstem hebrajskim i nazywają go psalmem 17; Wulgata, Septuaginta, ks. Wujek i księgi liturgiczne Kościoła liczą go jako psalm 16, ponieważ łączą w jeden hebrajskie psalmy 9 i 10. Wersety natomiast sobie odpowiadają: słynny werset 8, szukany werset 7 i ostatni werset 15 mają te same numery w obu numeracjach.

Stąd dwa nieporozumienia. Psalm 16 nowszych Biblii to Conserva me, Domine, u ks. Wujka „Zachowaj mię, Panie, bom nadzieję miał w tobie”: znajdziesz go na stronie psalmu 16 (15 w Wulgacie). A kto szuka «psalmu 17» w książce idącej za Wulgatą, trafi na wielką pieśń Dawida wybawionego, „Będę cię miłował, Panie, mocy moja!”, czyli psalm 18 nowszych Biblii (17 w Wulgacie). Pełna tabela jest na stronie Księgi Psalmów.

Psalm 17 — interpretacja

Tytuł jest krótki: „Modlitwa Dawida” (w. 1), Oratio David. To błaganie niewinnego, oskarżonego i osaczonego, który nie próbuje bronić się sam, lecz zanosi swoją sprawę przed jedynego Sędziego, którego wyrok się liczy.

Odwołanie do Sędziego (w. 1-5)

Dawid prosi: „Wysłuchaj, Panie, sprawiedliwości mojej, zważ pilnie na prośbę moją, przyjmij w uszy modlitwę moją z ust niezdradliwych” (w. 1). Nie twierdzi, że jest bez grzechu: mówi, że w tej sprawie ma czyste ręce, i ośmiela się prosić, by wyrok przyszedł od samego Boga: „Od oblicza twego sąd o mnie wynijdzie” (w. 2). Jako dowód przynosi sumienie, które dało się przejrzeć: „Wypróbowałeś serce me i nawiedziłeś w nocy, doświadczyłeś mię ogniem, a nie znalazła się we mnie nieprawość” (w. 3). Noc jest godziną rachunku, gdy opadają wymówki. Aby zachować tę prawość, „jam przestrzegał dróg twardych”, mówi (w. 4), i prosi tylko: „Umocnij kroki moje na ścieżkach twoich, aby się nie chwiały stopy moje!” (w. 5).

Psalm 17, 7-8: źrenica oka i cień skrzydeł

Potem przychodzi serce psalmu. Najpierw werset 7: „Okaż przedziwne miłosierdzie twoje, ty, który zbawiasz nadzieję mających w tobie!” (w. 7). Łacina mówi Mirifica misericordias tuas: uczyń swoje miłosierdzie cudownym, pokaż je w sposób, który zadziwia. A zaraz potem werset 8: „Od sprzeciwiających się prawicy twojej strzeż mnie jak źrenicy oka! Pod cieniem skrzydeł twoich schroń mię” (w. 8).

Źrenica to to, co ciało chroni odruchowo: powieka zamyka się, zanim jeszcze dostrzeże się niebezpieczeństwo. Prosić Boga o taką opiekę to zawierzyć się czujności, która nigdy nie słabnie. Obraz pochodzi z pieśni Mojżesza, gdzie Bóg strzeże swego ludu na pustyni: „obwodził go i uczył, i strzegł jak źrenicy oka swego” (Pwt 32, 10). Cień skrzydeł to cień ptaka, który okrywa swoje pisklęta; Chrystus użyje go o sobie, płacząc nad Jerozolimą: „ile razy chciałem zgromadzić dzieci twoje, jako kokosz zgromadza kurczęta swoje pod skrzydła” (Mt 23, 37). Ten sam obraz wraca w psalmie 91 (90 w Wulgacie): „pod skrzydłami jego nadzieję mieć będziesz”.

Nieprzyjaciele (w. 9-14)

Portret prześladowców jest ponury: „tłustość swoją zawarli, usta ich mówiły hardo” (w. 10). Czatują na zdobycz, „jak lew żądny łupu i jak szczenię lwie, mieszkające w jamie” (w. 12). Werset 14 opisuje ich jako ludzi, których horyzont mieści się cały w tym życiu: „ze skrytych rzeczy twoich napełniony jest brzuch ich, nasyceni są synami i ostatki swoje zostawili małym dzieciom swoim” (w. 14). Swoją nagrodę mają tutaj, jak bogacz z przypowieści, któremu Abraham mówi: „wspomnij, że za życia swego otrzymałeś dobra” (Łk 16, 25).

Psalm 17, 15: nasycenie sprawiedliwego

Ostatni werset przeciwstawia temu ziemskiemu nasyceniu inne: „A ja w sprawiedliwości pokażę się przed obliczem twoim, nasycony będę, gdy się ukaże chwała twoja” (w. 15). Psalm, który zaczął się w niepokoju nocy, kończy się oczekiwaniem światła.

Najważniejsze wersety psalmu 17

• Psalm 17, 1 — „Wysłuchaj, Panie, sprawiedliwości mojej, zważ pilnie na prośbę moją” (w. 1): wołanie niewinnego.
• Psalm 17, 3 — „Wypróbowałeś serce me i nawiedziłeś w nocy, doświadczyłeś mię ogniem” (w. 3): werset św. Wawrzyńca.
• Psalm 17, 5 — „Umocnij kroki moje na ścieżkach twoich, aby się nie chwiały stopy moje!” (w. 5): prośba o wytrwanie.
• Psalm 17, 7 — „Okaż przedziwne miłosierdzie twoje, ty, który zbawiasz nadzieję mających w tobie!” (w. 7).
• Psalm 17, 8 — „strzeż mnie jak źrenicy oka! Pod cieniem skrzydeł twoich schroń mię” (w. 8): werset Komplety.
• Psalm 17, 15 — „nasycony będę, gdy się ukaże chwała twoja” (w. 15): nadzieja oglądania Boga.

Ojcowie Kościoła o psalmie 17

Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów słyszy w tym psalmie głos Chrystusa, jedynego Sprawiedliwego, w którym naprawdę nie znalazła się nieprawość, doświadczonego ogniem Męki i otoczonego wrogami. Potem psalm staje się modlitwą Kościoła, Jego Ciała, który z kolei cierpi oszczerstwo i prześladowanie, i każdego wiernego w Kościele.

Ostatni werset szczególnie poruszył tradycję. Sprawiedliwy nie nasyci się dobrami, które zostawi innym, lecz tym, że „się ukaże chwała” Boża. Ojcowie czytali w nim zmartwychwstanie i oglądanie Boga twarzą w twarz, które św. Jan obiecuje dzieciom Bożym: „Wiemy, że gdy się ukaże, podobni mu będziemy, gdy go ujrzymy, jak jest” (1 J 3, 2).

Psalm 17 w liturgii 1962 roku

Poniedziałkowa Jutrznia. W Brewiarzu rzymskim z 1962 roku, który idzie za psałterzem św. Piusa X (1911), psalm 16 odmawia się w poniedziałek na Jutrzni (Matutinum), z antyfoną Inclina, Domine, aurem tuam mihi, et exaudi verba mea, wziętą z wersetu 6. To w nocy, mówi werset 3, Bóg nawiedza serce. Możesz modlić się nim na jego miejscu w brewiarzu.

Kompleta każdego wieczoru. Werset 8 stał się formułą wieczornej modlitwy Kościoła. Codziennie w Komplecie, po responsorium krótkim In manus tuas, śpiewa się werset Custodi nos, Domine, ut pupillam oculi z odpowiedzią Sub umbra alarum tuarum protege nos: strzeż nas, Panie, jak źrenicy oka; pod cieniem skrzydeł Twoich osłaniaj nas. Osobista prośba Dawida stała się prośbą całego Kościoła w chwili zasypiania.

W mszale. Psalm jest bliski Wielkiemu Postowi: w piątek II tygodnia introit śpiewa werset 15, Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo; we wtorek III tygodnia introit to Ego clamavi, quoniam exaudisti me, z wersetami 6 i 8. Graduał Custodi me, Domine, ut pupillam oculi śpiewa się w czwartek I tygodnia Wielkiego Postu i w X niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego; offertorium VI niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego to Perfice gressus meos in semitis tuis (wersety 5-7), a komunia XXII niedzieli to Ego clamavi (werset 6).

Św. Wawrzyniec. 10 sierpnia werset 3 nabiera sensu dosłownego. Graduał Mszy śpiewa Probasti, Domine, cor meum, et visitasti nocte: igne me examinasti, et non est inventa in me iniquitas, a jedna z antyfon Jutrzni powtarza Igne me examinasti. Rzymski diakon spalony na kracie jest sprawiedliwym doświadczonym „ogniem”; jego historię opowiadamy w artykule o św. Wawrzyńcu.

Jak się modlić psalmem 17?

Wieczorem. Za przykładem Komplety werset 8 jest gotową modlitwą na noc. Odmawiaj go przed snem, po rachunku sumienia, oddając się w opiekę Boga i swego Anioła Stróża, w duchu modlitwy wieczornej. Dobrze współbrzmi z psalmem 4, Cum invocarem, i z psalmem 91 (90 w Wulgacie), Qui habitat, gdzie wierny ufa pod skrzydłami Boga.

W oszczerstwie. Gdy oskarżają cię niesłusznie, ten psalm uczy nie mścić się: oddajesz swoją sprawę Bogu i prosisz, by zbadał twoje serce, zanim osądzisz serca innych.

Z tęsknoty za niebem. Werset 15 módl się jako aktem nadziei: nie szukać nasycenia w dobrach tego świata, lecz w chwale Boga, która się ukaże.

Zakończ, jak w Oficjum, słowami Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Dlaczego psalm 17 nazywa się też psalmem 16?

Bo Wulgata i Septuaginta, a za nimi liturgia katolicka, łączą w jeden hebrajskie psalmy 9 i 10. Psalm 17 nowszych Biblii to więc psalm 16 Wulgaty, Exaudi, Domine, justitiam meam. To ten sam tekst, z tymi samymi numerami wersetów.

Co mówi psalm 17, werset 8?

U ks. Wujka: „Od sprzeciwiających się prawicy twojej strzeż mnie jak źrenicy oka! Pod cieniem skrzydeł twoich schroń mię”. To prośba o pełną opiekę, którą Kościół śpiewa co wieczór w Komplecie: Custodi nos, Domine, ut pupillam oculi.

Co mówi psalm 17, werset 15?

„A ja w sprawiedliwości pokażę się przed obliczem twoim, nasycony będę, gdy się ukaże chwała twoja”. Niegodziwi nasycają się dobrami tego życia; sprawiedliwy czeka na inne nasycenie, oglądanie Boga, w którym Ojcowie widzieli obietnicę zmartwychwstania.

Kto napisał psalm 17?

Tytuł przypisuje go Dawidowi: „Modlitwa Dawida”. Tradycja słyszy w nim Dawida ściganego przez nieprzyjaciół, a poprzez niego Chrystusa, Sprawiedliwego w pełnym znaczeniu. Jak całe Pismo, jest natchniony przez Ducha Świętego.

O czym jest psalm 17?

To błaganie niewinnego, który zanosi swoją sprawę przed Boga, prosi o opiekę przed bezlitosnymi wrogami i oczekuje nasycenia nie od dóbr tego świata, lecz od chwały Bożej. Ojcowie czytają w nim Mękę Chrystusa i nadzieję zmartwychwstania.

Kiedy modlić się psalmem 17?

W brewiarzu z 1962 roku w poniedziałek na Jutrzni, a jego werset 8 codziennie w Komplecie. Samemu najlepiej wieczorem, przed snem, i w chwilach, gdy jesteś niesprawiedliwie oskarżany albo zagrożony.