Psalm 45 (44 w Wulgacie): Wydało serce moje słowo dobre

Psalm 45 czy psalm 44?

Współczesne polskie przekłady z hebrajskiego numerują ten psalm jako 45; Wulgata i Septuaginta, które łączą hebrajskie psalmy 9 i 10, liczą go jako 44, i tak nazywają go Brewiarz, Mszał i Biblia ks. Wujka. Po łacinie zaczyna się od słów Eructavit cor meum. Wersety mają w obu numeracjach te same numery: «psalm 45 7» i «psalm 45 8» to wersety 7 i 8 tej strony, a słynne „Słuchaj, córko” to werset 11. Pełna tablica jest na stronie Księgi Psalmów.

O numer 45 i 44 w wyszukiwarkach spierają się więc różne psalmy:

• psalm 45 (hebr.) = psalm 44 (Wulgata): pieśń weselna Eructavit, na tej stronie;
• psalm 45 Wulgaty = psalm 46 (hebr.): Deus noster refugium, „Bóg nasz ucieczką i mocą”, który w Psałterzu następuje bezpośrednio po naszym;
• psalm 44 (hebr.) = psalm 43 Wulgaty: Deus, auribus nostris, skarga wiernego ludu.

Psalm 45 — interpretacja

Tytuł jest bogaty: „Na koniec; dla tych, którzy będą odmienieni, synów Korego, ku wyrozumieniu, pieśń dla umiłowanego” (w. 1). Dosłownie jest to epitalamium, pieśń na wesele króla izraelskiego. Ale tekst przerasta okazję, z której się zrodził: tradycja żydowska i chrześcijańska rozpoznały w nim Mesjasza.

Wersety 2-3: najpiękniejszy z synów ludzkich

Poeta zaczyna od mówienia o własnej pieśni: „Wydało serce moje słowo dobre, śpiewam pieśń moją królowi; język mój - pióro pisarza, prędko piszącego” (w. 2). Łacińskie eructavit oznacza słowo, które się przelewa, którego nie można zatrzymać. Ojcowie lubili widzieć w nim, w sensie duchowym, Ojca, który wypowiada swoje Słowo.

Potem zwraca się do Króla: „Piękniejszyś urodą nad syny człowiecze, rozlany jest wdzięk na wargach twoich, dlatego pobłogosławił ci Bóg na wieki!” (w. 3). A przecież Izajasz powiedział o cierpiącym Słudze: „Nie ma krasy ani piękności” (Iz 53, 2). Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów rozwiązuje ten kontrast na słynnej stronie: Chrystus jest piękny wszędzie, pulcher in cælo, pulcher in terra; pulcher in utero, pulcher in manibus parentum; pulcher in miraculis, pulcher in flagellis, piękny na krzyżu i w grobie, bo Jego piękno jest pięknem miłości.

Wersety 4-6: miecz, prawda i cichość

„Przypasz miecz twój do biódr twoich, najmocniejszy!” (w. 4). Król wyrusza, by królować „dla prawdy i cichości i sprawiedliwości” (w. 5); jego strzały trafiają „w serca nieprzyjaciół królewskich” (w. 6). Ojcowie widzą w tym mieczu i w tych strzałach słowo Boże, które rani, by nawrócić: pokonani nieprzyjaciele stają się poddanymi, którzy kochają.

Wersety 7-8: tron Boga i namaszczenie

Werset 7 nie pozwala zatrzymać się na ziemskim królu: „Stolica twoja, Boże, na wieki wieków; berłem prawości - berło królestwa twego” (w. 7). Król zostaje nazwany Bogiem, a przecież jest namaszczony przez Boga: „Umiłowałeś sprawiedliwość, a nienawidziłeś nieprawości; przeto cię namaścił Bóg, Bóg twój, olejkiem wesela nad rówieśników twoich” (w. 8). List do Hebrajczyków cytuje te dwa wersety, by pokazać, że Syn przewyższa aniołów: „Do Syna zaś: «Stolica twoja, Boże, na wiek wieku»” (Hbr 1, 8). Namaszczenie czyni Go Pomazańcem, Chrystusem.

Wersety 9-12: królowa po prawicy

Woń szat królewskich, „Mirra i aloes i kasja” (w. 9), zapowiada wejście oblubienicy: „Stanęła królowa po prawicy twojej w ubiorze złotym, obleczona rozmaitością” (w. 10). Łacińskie Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato stało się jednym z maryjnych tekstów liturgii.

Poeta zwraca się do królowej: „Słuchaj, córko, a patrz i nakłoń ucha twego, a zapomnij narodu twego i domu ojca twego” (w. 11). Oblubienica ma porzucić przeszłość, by należeć całkowicie do Króla, a obietnica idzie zaraz potem: „I będzie pożądał król śliczności twojej; albowiem on jest Panem Bogiem twoim” (w. 12). Ojcowie czytają tu wezwanie skierowane do Kościoła z pogan, który porzuca bożki dla Chrystusa, i do każdej duszy, która wyrzeka się starego człowieka.

Wersety 13-18: chwała wewnątrz

Werset 14 daje klucz do tego piękna: „Wszystka chwała jej, córki królewskiej, wewnątrz w złocistych obramowaniach” (w. 14). Prawdziwa ozdoba jest wewnętrzna: to łaska. Przychodzą wreszcie panny, jej towarzyszki: „Przywiodą królowi panny za nią, przyprowadzą do ciebie bliskie jej” (w. 15), „z weselem i z radością” (w. 16). Tradycja widziała w nich dusze konsekrowane.

Psalm kończy się potomstwem i pamięcią: „Zamiast ojców twoich narodzili ci się synowie, ustanowisz ich książętami nad wszystką ziemią” (w. 17) i „Będą wspominać imię twoje z pokolenia na pokolenie” (w. 18). Liturgia odnosi te wersety do Apostołów, synów zrodzonych Królowi w miejsce patriarchów i ustanowionych książętami nad całą ziemią.

Oblubieniec, Kościół i Najświętsza Maryja Panna

Św. Augustyn czyta cały psalm jako pieśń wesela Chrystusa z Kościołem, tego, które zapowiada Apokalipsa: „przyszło wesele Baranka, a małżonka jego przygotowała się” (Ap 19, 7). Św. Paweł uczy, że „Chrystus umiłował kościół i wydał samego siebie za niego” (Ef 5, 25), by stawić go przed sobą bez zmazy i zmarszczki: psalm opiewa z góry jego piękno. Dlatego małżeństwo chrześcijańskie, obraz tej jedności, znajduje w nim swój wzór.

Liturgia odnosi go także, i to w najwyższym stopniu, do Najświętszej Maryi Panny, pierwszej z odkupionych i Królowej stojącej po prawicy Syna. „Słuchaj, córko” staje się pozdrowieniem skierowanym do Tej, która wysłuchała słowa Anioła; „Wszystka chwała jej, córki królewskiej, wewnątrz” opisuje pełnię łaski Niepokalanej; królowa „w ubiorze złotym” to Panna wzięta do chwały. Zob. przewodnik po Wniebowzięciu NMP.

Psalm 44 w liturgii 1962 roku

Jutrznia środy. W Brewiarzu rzymskim z 1962 roku psalm 44 otwiera Jutrznię środy: śpiewa się go w pierwszym nokturnie, podzielony na dwie części, po nim następuje Deus noster refugium. Antyfony biorą jego słowa: Speciosus forma præ filiis hominum, diffusa est gratia in labiis tuis i Confitebuntur tibi populi, Deus, in æternum. Znajdziesz go tego dnia w brewiarzu.

Święta Matki Bożej, dziewic i Apostołów. Psalm wraca w Jutrzni świąt Najświętszej Maryi Panny i wspólnego o dziewicach, w drugim nokturnie, z antyfoną Specie tua et pulchritudine tua intende, prospere procede, et regna; w pierwszym nokturnie wspólnego o Apostołach, z antyfoną Constitues eos principes super omnem terram, oraz w pierwszym nokturnie Jutrzni Bożego Narodzenia, z antyfoną Diffusa est gratia in labiis tuis.

Mszał. Żaden psalm nie daje tylu śpiewów świętom Matki Bożej i dziewic:

• Zwiastowanie, 25 marca: introit Vultum tuum deprecabuntur omnes divites plebis (w. 13 i 15-16), z wersetem Eructavit cor meum; graduał Diffusa est gratia in labiis tuis; traktus Audi, filia, et vide. Zob. Zwiastowanie;
• Wniebowzięcie, 15 sierpnia: graduał Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et concupiscet rex pulchritudinem tuam;
• wspólne o dziewicach: introit Dilexisti justitiam (w. 8), a 21 stycznia, w święto św. Agnieszki, graduał Diffusa est gratia in labiis tuis;
• niedziela w oktawie Bożego Narodzenia: graduał Speciosus forma præ filiis hominum, z wersetem Eructavit cor meum, odniesiony do Dzieciątka;
• święto śś. Piotra i Pawła, 29 czerwca: graduał Constitues eos principes super omnem terram (w. 17-18).

Jak się modlić psalmem 45?

By adorować Chrystusa. Wersetami 3-8 modli się przed Najświętszym Sakramentem albo przed krzyżem, kontemplując piękno i królestwo Króla.

W święta Matki Bożej. Wersety 10-16 czczą Królową i opiewają jej wewnętrzne piękno.

W rozeznawaniu powołania. Werset 11 pasuje do tego, kto rozeznaje wezwanie, by zostawić wszystko dla Chrystusa, w kapłaństwie albo w życiu zakonnym.

Za małżonków. Psalm przypomina, że małżeństwo chrześcijańskie jest obrazem jedności Chrystusa i Kościoła. Zakończ Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

O czym jest psalm 45?

To pieśń na wesele króla, którą samo Pismo odnosi do Chrystusa: List do Hebrajczyków cytuje jej wersety 7 i 8 o Synu Bożym. Królem jest Chrystus, oblubienicą Kościół, a w najwyższym stopniu Najświętsza Maryja Panna.

Co znaczy „Słuchaj, córko, a patrz i nakłoń ucha twego”?

To wezwanie skierowane do oblubienicy, by zostawiła wszystko dla Króla: „a zapomnij narodu twego i domu ojca twego”. Ojcowie odnoszą je do Kościoła i do każdej duszy, która oddaje się Chrystusowi; liturgia śpiewa je w święta Matki Bożej.

Co mówi psalm 45, werset 7?

„Stolica twoja, Boże, na wieki wieków; berłem prawości - berło królestwa twego.” Król zostaje nazwany Bogiem, a werset 8 mówi, że Bóg go namaścił. List do Hebrajczyków widzi w tym świadectwo bóstwa Syna.

Czy psalm 45 to psalm Bóg naszą ucieczką i mocą?

Nie. To Deus noster refugium, u ks. Wujka „Bóg nasz ucieczką i mocą” (Ps 45 [46], 2), psalm 46 współczesnych Biblii i 45 Wulgaty oraz ksiąg, które używają numeracji łacińskiej. W Psałterzu następuje bezpośrednio po naszym, a w Brewiarzu śpiewa się go razem z nim w środowej Jutrzni.

Kto napisał psalm 45?

Tytuł przypisuje go synom Korego, rodowi śpiewaków świątynnych, jako „pieśń dla umiłowanego”. Tekst nie podaje imienia króla, którego wesele opiewa. Jak całe Pismo, ma za głównego autora Ducha Świętego.

Dlaczego psalm 45 odnosi się do Maryi?

Bo królowa stojąca po prawicy Króla, cała piękna wewnątrz, jest figurą Maryi, Matki Chrystusa i Królowej nieba. Kościół czerpie z niego śpiewy Zwiastowania, Wniebowzięcia oraz wspólnego o Matce Bożej i o dziewicach.