Psalm 81 (80 w Wulgacie): Sławcie radośnie Boga, pomocnika naszego

Psalm 81 czy psalm 80?

Ten psalm jest psalmem 81 we współczesnych Bibliach, takich jak Biblia Tysiąclecia, które idą za tekstem hebrajskim, a psalmem 80 w Wulgacie i u ks. Wujka, bo Wulgata łączy w jeden psalmy 9 i 10 i odtąd liczy o jeden mniej. To ten sam tekst, Exsultate Deo. Wersety 10 i 11, o które często się pyta, mają ten sam numer w obu tradycjach.

Kto szuka «psalm 81», może trafić także na inny tekst:

• psalm 81 Wulgaty to Deus stetit: „Bóg stanął w zgromadzeniu bogów i w pośrodku bogów sądzi” (Ps 81), sąd Boga nad niesprawiedliwymi sędziami, w Biblii Tysiąclecia psalm 82;
• psalm 80 Biblii Tysiąclecia to psalm o winnicy, Qui regis Israel, „Który rządzisz Izraelem, posłuchaj!”, w czytelni pod numerem 79.

Pełna tabela jest na stronie Księgi Psalmów.

Psalm 81 — interpretacja

Tytuł przypisuje psalm Asafowi, przełożonemu śpiewaków ustanowionych przez Dawida, i przeznacza go „dla tłoczni” (w. 1), czyli dla pras do wina: myśli się o jesiennych świętach, w czasie winobrania. Psalm ma dwa głosy: głos ludu, który świętuje, i głos Boga, który mówi.

Święto (w. 2-6)

Psalm otwiera się jak uroczystość: „Sławcie radośnie Boga, pomocnika naszego, wykrzykujcie Bogu Jakubowemu!” (w. 2). Bęben, harfa i cytra towarzyszą trąbie: „Trąbcie na nowiu w trąbę, w dzień wspaniały uroczystego święta waszego” (w. 4). Nów to nowy księżyc, początek miesiąca, który Prawo kazało obchodzić przy dźwięku trąb. To święto nie jest wymysłem ludzkim: „bo jest to rozkazaniem w Izraelu i prawem Boga Jakubowego” (w. 5).

Bóg przypomina wyjście z Egiptu (w. 7-11)

Nagle śpiew ustępuje miejsca głosowi: to Bóg mówi i przypomina wyzwolenie z Egiptu, gdy zdjął z Izraela brzemiona niewoli: „Wybawił od brzemion ramiona jego, gdy ręce jego przy koszu służyły” (w. 7). „Wzywałeś mię w ucisku, i wybawiłem cię” (w. 8). Przypomina też próbę na pustyni: „doświadczałem cię nad Wodami Swaru”, czyli w Meriba, gdzie lud szemrał z braku wody: „Ta jest Woda Sprzeciwu, gdzie się spierali synowie Izraelowi z Panem” (Lb 20, 13).

Wtedy pada pierwsze przykazanie, niemal słowami z Synaju: „nie będzie u ciebie boga nowego i nie będziesz chwalił boga cudzego” (w. 10). I obietnica: „Bo ja jestem Pan, Bóg twój, którym cię wywiódł z ziemi Egipskiej; rozszerz usta twoje, a napełnię je” (w. 11). To dokładne echo Dekalogu: „Jam jest Pan, Bóg twój, którym cię wywiódł z ziemi egipskiej, z domu niewoli” (Wj 20, 2).

Skarga Boga (w. 12-17)

Koniec psalmu to skarga odrzuconego Boga: „Ale nie słuchał lud mój głosu mego, a Izrael nie dbał o mnie” (w. 12). Kara jest najstraszniejsza ze wszystkich: zostać zostawionym samemu sobie. „I puściłem ich za żądzami serc ich, pójdą za wynalazkami swymi” (w. 13). A jednak Bóg wciąż wzdycha: „Gdyby był lud mój mnie słuchał, gdyby był Izrael chodził drogami moimi” (w. 14). Ostatni werset przypomina, co dawał i co dałby jeszcze: „I nakarmił ich tłustością zboża, i nasycił ich miodem z opoki” (w. 17).

Najważniejsze wersety psalmu 81

• Werset 2: „Sławcie radośnie Boga, pomocnika naszego”, werset psalmowy wielu introitów.
• Werset 10: „nie będzie u ciebie boga nowego”, pierwsze przykazanie w psalmie. Kto szuka «psalm 81 10», znajdzie tu ten sam werset co w Biblii Tysiąclecia.
• Werset 11: „rozszerz usta twoje, a napełnię je”, obietnica dla ufnej modlitwy.
• Werset 17: „nasycił ich miodem z opoki”, introit Bożego Ciała.

Lektura chrześcijańska

Ten psalm ma tę samą budowę co psalm 95 (94 w Wulgacie), Venite, exsultemus, odmawiany codziennie jako invitatorium Jutrzni: radosne wezwanie do chwały, a potem Boża przestroga, „Dziś, jeśli głos jego usłyszycie, nie zatwardzajcie serc waszych”. Święto nic nie jest warte bez posłuszeństwa serca.

„Rozszerz usta twoje” autorzy duchowi czytali jako zachętę do ufnej modlitwy: Bóg nie mierzy swoich darów naszą małością, ale pragnieniem, które w nas znajduje. Zboże i miód z opoki rozumiano wreszcie o Eucharystii. Opoką, mówi św. Paweł, był Chrystus: „a skałą był Chrystus” (1 Kor 10, 4); a najczystszym zbożem jest Jego Ciało. Psalm 147 Wulgaty, Lauda, Jerusalem, opiewa tak samo Boga, który „nasyca cię najwyborniejszym zbożem”.

Psalm 80 w liturgii 1962

Jutrznia piątku. W Brewiarzu rzymskim 1962 psalm 80 Wulgaty śpiewa się w trzecim nokturnie Jutrzni piątkowej, pośród wielkich psalmów Asafa o dziejach Izraela, z antyfoną wziętą z wersetu 11: Ego sum Dominus Deus tuus, Israel, qui eduxi te de terra Aegypti. Oficjum dnia znajdziesz w brewiarzu.

Boże Ciało. Psalm należy też do trzeciego nokturnu Jutrzni święta Bożego Ciała, z antyfoną Cibavit nos Dominus ex adipe frumenti. W Mszale 1962 otwiera mszę tego święta: introit Cibavit eos ex adipe frumenti podejmuje werset 17, a jego wersetem psalmowym jest werset 2, Exsultate Deo adjutori nostro. Ten sam introit otwiera mszę poniedziałku Zielonych Świątek. Kościół śpiewa w nim prawdziwy chleb dany swojemu ludowi.

Inne msze. Werset 2 jest wersetem psalmowym introitu Niedzieli Przewodniej (Białej), Quasi modo geniti infantes, skierowanego do nowo ochrzczonych; wersety 2-5 tworzą introit środy Suchych Dni wrześniowych, z wersetem 6 jako wersetem psalmowym; wersety 2-3 są Alleluja XI niedzieli po Zielonych Świątkach.

Jak się modlić psalmem 81?

• Jako rachunek sumienia z pierwszego przykazania: jaki «bóg nowy» zajmuje twoje serce? Pomoże w tym artykuł o Dziesięciu przykazaniach.
• Przed Komunią, otwierając usta duszy, by Bóg je napełnił: „rozszerz usta twoje”. Szczególnie dobrze pasuje to do przygotowania do Pierwszej Komunii.
• W dni świąteczne, aby pamiętać, że radość liturgiczna wymaga słuchania głosu Boga.

Często zadawane pytania

O czym jest psalm 81?

To pieśń liturgicznego święta, która przechodzi w wezwanie Boga do Jego ludu. Bóg przypomina wyjście z Egiptu, powtarza pierwsze przykazanie i skarży się, że Go nie słuchano. Obiecuje tym, którzy są Mu posłuszni, nasycić ich najlepszym zbożem i miodem z opoki.

Co mówi psalm 81, werset 10?

„nie będzie u ciebie boga nowego i nie będziesz chwalił boga cudzego”. To echo pierwszego z Dziesięciu przykazań, danego na Synaju. Werset 11 dodaje obietnicę: „rozszerz usta twoje, a napełnię je”.

Co znaczy „rozszerz usta twoje, a napełnię je”?

To obietnica Boga, który chce dawać obficie: im większe pragnienie, tym większy dar. Tradycja duchowa czyta ją jako zachętę do ufnej, pokornej i wielkodusznej prośby, a także jako przygotowanie do Komunii, w której Bóg sam staje się pokarmem.

Kto napisał psalm 81?

Tytuł przypisuje go Asafowi, przełożonemu śpiewaków ustanowionych przez Dawida, podobnie jak psalmy, które go otaczają. Tradycja przyjmuje to przypisanie; głównym autorem jest Duch Święty.

Dlaczego psalm 81 wiąże się z Bożym Ciałem?

Bo jego ostatni werset, „I nakarmił ich tłustością zboża, i nasycił ich miodem z opoki”, daje introit mszy Najświętszego Sakramentu w Mszale 1962. Zboże i miód z pustyni stają się w nim figurą Eucharystii.