Psalm 106 (105 w Wulgacie): Wysławiajcie Pana, bo dobry

Psalm 106 czy psalm 105?

To ten sam psalm. Biblia Tysiąclecia i inne nowe przekłady idą za numeracją hebrajską i nazywają go psalmem 106; Septuaginta, Wulgata, ks. Wujek i liturgia łacińska psalmem 105. Różnica pochodzi z początku Psałterza: Wulgata łączy hebrajskie psalmy 9 i 10 w jeden, i odtąd przez większą część księgi liczy o jeden mniej.

Uwaga na sąsiadów, bo trzy kolejne psalmy są do siebie podobne. Psalm 105 nowych Biblii, Confitemini Domino, et invocate nomen ejus, który opowiada historię Izraela od Abrahama jako dzieje Bożych dobrodziejstw, to w tym czytniku psalm 104. Ten psalm opowiada tę samą historię jako dzieje grzechów ludu. A psalm 106 Wujka, Confitemini Domino, quoniam bonus... Dicant qui redempti sunt, to psalm 107 nowych przekładów. Numery wersetów są w obu numeracjach polskich takie same: szukany «psalm 106 1» to werset 1 tej strony.

Psalm 106 — interpretacja

Psalm zaczyna się od „Alleluja!” i wezwania do chwały, a potem robi coś, co w Psałterzu zdarza się rzadko: przez czterdzieści wersetów wylicza grzechy ludu Bożego, jeden po drugim, od wyjścia z Egiptu aż po czasy sędziów. Nie jest to akt oskarżenia, lecz spowiedź. Ten, kto mówi, nie stoi z boku: „Zgrzeszyliśmy z ojcami naszymi” (w. 6). I na tle tych grzechów jaśnieje jeszcze bardziej to, co psalm chwali na początku: miłosierdzie Boga, które trwa na wieki.

Wysławiajcie Pana, bo dobry (w. 1-5)

„Alleluja! Wysławiajcie Pana, bo dobry, bo na wieki miłosierdzie jego!” (w. 1). To zdanie jest jednym z najczęstszych refrenów modlitwy Izraela: wraca na początku psalmu 118 (117 w Wulgacie) i jako refren całego psalmu 136 (135). „Któż wypowie możne dzieła Pańskie?” (w. 2). Psalmista prosi też za siebie: „Wspomnij na nas, Panie, w łaskawości dla ludu twego, nawiedź nas przez zbawienie twoje” (w. 4).

Zgrzeszyliśmy z ojcami naszymi (w. 6)

Werset 6 jest kluczem do całości: „Zgrzeszyliśmy z ojcami naszymi, niesprawiedliwie postępowaliśmy, nieprawość popełniali” (w. 6). Bardzo podobne słowa znajdziemy w modlitwie Daniela: „Zgrzeszyliśmy, nieprawość czyniliśmy, bezbożnie się sprawowaliśmy” (Dn 9,5). To jest język spowiedzi ludu, który nie zrzuca winy na przodków, ale uznaje się za ich wspólnika.

Morze Czerwone (w. 7-12)

Pierwszy grzech zdarzył się już w Egipcie: ojcowie „nie rozumieli dziwów twoich” i „rozdrażnili cię, gdy wstępowali ku morzu, Morzu Czerwonemu” (w. 7). A jednak Bóg ich wybawił „dla imienia swego, aby okazać moc swoją” (w. 8): zgromił morze, przeprowadził ich „przez głębinę jak przez pustynię” (w. 9). Wtedy „uwierzyli słowom jego, i śpiewali chwałę jego” (w. 12), jak w pieśni Mojżesza z Księgi Wyjścia.

Na pustyni: pożądliwość, bunt i złoty cielec (w. 13-27)

„Prędko uczynili, zapomnieli uczynków jego” (w. 13). Na pustyni pożądali mięsa i kusili Boga (w. 14); buntowali się przeciw Mojżeszowi i Aaronowi, a ziemia „pożarła Datana, i okryła zgraję Abirona” (w. 17). Pod Horebem „uczynili cielca” (w. 19) i „zamienili chwałę swą na obraz cielca żrącego trawę” (w. 20): zamiast Boga, który jest ich chwałą, czcili wizerunek zwierzęcia.

Wtedy pojawia się postać, która ratuje lud: Bóg „rzekł, że ich wytraci, gdyby był Mojżesz, wybrany jego, nie zastawił się w wyłomie przed oczyma jego, aby odwrócić gniew jego” (w. 23). Mojżesz staje w wyłomie muru, jak żołnierz, który własnym ciałem zatyka przerwę w obronie miasta. To obraz wstawiennictwa, którego pełnią jest Chrystus, Pośrednik między Bogiem a ludźmi. Ale lud nadal nie wierzy: gardzi ziemią obiecaną i szemrze w namiotach (w. 24-25).

Baal-Fegor, Finees i Wody Przeciwieństwa (w. 28-33)

W Moabie Izraelici „poświęcili się Beel-Fegorowi” (w. 28), bożkowi Moabitów. Plagę powstrzymał kapłan Finees, a jego gorliwość „poczytano mu ku sprawiedliwości od pokolenia do pokolenia aż na wieki” (w. 31); opowiada o tym Księga Liczb. U „Wód Przeciwieństwa” (aquas contradictionis, Meriba) nawet Mojżesz zawiódł: „mówił niebacznie ustami swymi” (w. 33), i dlatego nie wszedł do Ziemi Obiecanej.

W Kanaanie: bałwochwalstwo i krew niewinna (w. 34-46)

W ziemi obiecanej grzech staje się najcięższy. Izraelici „pomieszali się z poganami” (w. 35), służyli ich bałwanom, a w końcu „ofiarowali synów swoich i córki swoje czartom” (w. 37). Wulgata nazywa bogów pogańskich wprost demonami (daemoniis). „I wylewali krew niewinną, krew synów swoich i córek swoich” (w. 38). Psalm opowiada potem cykl znany z Księgi Sędziów: grzech, gniew Boży, ucisk z rąk nieprzyjaciół, wołanie, wybawienie. „Często ich wybawiał, ale oni do gniewu go przywodzili” (w. 43). A mimo to Bóg „wspomniał na przymierze swoje, i żal mu było według wielkości miłosierdzia jego” (w. 45).

Psalm 106 47: „zgromadź nas spośród narodów”

Psalm kończy się prośbą ludu rozproszonego: „Wybawże nas, Panie, Boże nasz, i zgromadź nas spośród narodów, abyśmy wysławiali imię twoje święte i chlubili się chwałą twoją!” (w. 47). Kościół uczynił z tego wersetu graduał Mszy Najświętszego Imienia Jezus: Salvos fac nos, Domine, Deus noster, et congrega nos de nationibus. Lud, który za Starego Przymierza wołał o powrót z wygnania, w Nowym Przymierzu jest zgromadzony z wszystkich narodów w imię Jezusa.

Werset 48 to doksologia, która zamyka czwartą księgę Psałterza: „Błogosławiony Pan, Bóg Izraela, od wieku do wieku. I niech rzecze wszystek lud: «Stań się! Stań się!»” (w. 48). „Stań się” oddaje łacińskie Fiat i hebrajskie Amen.

Dlaczego Kościół modli się historią cudzych grzechów?

Św. Paweł daje na to odpowiedź, gdy opowiada Koryntianom o tych samych wydarzeniach z pustyni: „To zaś stało się figurą dla nas, abyśmy nie pożądali złego, jak i oni pożądali” (1 Kor 10,6). Dzieje Izraela są lustrem, w którym chrześcijanin rozpoznaje własne niewierności: zapominanie o dobrodziejstwach, szemranie, bożki, które zastępują Boga. Psalm uczy więc rachunku sumienia, który zaczyna się od wdzięczności, przechodzi przez szczere wyznanie, a kończy się ufnością, bo miłosierdzie Boga jest większe niż wszystkie grzechy ludu. Kto modli się o nawrócenie swoje i innych, znajdzie w nim pomoc; zobacz też artykuł modlitwa o nawrócenie.

Psalm 106 w liturgii 1962

W brewiarzu. W Brewiarzu rzymskim 1962 psalm 105, podzielony na trzy części, zajmuje środek jutrzni soboty, po trzech częściach psalmu 104, który opowiada tę samą historię jako dzieje dobrodziejstw Boga, a przed psalmem 106. Pierwsza część ma antyfonę Salvavit eos Dominus propter nomen suum, wziętą z wersetu 8. Godzinę dnia odmówisz w brewiarzu.

W mszale. Wersety 1-4, Confitemini Domino, quoniam bonus, tworzą traktus II niedzieli Wielkiego Postu: w czasie pokuty Kościół śpiewa o dobroci Boga, który pamięta o swoim ludzie. Werset 47 jest graduałem Mszy Najświętszego Imienia Jezus. O okresie, w którym psalm wraca, przeczytasz w artykule o Wielkim Poście.

Jak modlić się psalmem 106?

• W rachunku sumienia. Przeczytaj psalm jak historię własnego życia: gdzie zapomniałem o dobrodziejstwach Boga, gdzie szemrałem, jakie bożki postawiłem na Jego miejscu?
• Przed spowiedzią. Werset 6 jest gotowym aktem wyznania: zgrzeszyłem, postępowałem niesprawiedliwie. Więcej o tym w artykule o pokucie.
• Za Kościół i ojczyznę. Psalm uczy modlić się za grzechy wspólnoty, do której się należy, nie oskarżając innych.
• W poczuciu winy. Wersety 43-45 przypominają, że Bóg „często ich wybawiał” i że Jego miłosierdzie nie skończyło się na pierwszym ani na setnym upadku.

Często zadawane pytania

Czy psalm 106 to ten sam psalm co psalm 105?

Tak: Confitemini Domino, quoniam bonus z historią grzechów Izraela to psalm 106 w Biblii Tysiąclecia i psalm 105 w Wulgacie i u ks. Wujka. Psalm 105 nowej Biblii to inny tekst, historia Bożych dobrodziejstw od Abrahama, czyli psalm 104 Wulgaty.

Jak zaczyna się psalm 106?

U ks. Wujka: „Alleluja! Wysławiajcie Pana, bo dobry, bo na wieki miłosierdzie jego!”. Po łacinie Confitemini Domino, quoniam bonus: quoniam in saeculum misericordia ejus. Ten sam początek ma kilka innych psalmów.

O czym jest psalm 106?

O historii Izraela od wyjścia z Egiptu po czasy sędziów, opowiedzianej jako dzieje grzechów ludu: niewiary nad Morzem Czerwonym, złotego cielca, buntów na pustyni i bałwochwalstwa w Kanaanie. Na tym tle psalm wysławia miłosierdzie Boga, który wciąż na nowo ratował swój lud.

Co oznacza psalm 106, werset 1?

To wezwanie do chwały: „Wysławiajcie Pana, bo dobry, bo na wieki miłosierdzie jego!”. Jest to jeden z najczęstszych refrenów modlitwy Izraela; Kościół śpiewa go w traktusie II niedzieli Wielkiego Postu.

Kto napisał psalm 106?

Psalm nie ma tytułu z imieniem autora, tylko „Alleluja”. Prośba z wersetu 47, by Bóg zgromadził lud „spośród narodów”, każe wielu komentatorom sądzić, że powstał w czasach wygnania albo po nim, ale pewności nie ma.

Kiedy odmawia się psalm 106?

W Brewiarzu rzymskim 1962 w jutrzni soboty, między psalmami 104 i 106. W mszale jego wersety tworzą traktus II niedzieli Wielkiego Postu i graduał święta Najświętszego Imienia Jezus.