Psalm 135 (134 w Wulgacie): Chwalcie imię Pańskie

Psalm 135 czy psalm 134?

Biblia Tysiąclecia i przekłady z hebrajskiego liczą ten psalm jako psalm 135; Wulgata, Septuaginta, Mszał, Brewiarz i Biblia ks. Wujka jako psalm 134. Wulgata łączy w jeden psalmy 9 i 10 tekstu hebrajskiego, więc w tej części Psałterza jej numer jest o jeden niższy. To ten sam hymn, zaczynający się po łacinie od Alleluja. Laudate nomen Domini, laudate, servi, Dominum.

Dwa sąsiednie psalmy łatwo pomylić:

• psalm 134 Biblii Tysiąclecia to krótka „Pieśń stopni” Ecce nunc benedicite Dominum, u Wujka „Otóż teraz błogosławcie Pana, wszyscy słudzy Pańscy”, czyli psalm 133 Wulgaty, odmawiany w niedzielnej Komplecie;
• psalm 135 Wulgaty to wielka litania z refrenem o wiecznym miłosierdziu, u Wujka „Alleluja! Wysławiajcie Pana, bo dobry, bo na wieki miłosierdzie jego!”, czyli psalm 136 współczesnych Biblii.

Psalm 135 jest jakby mostem między nimi: zaczyna się słowami z psalmu 134 (BT) o sługach stojących w domu Pańskim, a kończy tematami psalmu 136 (BT), czyli dziełami Boga w stworzeniu i w wyjściu z Egiptu. Numery wersetów są w obu numeracjach takie same. Pełna tabela znajduje się na stronie Księgi Psalmów.

Psalm 135 — interpretacja

Psalm nie ma tytułu poza okrzykiem „Alleluja!”, czyli „chwalcie Pana”. Nie wiadomo, kto go napisał. Jest to hymn liturgiczny, zbudowany w dużej części z cytatów i echa innych ksiąg Pisma: Zakonu, proroków i psalmów. Można w nim wyróżnić pięć części.

Wezwanie do sług Pańskich (w. 1-4)

„Alleluja! Chwalcie imię Pańskie, chwalcie, słudzy, Pana, którzy stoicie w domu Pańskim w przedsieniach domu Boga naszego!” (w. 1-2). Wezwanie jest skierowane do kapłanów i lewitów, ale także do całego ludu zgromadzonego na dziedzińcach świątyni. Pierwszy powód chwały jest prosty: „Chwalcie Pana, bo dobry Pan! śpiewajcie imieniu jego, bo wdzięczne jest!” (w. 3). Drugi to wybranie: „Albowiem Jakuba obrał sobie Pan, Izraela na własność swoją” (w. 4).

Pan stworzenia (w. 5-7)

Następuje osobiste wyznanie: „Bom ja poznał, iż wielki jest Pan, i Bóg nasz ponad wszystkie bogi” (w. 5). Potem najczęściej cytowany werset psalmu: „Wszystko, co jeno chciał, uczynił Pan na niebie, na ziemi, w morzu i we wszystkich przepaściach” (w. 6). Werset 7, o obłokach, błyskawicach i wiatrach wyprowadzanych „ze skarbców swoich” (w. 7), niemal dosłownie powtarza się u Jeremiasza: „błyskawice w deszcz obraca i wywodzi wiatr ze skarbców swoich” (Jr 10,13), w rozdziale, który także wyśmiewa bałwany.

Pan historii (w. 8-12)

Bóg, który rządzi deszczem i wiatrem, działa także w dziejach swojego ludu. Psalm przypomina ostatnią plagę egipską: „On pobił pierworodne Egiptu od człowieka aż do bydlęcia” (w. 8), znaki przeciw faraonowi (w. 9), zwycięstwa nad Sehonem, królem Amorejczyków, i Ogiem, królem Basanu (w. 11), opisane w Księdze Liczb, i wreszcie dar Ziemi Obiecanej „w dziedzictwo Izraelowi, ludowi swemu” (w. 12).

Imię, które trwa na wieki (w. 13-14)

W środku psalmu modlitwa zwraca się wprost do Boga: „Panie, imię twoje na wieki! Panie, pamięć twoja z pokolenia w pokolenie” (w. 13). Bóg, który wybrał, nie porzuci: „Bo Pan będzie sądził lud swój i da się uprosić sługom swoim” (w. 14). Te same słowa o sądzie i litości nad ludem padają w Pieśni Mojżesza w Księdze Powtórzonego Prawa (Pwt 32,36).

Bałwany i Bóg żywy (w. 15-21)

Na koniec psalm zestawia Boga żywego z bożkami: „Bałwany pogańskie - to srebro i złoto, robota rąk ludzkich. Usta mają, a nie będą mówić, oczy mają, a nie ujrzą” (w. 15-16); „Uszy mają, a nie usłyszą, bo nie ma tchnienia w ustach ich” (w. 17). Ten fragment prawie słowo w słowo powtarza się w psalmie 115 (113 w Wulgacie), gdzie czytamy: „Bałwany pogańskie to srebro i złoto, robota rąk człowieczych”. Psalm kończy się wielkim błogosławieństwem: dom Izraela, dom Aarona, dom Lewiego i wszyscy bogobojni mają błogosławić Pana (w. 19-20), „który mieszka w Jeruzalem” (w. 21).

Psalm 135 6: „Wszystko, co jeno chciał, uczynił Pan”

Werset 6 (w. 6) jest krótkim streszczeniem wiary w Boga Stwórcę i Opatrzność. Nic nie istnieje poza Jego wolą: ani niebo, ani ziemia, ani morze, ani „przepaści”, czyli głębiny, których starożytni bali się najbardziej. Bóg nie jest jednym z bogów walczących o władzę nad światem, lecz jedynym Panem, który uczynił wszystko, co chciał.

Dla chrześcijanina ten werset jest źródłem pokoju. Skoro wszystko, co istnieje, jest w ręku Boga, nic nie wymyka się Jego Opatrzności, także to, czego nie rozumiemy. Św. Paweł wyrazi to samo zdumieniem: „O głębokości bogactw mądrości i wiedzy bożej!” (Rz 11,33).

Psalm 135 15: stają się podobni do tego, co czczą

Wersety 15-18 to jedna z najostrzejszych kpin z bałwochwalstwa w całej Biblii. Bożek ma usta, oczy i uszy, ale nie mówi, nie widzi i nie słyszy; nie ma w nim „tchnienia”, czyli ducha, życia (w. 17). Najmocniejsze jest jednak zdanie końcowe: „Niech im będą podobni, którzy je czynią, i wszyscy, którzy w nich ufają!” (w. 18).

Psalm ujawnia tu prawo życia duchowego: człowiek upodabnia się do tego, co czci. Kto ufa martwej rzeczy, sam staje się głuchy i ślepy na Boga. Kto czci Boga żywego, staje się żywy. Dzisiejsze bałwany rzadko są ze srebra i złota w dosłownym sensie, ale jest nimi wszystko, co stawiamy na miejscu Boga: pieniądz, władza, wygoda, opinia ludzka. Dlatego psalm prowadzi wprost do pierwszego z dziesięciu przykazań i z napomnieniem św. Jana: „Synaczkowie, strzeżcie się bałwanów” (1 J 5,21).

Lektura chrześcijańska

Ojcowie Kościoła czytali historię wyjścia z Egiptu jako figurę zbawienia: Bóg, który wyprowadził Izraela z niewoli faraona, wyprowadza chrześcijanina z niewoli grzechu przez chrzest. Ziemia dana „w dziedzictwo” zapowiada królestwo niebieskie. Słudzy, „którzy stoicie w domu Pańskim” (w. 2), to w Kościele przede wszystkim ci, którzy pełnią służbę przy ołtarzu i odmawiają oficjum, ale także wszyscy ochrzczeni, zgromadzeni na Mszy świętej.

Psalm 135 w liturgii 1962 roku

Laudesy wtorku. W psałterzu Brewiarza z 1962 roku (układ św. Piusa X) psalm 134 jest piątym, ostatnim psalmem Laudesów wtorku, na miejscu, które w każdym dniu zajmuje psalm chwały. Zwykła antyfona brzmi Laudate nomen Domini, qui statis in domo Domini. W dni powszednie okresów pokuty, gdy odmawia się drugi zestaw psalmów Laudesów, antyfona brzmi Laudate Dominum, quia benignus est, et in servis suis deprecabitur. Laudesy dnia możesz odmówić w brewiarzu.

Niedziela Laetare. Offertorium Mszy 4. niedzieli Wielkiego Postu, niedzieli Laetare, bierze wersety 3 i 6: Laudate Dominum, quia benignus est: psallite nomini ejus, quoniam suavis est: omnia, quaecumque voluit, fecit in caelo et in terra. W połowie postu, w niedzielę radości, Kościół przypomina, że Bóg jest dobry i wszechmocny.

Jak się modlić psalmem 135?

• Jako modlitwę uwielbienia, bez proszenia o cokolwiek. Psalm uczy chwalić Boga za to, kim jest, i za to, co uczynił. Dobrze łączy się z modlitwą dziękczynną.
• Jako rachunek sumienia z pierwszego przykazania, przy wersetach 15-18: co w moim życiu ma usta, a nie mówi, ma oczy, a nie widzi, a jednak zajmuje miejsce Boga?
• W zmartwieniu powtarzaj werset 6: „Wszystko, co jeno chciał, uczynił Pan”. Nic nie wymyka się Jego ręce.
• Rano, jak Kościół we wtorkowych Laudesach, możesz zacząć dzień od słów „Chwalcie imię Pańskie”. Zakończ Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Dlaczego psalm 135 nazywa się też psalmem 134?

Bo istnieją dwie numeracje psalmów. Wulgata i Septuaginta, za którymi idą liturgia i Biblia ks. Wujka, liczą go jako 134; tekst hebrajski i Biblia Tysiąclecia jako 135. To ten sam hymn Laudate nomen Domini. Psalm 134 Biblii Tysiąclecia to krótka pieśń Ecce nunc benedicite, w Wulgacie psalm 133.

Co mówi psalm 135, werset 6?

U ks. Wujka: „Wszystko, co jeno chciał, uczynił Pan na niebie, na ziemi, w morzu i we wszystkich przepaściach”. Werset wyznaje, że Bóg jest jedynym Stwórcą i Panem wszystkiego, a Jego woli nic się nie opiera. Kościół śpiewa go w offertorium niedzieli Laetare.

Co znaczy werset 15 psalmu 135?

Werset 15 zaczyna opis bożków: „Bałwany pogańskie - to srebro i złoto, robota rąk ludzkich”. Bożki są dziełem człowieka, nie mogą mówić, widzieć ani słyszeć, a ci, którzy im ufają, stają się do nich podobni. To przestroga przed każdym bałwochwalstwem, także współczesnym.

Czy psalm z refrenem «na wieki miłosierdzie jego» to psalm 135?

W Wulgacie i u ks. Wujka tak: psalm z tym refrenem ma numer 135. W Biblii Tysiąclecia jest to jednak psalm 136. Psalm 135 Biblii Tysiąclecia, opisany na tej stronie, to Chwalcie imię Pańskie, który kończy się błogosławieństwem z Syjonu.

Kto napisał psalm 135?

Nie wiadomo: psalm nie ma tytułu, a jedynie okrzyk „Alleluja”. Jest to hymn liturgiczny świątyni jerozolimskiej, w którym autor przejmuje wiele zdań z Zakonu, z proroków i z innych psalmów. Autorem natchnionym, jak całego Pisma, jest Duch Święty.

Kiedy Kościół odmawia psalm 135?

W Brewiarzu z 1962 roku co tydzień w Laudesach wtorku, jako ostatni psalm tej godziny. W Mszale jego wersety 3 i 6 śpiewa się w offertorium 4. niedzieli Wielkiego Postu.