Psalm 21 (20 w Wulgacie): Panie, z mocy twojej weseli się król

Psalm 21 czy psalm 20?

Ten sam psalm nosi dwa numery. Współczesne polskie przekłady z hebrajskiego nazywają go psalmem 21; Wulgata i Septuaginta, których numerację zachowuje liturgia i Biblia ks. Wujka, liczą go jako psalm 20, bo łączą w jeden psalm hebrajskie psalmy 9 i 10. Numery wersetów są w obu Bibliach te same: tytuł stanowi werset 1. Pełna tablica jest na stronie Księgi Psalmów.

Ta różnica często myli, bo sąsiedni psalm jest jednym z najsłynniejszych w Psałterzu:

• psalm 21 (hebr.) = psalm 20 (Wulgata): Domine, in virtute tua, pieśń zwycięstwa króla, na tej stronie;
• psalm 21 Wulgaty = psalm 22 (hebr.): Deus, Deus meus, „Boże, Boże mój, wejrzyj na mnie, czemuś mię opuścił?”, psalm, którym Jezus modlił się na Krzyżu;
• psalm 20 (hebr.) = psalm 19 Wulgaty: Exaudiat te Dominus, modlitwa ludu za króla przed bitwą.

Kto w starym modlitewniku znajdzie psalm Męki pod numerem 21, ma więc przed sobą psalm 22 współczesnych Biblii. Oba teksty, czytane obok siebie, nawzajem się oświetlają: korona chwały i korona cierniowa.

Psalm 21 — interpretacja

Tytuł brzmi: „Na koniec. Psalm Dawidowy” (w. 1). Psalm odpowiada punkt po punkcie poprzedniemu. W psalmie 20 (19 w Wulgacie) lud modlił się za swojego króla przed bitwą: „Niech ci da według serca twego i wszelkie zamysły twe niech potwierdzi!”. Tu bitwa jest wygrana, a modlitwa wysłuchana. Prośba i dziękczynienie tworzą dyptyk.

Wersety 2-7: radość króla

Psalm otwiera się weselem: „Panie, z mocy twojej weseli się król i zbawieniem twoim raduje się wielce” (w. 2). Król nie cieszy się własną siłą, ale siłą Boga, in virtute tua. To, o co prosił lud, zostało dane: „Żądanie serca jego wypełniłeś mu, a pragnienia wiary jego nie zawiodłeś” (w. 3). Dary się mnożą: „Bo go uprzedziłeś błogosławieństwami słodkości, włożyłeś na głowę jego koronę z kamienia drogiego” (w. 4). Bóg nie tylko odpowiada; uprzedza, daje, zanim się poprosi.

Potem przychodzi werset, który rozsadza ramy zwykłego zwycięstwa wojennego: „O życie prosił cię, i dałeś mu długość dni na wieki i na wieki wieków” (w. 5). Żaden ziemski król nie otrzymuje dni bez końca. Szczyt przychodzi w wersecie 7: „uweselasz go radością przy obliczu twoim” (w. 7); łacina mówi cum vultu tuo, twoim obliczem. Najwyższą nagrodą króla nie jest korona ani zwycięstwo, ale obecność Boga.

Werset 8: tajemnica jego siły

Środek psalmu mieści się w jednym zdaniu: „Bo król nadzieję ma w Panu, a przez miłosierdzie Najwyższego nie będzie poruszony” (w. 8). Trwałość królestwa nie spoczywa na broni, ale na ufności.

Wersety 9-13: sąd nad nieprzyjaciółmi

Druga część zwraca się do zwycięskiego króla albo do samego Boga: „Niech dosięgnie ręka twoja wszystkich nieprzyjaciół twoich” (w. 9). Obrazy są straszne, piec ognisty i ogień, który pożera: „Uczynisz ich jak piec ognisty czasu oblicza twego” (w. 10). Mówią o sądzie Bożym nad tymi, którzy powstali przeciw Niemu i „obmyślili plany, których nie mogli wykonać” (w. 12). Tradycja czytała tu sąd ostateczny, gdy Chrystus ukaże się w chwale tym, którzy Go odrzucili. To nie pragnienie zemsty, lecz pewność, że zło nie będzie miało ostatniego słowa.

Werset 14: końcowa aklamacja

Lud kończy: „Podnieś się, Panie, w mocy twojej będziemy opiewać i wysławiać możne sprawy twoje!” (w. 14). Pierwszy i ostatni werset mówią o tej samej mocy, virtus: mocy Boga, która jest radością króla i pieśnią ludu.

Królem jest Chrystus zmartwychwstały

Ojcowie czytają ten psalm zgodnie: królem jest Chrystus. Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów rozumie go od początku do końca o naszym Panu: to człowiek Chrystus raduje się mocą Boga.

Życie, o które prosił i które otrzymał „na wieki i na wieki wieków”, to Zmartwychwstanie. Chrystus modlił się do Ojca w Męce, a Ojciec Go wysłuchał, oddając Mu życie, które już się nie skończy. Św. Paweł pisze do Rzymian: „wiedząc, że Chrystus powstawszy z martwych, więcej nie umiera, śmierć nad nim więcej nie będzie panować” (Rz 6, 9).

Korona włożona na Jego głowę to chwała, którą otrzymał przez cierpienie. List do Hebrajczyków mówi to wprost: „Lecz tego Jezusa, który mało co od aniołów jest umniejszony, widzimy z powodu męki śmierci «chwałą i czcią ukoronowanego»” (Hbr 2, 9). A radość przed obliczem Boga z wersetu 7 to radość Syna, który w uwielbionym człowieczeństwie wraca do Ojca w dniu Wniebowstąpienia.

Miejsce psalmu w Psałterzu nabiera wtedy pełnego sensu. Po królu ukoronowanym przychodzi psalm 21 Wulgaty, psalm Męki: korony z drogiego kamienia nie da się zrozumieć bez korony cierniowej. Psalm należy do rodziny psalmów królewskich i mesjańskich, razem z psalmem 2, gdzie Bóg mówi do swojego Pomazańca: „Tyś jest synem moim, jam ciebie dziś zrodził”, i z psalmem 110 (109 w Wulgacie), Dixit Dominus, gdzie Pan sadza Mesjasza po swojej prawicy. Takimi psalmami żyje święto Chrystusa Króla.

Korona świętych

Liturgia zrobiła jeszcze jeden krok. To, co psalm mówi o królu, Chrystus udziela tym, którzy idą za Nim do końca: męczennikom, wyznawcom, świętym. Korona z kamienia drogiego z wersetu 4 staje się koroną chwały obiecaną wiernym, a psalm, śpiewany w ich święta, mówi, że zwycięstwo Głowy jest także zwycięstwem członków. Św. Paweł u kresu swojego biegu czekał właśnie na to: „Na ostatek odłożony mi jest wieniec sprawiedliwości, który mi odda Pan, sędzia sprawiedliwy, w ów dzień, a nie tylko mnie, ale i tym, co miłują przyjście jego” (2 Tm 4, 8).

Psalm 20 w liturgii 1962 roku

Jutrznia poniedziałku. W Brewiarzu rzymskim z 1962 roku, według tygodniowego psałterza św. Piusa X (1911), psalm 20 odmawia się w Jutrzni poniedziałku, w nocnym Oficjum, jako ósmy z dziewięciu psalmów, z antyfoną Domine, in virtute tua lætabitur rex. Sąsiaduje tam z modlitwą za króla, psalmem 19, i z dziękczynieniem psalmu 29: prośba i dziękczynienie odpowiadają sobie w tym samym czuwaniu. Możesz go odmówić w brewiarzu.

Wniebowstąpienie. W Jutrzni Wniebowstąpienia psalm otwiera drugi nokturn, z antyfoną wziętą z jego ostatniego wersetu: Exaltare, Domine, in virtute tua: cantabimus et psallemus, alleluja. Król, który wstępuje do nieba, jest królem psalmu, któremu Ojciec dał życie na wieki. Wraca także w drugim nokturnie Jutrzni Podwyższenia Krzyża Świętego, 14 września.

Wspólne o męczennikach i wyznawcach. We wspólnym Oficjum o męczenniku biskupie psalm śpiewa się w trzecim nokturnie z antyfoną Posuisti, Domine, super caput ejus coronam de lapide pretioso; we wspólnym o wyznawcy biskupie z antyfoną Vitam petiit a te, et tribuisti ei, Domine.

Mszał. Wersety 2-5 powracają nieustannie w Mszach o świętych:

• Msza In virtute ze wspólnych o męczenniku niebędącym biskupem otwiera się wersetem 2 odniesionym do sprawiedliwego: In virtute tua, Domine, lætabitur justus;
• graduał Domine, prævenisti eum in benedictionibus dulcedinis: posuisti in capite ejus coronam de lapide pretioso (w. 4-5) śpiewa się w święto św. Józefa, 19 marca;
• werset 4, Posuisti, Domine, in capite ejus coronam de lapide pretioso, jest antyfoną na Komunię w święto Ścięcia św. Jana Chrzciciela, 29 sierpnia;
• traktus Desiderium animæ ejus tribuisti ei (w. 3-4) śpiewa się w okresie od Siedemdziesiątnicy w Mszach o świętych męczennikach, na przykład w święto św. Macieja Apostoła, 24 lutego;
• werset Alleluja V niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego to pierwsze słowa psalmu: Domine, in virtute tua lætabitur rex.

Jak się modlić psalmem 21?

W dziękczynieniu. Po otrzymanej łasce, po wysłuchanej prośbie, po przebytej próbie psalm daje słowa wdzięczności: „Żądanie serca jego wypełniłeś mu”. Dobrze towarzyszy modlitwie dziękczynnej.

W okresie wielkanocnym. Ponieważ jego sercem jest życie dane na wieki wieków, możesz go odmawiać przed Chrystusem zmartwychwstałym, od Wielkanocy do Wniebowstąpienia.

By uczcić królowanie Chrystusa. W święto Chrystusa Króla, albo zawsze, gdy chcesz uznać Jego władzę nad sobą, nad rodziną i nad ojczyzną, psalm jest gotową aklamacją.

W święta świętych. Odmówiony w dniu męczennika lub świętego przypomina o koronie obiecanej temu, kto wytrwa. Zakończ, jak w Oficjum, Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Dlaczego psalm 21 nazywa się też psalmem 20?

Bo Wulgata i Septuaginta, za którymi idzie liturgia katolicka i Biblia ks. Wujka, łączą w jeden psalm hebrajskie psalmy 9 i 10. Psalm 21 Biblii współczesnych jest więc psalmem 20 Wulgaty, Domine, in virtute tua. Natomiast «psalm 21» ksiąg liturgicznych to psalm Męki, w Bibliach współczesnych psalm 22.

Czy psalm 21 to psalm Boże mój, Boże mój, czemuś mnie opuścił?

Tak w numeracji Wulgaty i ksiąg liturgicznych, nie w numeracji współczesnych Biblii. Psalm, który zaczyna się wołaniem Chrystusa na Krzyżu, u ks. Wujka „Boże, Boże mój, wejrzyj na mnie, czemuś mię opuścił?” (Ps 21 [22], 2), jest psalmem 21 Wulgaty i psalmem 22 hebrajskim. Psalm 21 hebrajski, omawiany tutaj, jest pieśnią zwycięstwa króla.

O czym jest psalm 21?

To dziękczynienie ludu za zwycięstwo króla: Bóg dał mu to, o co prosił, koronę, dni bez końca i radość swojej obecności. Druga część zapowiada sąd nad jego nieprzyjaciółmi. Tradycja czyta w nim Chrystusa zmartwychwstałego, ukoronowanego chwałą.

Kto napisał psalm 21?

Tytuł przypisuje go Dawidowi: „Na koniec. Psalm Dawidowy”. Tradycja przyjmuje go jako dzieło króla proroka, natchnione przez Ducha Świętego; Ojcowie słyszą w nim, ponad Dawidem, wieczne królowanie Chrystusa.

Co znaczy „koronę z kamienia drogiego”?

W sensie dosłownym to korona królewska, którą Bóg wkłada na głowę zwycięskiego króla. W sensie duchowym to chwała Chrystusa zmartwychwstałego, a przez udział w niej chwała świętych: dlatego Kościół śpiewa werset 4 w święta męczenników, słowami Posuisti, Domine, in capite ejus coronam de lapide pretioso.